Qolónershiler – az bolsa da, ekonomıkalyq keńistiktegi áleýeti zor orta. Kez kelgen eldiń mádenı murasynyń ózegi qolóner desek, bul naryqtaǵy eń myqty oıynshylardyń bir alańda bas qosýynyń ózi qozǵalatyn taqyryptyń salmaǵynan habar beredi. Saltanatty sharaǵa Mádenıet jáne sport vıse-mınıstri Erjan Erkinbaev, Almaty qalasy máslıhatynyń depýtaty Ásııa Aqanova, «Atameken» UKP Prezıdıýmynyń múshesi, Týrıstik sala komıtetiniń tóraǵasy Iýlııa Iаkýpbaeva, Qazaqstannyń Almatydaǵy AQSh Bas konsýly Kerolaın Sevıdj, Harper’s Bazaar jáne Vogue jýrnalynyń redaktory, qolóner, dızaın jáne ómir salty boıynsha bilikti mamany Echavarııa Marsella, Qolónershiler odaǵynyń tóraǵasy Aıjan Bekqulova, «Aigul line» brendiniń negizin qalaýshy, «Qazaq-Oner» ulttyq assosıasııasy» prezıdenti Aıgúl Janserikova, «Altyn Orda» avtorlyq dızaın úıiniń negizin qalaýshy, «Baqytty otbasy» ortalyǵynyń dırektory Yrza Tursynzada, art-menedjer, dástúrli tabıǵı ishekter sheberi Babyr Arǵynov, Born Nomad dırektory Aıka Álemi, «Altyn adam» qaýymdastyǵynyń jetekshisi Dınara Bakırova jáne basqa da sheberler men qonaqtar qatysqan jıyn salǵan jerden qarqynmen qyzý bastaldy. Bul salanyń básekege qabilettiligin arttyryp, jandandyrý jolyn jaqsy biletin spıkerler ábden ıi qanǵan oıyn ortaǵa salyp, biriniń sózin biri ilip alyp, shaǵyn kásip salasyndaǵy qıyndyqtyń sebep-saldaryn saralap jatty.
Forýmnyń ashylýynda Mádenıet jáne sport vıse-mınıstri Erjan Erkinbaev barlyq qatysýshyny, sondaı-aq arnaıy kelgen qonaqtardy jyly qarsy alyp, qolónershilerdiń týrızm men kreatıvti ındýstrııany damytýdaǵy rólin erekshe atap ótti.
«Qazaqstanda kreatıvti ındýstrııa buryn-sońdy bolmaǵan. Bizdiń zamanaýı shyǵarmashylyǵymyzdyń bastaýynda ata-babalarymyzdan qalǵan asyl qasıetter jatyr. О́nerge degen jyly kózqaras jáne erekshe dúnıetanymymyz bar. Ulttyq qolóner – bul bizdiń baǵa jetpes muramyz», – dedi vıse-mınıstr E.Erkinbaev.
Almaty qalasy máslıhatynyń depýtaty Ásııa Aqanova kreatıvti ındýstrııalardy damytý úshin osyndaı aýqymdy is-sharalardy ótkizýdiń mańyzdylyǵyna toqtaldy.
«Jaqyn arada megapolıs ákimshiligi qolónershiler ózderiniń ınnovasııalyq ónimderi men qyzmetterin qura alatyn, ıdeıalarmen almasatyn jáne ózderin tanyta alatyn, qaıtalanbas shyǵarmashylyǵyn kórsete alatyn kreatıvti alań qurýdy josparlap otyr. Bul bastama shyǵarmashylyq ıdeıalardy kreatıvti kásipkerlik qyzmetke aınaldyrýǵa baǵyttalady», dedi ol.
Al alty aıda Qazaqstan aýmaǵyn jaıaý basyp ótken 72 jastaǵy saıahatshy ári qolónershi aqsaqal Sársenbaı Qotyrashev forýmnyń qurmetti qonaǵy boldy. Ol 8000 shaqyrym jerdi jaıaý júrip ótip, aımaqtardyń barlyq ákimshilik ortalyǵyna taban tiregen. Eń bastysy, ol osy saıahaty arqyly eldiń barlyq qolónershilerin tizimdeý maqsatyn kózdegen.
Sonymen birge qolóner salasyn kommersııalandyrý múmkindikteri, pro-
blemalyq máseleler jáne olardy sheshý joldary týraly «Atameken» UKP Prezıdıýmynyń múshesi, Týrıstik sala komıtetiniń tóraǵasy Iýlııa Iаkýpbaeva erekshe atap ótti.
