Tumaýǵa qarsy vaksınalaý bastaldy

Vıse-mınıstr aldaǵy epıde­mııa­lyq maýsymda Dúnıejúzilik den­saý­lyq saqtaý uıymynyń málimetteri bo­ıynsha vırýstyń úsh shtamy A (H1N1), A (H3N2) jáne B ózekti bo­latynyn jáne bular 2021-2022 jyl­dar­ǵy epıdemııalyq maýsymda vaksına quramyna engizilgenin atap ótti.

«Respýblıkada jyl sa­ıyn tu­maý vırýsynyń aınalymy qara­sha aıynan bastalyp, sáýir aıy­ny­ń ortasyna deıin sozylady. О́tken jyly elimizde JRVI-men 3,9 mln adam aýyrsa, 2019-2020 jyl­dar­ǵy epıdemııalyq maý­­symmen salys­tyr­ǵanda respýb­lı­ka boıynsha syr­qat­tanýshylyq 1,3 esege ósti», dedi A.Esmaǵambetova.

Sondaı-aq ol bıyl 19 qyrkúıekte aǵymdaǵy epıdemııalyq maýsymǵa tu­maý men JRVI boıynsha sanı­ta­rlyq-profılaktıkalyq, sa­nı­­­tarlyq-epıdemııaǵa qarsy is-sha­ra­lardy júrgizý týraly qaý­ly­ǵa qol qoıǵanyn, qaýlyǵa sáı­kes me­dı­­sınalyq uıymdardyń aǵym­da­ǵy jylǵy 3 qazannan bastap tu­maý­ǵa qarsy ımmýndaý kampanııa­syn júrgizýge, tumaýmen jáne JRVI-men aýyratyn naýqastardy qa­byl­­­­daýǵa daıyndyǵy, sondaı-aq zert­­­ha­nalardyń tumaý men basqa da JRVI-ge zerthanalyq zertteý júr­gi­zýge da­ıyndyǵy qamtamasyz etil­genin jet­kizdi.

Bas memlekettik sanıtarlyq dá­ri­ger aýrýdyń aldyn alýdyń eń tıimdi joly vaksınalaý ekenin jáne qaýipsiz ári tıimdi vaksınalar 60 jyldan astam ýaqyt boıy qoldanylyp kele jatqanyn atap ótti.

Sondaı-aq bıylǵy bıýdjet qara­ja­tynan 2,1 mlrd teńgege 2,3 mln doza «GRIPPOL +» vaksınasy satyp alynǵan, vaksına quramynda aldaǵy maýsymǵa qarsy shtamdar bar. Bul DDU usynǵan 10%-dan respýblıkanyń jalpy halqynyń keminde 12%-yn qamtýǵa múmkindik beredi jáne memlekettik bıýdjet qa­­rajaty esebinen vaksınalaýdy ha­­lyqtyń anaǵurlym osal toptary almaq. Ol sanatqa medısına qyz­met­ker­leri, medısınalyq uıym­dar­da dıspanserlik esepte tur­ǵan balalar, jetim balalar men ata-ana­­synyń qamqorlyǵynsyz qalǵan bala­larǵa arnalǵan bilim berý uıym­dary, sábıler úıindegi jáne epı­de­mııalyq kórsetilimdegi balalar ja­tady.

Jumys berýshiler men halyqtyń jeke qarajaty esebinen tumaýǵa qar­sy aqyly ekpe jeke vaksınalaý or­ta­lyqtarynda, turǵylyqty jeri boıynsha emhanalardyń egý ka­bınet­te­rinde júrgizilmek. Tumaýǵa qarsy vaksınalaý júrgizetin medısınalyq mekemelerdiń mekenjaılaryn tur­ǵy­lyqty jeri boıynsha aýmaqtyq sa­nıtarlyq-epıdemıologııalyq ba­qylaý departamentterinen jáne den­­saýlyq saqtaý basqarmalarynan bi­lýge bolady. Aıta ketý kerek, bıýd­jet qarajatyna satyp alynǵan «GRIPPOL+» vaksınasynan basqa, Qazaq­standa tumaýǵa qarsy taǵy 7 vaksına tirkelgen, onyń ishinde 3 reseılik vaksına – Grıppol kvadrı, Ýltrıks kvadrı, Flıý-M, 2 gollandııalyq óndiris – Inflıývak Tetra jáne Inflıývak, fransýzdyq Vaksıgrıp Tetra vaksınasy jáne Sınovak Bıotek óndirisindegi qytaı­lyq tumaýǵa qarsy vaksına bar.

Tumaýǵa beı-jaı qaraýǵa bolmaıtynyn alǵa tartqan A.Esmaǵambetova: «Tu­maý epıdemııalary jyl sa­ıyn qaıta oralatyn jáne qoǵamdyq densaýlyq saqtaý salasyndaǵy eleýli másele. Adamdardyń kóbi tumaýdy aýyr syrqat retinde qabyldamaıdy. Dú­nıe­júzilik densaýlyq saqtaý uıy­my­nyń derekterine sáıkes, jyl saıyn tumaý men JRVI-diń 5 mln-ǵa deıin aýyr jaǵdaıy tirkeledi jáne respıratorlyq aýrýlardan 650 myńǵa deıin adam qaıtys bolady», dedi.

Sonymen qatar brıfıngte kenetten deneniń qyzýy tez kóterilip, qaltyraý, álsizdik, bulshyq ettiń jáne bastyń aýyrýy, búkil deneniń syr­qyraýy, keýdeniń artqy jaǵy aýyryp, qurǵaq jóteldiń paıda bolýy tumaýdyń aıqyn asqynýynyń baıqalǵany jáne basqa vırýstyq ınfeksııa (JRVI, adenovırýstyq ınfeksııa jáne basqalary) kezinde ádette kataraldyq belgiler basym bolatyny, ıaǵnı muryn bitelip, ta­maq aýyrsynýy, sodan keıin osy ka­ta­raldyq belgilerimen qatar dene qyzýy kóteriletini aıtyldy.

Sondaı-aq kezdesýde adamdar kóp jınalatyn oryndarǵa, ásirese jabyq úı-jaılarǵa barýdy shekteý, úı-jaılardy únemi jeldetý, dezınfeksııalyq rejimdi kúsheıtý, aýrý adamdarmen baılanysty shekteý, tumaý jáne JRVI belgileri paıda bolǵan kezde balalardy úıde qaldyrý jáne uıymdastyrylǵan ujym­darǵa (mektepke deıingi uıym­dar, mektepter) jibermeý, tu­maý­­­dyń ózi emes, tumaý men jedel res­pıratorlyq ın­feksııalardyń as­qynýy qaýipti bolǵandyqtan me­dısınalyq kómekke ýaqtyly júginý qa­jettigi sııaqty aldyn alý sharalaryn eske saldy.

«Jyl saıyn álem halqynyń 15%-y­ tumaýmen aýyrady. Bul – áleý­mettik mańyzdylyǵy boıynsha bar­lyq aýrýlar arasynda birin­shi orynda. Qorytyndylaı kele, siz­der­diń nazar­laryńyzdy taǵy da vaksınany ýaq­tyly alý kerektigine, sondaı-aq qarapaıym aldyn alý sharalaryn saqtaý qajettigine aýdarǵym keledi», dedi vıse-mınıstr.