«Qyrkúıekte teńge baǵamy 0,9 paıyzǵa álsirep, 1 dollar 476,53 teńgege jetti. Bir aı boıy ulttyq valıýta birqatar qolaısyz syrtqy faktordyń qysymyna ushyrady. Birinshi kezekte, naryq qatysýshylarynyń sentımentine áser etken geosaıası qaqtyǵystardyń órshı túskenin atap ótýge boldy. Sonymen qatar buryn atap aıtqandaı, qyrkúıek aıy boıy álemdegi monetarlyq jaǵdaılar kúsheıe túsip, munaı baǵasy tómendedi. Teris faktorlardyń áserine qaramastan, valıýta naryǵy teńgerimdi boldy. Ulttyq bank ıntervensııalardy júzege asyrǵan joq. Teńge-dollar juby boıynsha bırjalyq saýda-sattyq kólemi tamyzben salystyrǵanda birshama qysqardy», deıdi Á.Moldabekova.
Kvazımemlekettik sektordyń satylymdary valıýta naryǵyna qoldaý kórsetti. Ekinshi deńgeıli bankter (EDB) arqyly valıýta naryǵynda satylǵan kiris kólemi – 583,5 mln dollar. Qyrkúıekte Ulttyq qordan respýblıkalyq bıýdjetke transfertterdi qamtamasyz etý úshin valıýtany satý 85,1 mln dollardy qurady.
Altyn-valıýta aktıvteriniń kólemi bir aıda 90 mln dollarǵa ulǵaıyp, aıdyń sońyndaǵy jaǵdaı boıynsha 32,8 mlrd dollarǵa jetken. Jaǵymdy faktorlardyń ishinde EDB qarajatynyń Ulttyq banktegi valıýtalyq shottarǵa ákelinýi, al jaǵymsyz faktorlardyń arasynda memlekettik boryshty tóleý men altyn baǵasynyń tómendeýi negizgi róldi atqarǵan.
«Qyrkúıek aıynda altyn baǵasy barynsha qubylmaly boldy, aıdyń qorytyndysy boıynsha «altyn» baǵasyn belgileý 1 712 dollardan/ýnsııadan 1 673 dollarǵa/ýnsııaǵa deıin nemese 2,3 paıyzǵa tómendedi. Qyrkúıektiń sońǵy kúnderinde altynnyń óz pozısııasyna ishinara «oralǵanyna» qaramastan, bir aı ishinde baǵa belgileý 1 618 dollarǵa/ýnsııaǵa deıin tómendep, 2020 jylǵy sáýirden bergi eki jyldyq eń tómengi kórsetkishti jańartty. Qymbat metall baǵasynyń tómendeýi kóptegen ortalyq banktiń aqsha-kredıt saıasatyn kúsheıtýine, sondaı-aq dollardyń jahandyq nyǵaıýyna baılanysty. Joǵaryda aıtyp ótkenimdeı, negizgi valıýtalar qorjynyna qatysty dollar ındeksi qyrkúıekte 20 jyldyq eń joǵary kórsetkishke jetti», dedi ol.
Al qyrkúıektiń qorytyndysy boıynsha Ulttyq qordaǵy valıýtalyq aktıvterdiń kólemi 51,6 mlrd dollar bolǵan. О́tken aıda Ulttyq qordan respýblıkalyq bıýdjetke transfert túrinde 305 mlrd teńge bólinipti. Transfertterdi bólý, negizinen, qordyń teńgedegi shotyndaǵy qaldyq esebinen, sondaı-aq 85 mln dollar shetel valıýtasynda nemese teńge balamasynda shamamen 41 mlrd konvertasııa esebinen iske asyrylǵan.
Qarjy máseleleri sóz bolǵanda munaı taqyryby da tysqary qalmaıdy. Qazan aıynyń basynda munaı naryǵy úshin jańa derekter – 2022 jylǵy qarasha-jeltoqsan aılarynda kúnine 2 mln barrelge munaı óndirý kvotasynyń kútpegen jerden tómendeýi aıtyldy.
«Alaıda Goldman Sachs esepteýleri boıynsha naqty qysqarý (keıbir OPEK + elderi óndirisiniń buryn belgilengen kvotalardan artta qalýyna baılanysty) kúnine 1,2 mln barrelge jýyq bolǵanyna qaramastan, alıanstyń bul kelisimi munaı naryǵy úshin eleýli. Osyǵan baılanysty, keıbir sarapshylar aldaǵy toqsanda barreline 100 dollardan joǵary baǵa belgileýdi kútedi. Alaıda ekonomıkanyń álemdik ósý kelesheginiń nasharlaýyna qatysty kútýler qara altyn naryǵyndaǵy qubylmaly faktor bolyp qala beredi», dep túsindirdi Á.Moldabekova.