«Ýaqyt barlyq salaǵa, týrızmge jáne kreatıvti ındýstrııaǵa degen kózqarasty ózgertedi. Kádesyı ónimderine qajet materıaldardy qabyldaý men onyń tehnıkasy, formalary ózgerýde. Sondyqtan sarapshylar bul bıznesti qalaı kommersııalandyrý qajet ekenin taldap-talqylaıtyn, ózara pikir almasatyn forýmdardyń ótkizilip jatqanyna óte qýanyshtymyz», dedi Iýlııa Iаkýpbaeva.
Qazaqstannyń Almatydaǵy AQSh Bas konsýly Kerolaın Sevıdj forýmnyń eń basty artyqshylyǵyna nazar aýdartty. Ol óz sózinde: «Biz munda jeńimpazdardyń jetistikterin atap ótý úshin ǵana emes, sonymen qatar osy laýreattarǵa tán qundylyqtar – adaldyq, batyldyq, kásibı biliktilik pen synı oılaý sııaqty qasıetterge nazar aýdarý úshin jınaldyq», dedi.
AQSh-tan kelgen spıker, qolóner mamany, Harper‘s Bazaar jáne Vogue jýrnalynyń redaktory jáne jýrnalısi Marsella Echavarııa «Qazirgi álemdegi qolónerdiń róli» týraly dáris oqydy. «Altyn Ordanyń» negizin qalaýshy, «Baqytty otbasy» ortalyǵynyń basshysy Yrza Tursynzada týrızmniń álemdik ekonomıkadaǵy róline toqtaldy. Halyq óneri men kásipkerlikti júrgizýdiń qıyndyǵyn tıisti oryndarǵa talmaı jetkizip kele jatqan Y.Tursynzada talaı bıik minberlerden aıtylsa da, áli kúnge sheshimin tappaǵan talasty jaıttardy taǵy bir eske saldy. «Forýmnan keıin hattama toltyrylýy kerek. Qolónershiler salyqtan bosatylýy kerek. Úkimet tarapynan qolónershilerdiń kórmesin ótkizip, jumysyn qoldaý maqsatynda úzdiksiz jumys istep turatyn aqysyz alańdar berilýi kerek dep oılaımyn. Eger qatelespesem, men «Altyn sapa» syılyǵyna ıe bolǵan jalǵyz qolónershimin. Qolóner ulttyq mádenı sáıkestendirýdiń ajyramas bóligi jáne týrızm ındýstrııasynyń ajyramas bóligi, ony jańa deńgeıge kóterý kerek. Biz qazir týrızmdi damytýǵa memlekettiń erekshe qoldaý kórsetip otyrǵanyn kórip otyrmyz. Biz, qolónershiler de osyndaı qoldaýdy kútemiz», dedi ol.
Qazaqstan qolónershiler odaǵynyń prezıdenti Aıjan Bekqulova da qolónershilikti qoldaý qajettigi týraly aıtty. «Bizde úlken aýmaqtyq aıyrmashylyq seziledi. Biz týrıstik ortalyqtarǵa ǵana emes, eldiń basqa aımaqtaryna da kómektesýimiz kerek. Meniń oıymsha, bir rettik emes, júıeli túrde memlekettik qoldaý qajet. О́ndiris pen bıznes úshin qolaıly jaǵdaı jasaý qajet. Aıtalyq, salyqtan bosatý sııaqty, sondaı-aq ulttyq biregeılikke, úlken ról atqaratyn brendke nazar aýdarǵym keledi. Sol dástúrli kıiz is júzinde barlyq elge qajet ulttyq brendke aınalýy múmkin, ony shetelderde de satyp alady. Bizde eń jaqsy sheberler bar, biraq ázirge jappaı jáne serııalyq óndiris joq», deıdi A.Bekqulova.
Aıta keterligi, forým bastalmas buryn Qazaqstan standarttaý jáne metrologııa ınstıtýty «Qolóner ortalyqtary. Jalpy talaptar» negizinde Qazaq-Oner qolónershiler ortalyǵynyń QR ST 3686 belgisimen qolóner tarıhyndaǵy alǵashqy qyzmetti standarttady. Al Ulttyq standartqa sáıkestigin «Atameken» UKP jáne «Kazakh Tourism» UK» AQ ókilderi baǵalady. Bul rette Qazaq-Uber óte joǵary deńgeıdi kórsetip, forým sheńberinde sertıfıkatqa ıe boldy.
«Biz úshin elimizdegi alǵashqy Qazaq-Uber qolónershiler ortalyǵyn ashý, sonymen qatar QR ST 3686-2020 «Qolóner ortalyqtary. Jalpy talaptar» Ulttyq standartyna sáıkestik sertıfıkatyn alý úlken mártebe. RMK «QazStandart» muny qolóner qyzmetterin standarttaý salasyndaǵy alǵashqy joba ekenin habarlady. Biz osyndaı joǵary memlekettik baǵalaýǵa ıe bolǵanymyz úshin qýanyshtymyz jáne maqtanamyz», dedi Aıgúl Janserikova.
Art-menedjer, dástúrli ishekter sheberi Babyr Arǵynov qoıdyń isheginen jasalǵan dombyrada naǵyz taza dástúrli «qońyr» ún, barqyt dybysy saqtalatynyn aıtyp, osy taqyrypta birqatar usynys aıtty.
«Dástúrli quraldardy jańǵyrtý – ulttyq kodty, mádenı biregeılikti, ulttyq qundylyqtar men dástúrler ıdeıasyn saqtaý jolyndaǵy mańyzdy qadam», dedi ol.
Forým aıasynda BORN NOMAD power AWARDS 2022 baıqaýynyń qorytyndysy shyǵaryldy.
Bul baıqaý halyq-qoldanbaly óner sheberlerine, qolónershiler men shyǵarmashylyq ındýstrııa ókilderine ózderin tanytýǵa, ıdeıalardy kommersııalandyrý, qazaqstandyq jáne eksport naryǵyna ónimdi shyǵarý, sondaı-aq qazylar alqasy músheleriniń, kásipqoılardyń, qolóner, dızaın, sán, týrızm jáne kreatıvti ındýstrııa salasynyń sarapshylary men ınsaıderleriniń qundy keńesterin alýǵa múmkindik beredi.
Born NOMAD dırektory Aıka Álemı baıqaýdyń qorytyndysyn jarııalady. Ol óz kezeginde bul baıqaýdyń basty maqsatyna toqtaldy.
«Biz eń aldymen básekege qabiletti qolóner brendteri men suranysqa ıe ónimdi qurý, marketpleıster men eksport naryǵyna shyǵý arqyly qolóner ındýstrııasynyń ekonomıkalyq turǵydan damýyn kózdeımiz», dedi.
Forým aıasynda Erjan Erkinbaev qolónershiler Serik Rysbekov, Ulmeken Maýtova, Jupar Beısenova, Almas Mustafaev, Qalmyrza Tasov, Raısa Muhamedjanova, Nurzııa Táshimova jáne aqsaqal Sársenbaı Qotrashovqa «Mádenıet salasynyń úzdigi» tósbelgisin tabys etti.
Sondaı-aq adal eńbegi, elimizdiń mádenıeti men qolónerin damytý isine belsendi qatysqany úshin Mádenıet jáne sport mınıstri D.Abaevtyń atynan «Altyn Orda» negizin qalaýshy, «Baqytty otbasy» ortalyǵynyń basshysy Yrza Tursynzadaǵa, Qazaqstan qolónershiler odaǵynyń prezıdenti Aıjan Bekqulovaǵa Qurmet gramotasy, al Born NOMAD dırektory Aıka Álemi men Qazaq-Oner ult-
tyq qaýymdastyǵynyń prezıdenti Aıgúl Janserikovaǵa Alǵyshat tabystaldy.
Halyqaralyq forým aıasynda ótetin otandyq qolónershilerdiń jármeńkesinde qysh, kıiz, toqyma, zergerlik óner, jibek sharýashylyǵy jáne basqa da qolóner túrleriniń ónimderi usynyldy. Tájirıbe almasý úshin qolónershiler «Qazaqstandaǵy qolóner bıznesin damytý», «Qazaqstandaǵy qolónershilikti damytý joldary men múmkindikteri», «Qolóner ındýstrııasy, bıznes, ekonomıka», «Qolóner turaqty damý retinde» taqyryptary boıynsha pikirtalas sessııalaryna qatysty.
Is-shara dástúrli qolónerdi saqtaý jáne odan ári damytý, ulttyq muramyzdy jandandyrý jáne tanymal etý, sondaı-aq dástúrli qolónerdiń zamanaýı ınterpretasııalaryn jáne halyqtyq qoldanbaly óner men basqa da shyǵarmashylyq ındýstrııalardyń koloborasııasyn qurý boıynsha túrli aımaqtyq bastamalardy biriktirý maqsatynda ótkiziledi.
Sondaı-aq forým aıasynda ónimder kórmesi, sheberlik synyptary, semınarlar, Korpe Fest sekildi aýqymdy sharalar da qamtyldy.
ALMATY
