Jańa tehnologııalar jármeńkesi

Kórmege álemniń ár túkpirinen agrar­shylar, ǵalymdar, bıznesmender, she­neý­­nikter, sarapshylar, ınvestorlar, ım­port­taý­shylar men eksporttaýshylar kel­di. Jıyny 20-dan asa eldiń sala ma­man­dary jáne 300-ge tarta kompanııa ókil­­deri bas qosty. Olardyń barlyǵy serik­­te­sterdi, odan ári tranzaksııalar úshin baı­­lanys­tardy, jańa sheshimder men teh­no­logııa­lardy, quraldardy, ıdeıa­lardy jáne ynty­maq­tastyqtyń jańa joldaryn izdedi.

«KazAgro/KazFarm kórmeleriniń maqsaty – aýyl sharýashylyǵy salasyn­daǵy jetistikterdi kórsetý jáne Qazaq­stannyń barlyq fermerin biregeı alańǵa biriktirý. ExpoGroup kompanııasy bıyl osymen 13-ret uıymdastyrǵan kórmeni bıyl 20 myńnan asa adam tamashalady.

«Aıta keterligi, agroǵylymǵa úlken mán berip, otandyq ǵalymdarǵa qoldaý kórsetip, olardyń aýyl sharýashylyǵy salasyndaǵy ázirlemelerin jarııalap ja­tyrmyz. Olardyń jumysy qaı kezd­e de kóleńkede qalyp qoıady. Biz olar­dyń jumystaryn jandandyryp otyr­myz. Sonymen qatar bıyl seriktes­teri­miz – aýylsharýashylyq taýar ón­di­rý­shi­leri dástúrli túrde aýqymdy stend­ter­di usynyp, mámileler jasap, jańa tutyný­shy­lardy tapty. Olar­dyń barlyǵy kelesi jy­ly kórmege qatysatyn­daryn rastady», dedi uıymnyń dırektory Sholpan Qojabaeva.

Kórmeniń ótýi ǵalymdar, bıznesmender, sharýalar úshin de mańyzdy boldy. Olar kórmede jańa aýyl sharýashylyǵy tehnologııalarymen, tyń tájirıbelermen jáne sala boıynsha damyp kele jatqan servıstik qyzmet túrlerimen tanysty. Máselen, osy maqsatta «Agrotrendter – topyraq qunarlyǵyn saqtaý, organıkalyq eginshilik, klımatqa qolaıly óndiris» atty konferensııa uıymdastyryldy.

Qazaqstan men Germanııa sarapshylary aýyl sharýashylyǵynda resýrs únemdeıtin tehnologııalardy qoldaný tájirıbesimen bólisti, onyń ishinde sý resýrstaryn basqarýǵa, ósimdikterdi keshendi qorǵaý men qorektendirýge, organıkalyq eginshilikke turaqty aýyl sharýashylyǵy júıesindegi blok retinde basa nazar aýdaryldy.

Tuqym sharýashylyǵyndaǵy ǵylym men bıznestiń yntymaqtastyǵyna arnalǵan taǵy bir konferensııany «Ulttyq agrarlyq ǵylymı-bilim berý ortalyǵy» KeAQ uıymdastyrdy. Baıan­damashylar memlekettik jáne jeke salanyń ǵalymdary boldy. Olar Qazaq­standa tuqym sharýashylyǵyn damytý­dyń memlekettik saıasaty, tuqym na­ryǵyndaǵy aǵymdaǵy jaǵdaı jáne ten­densııalar, Qazaqstandaǵy tuqym sha­rýashylyǵy, sort synaý jáne tuqym sa­pasyna saraptama, sondaı-aq tuqym sha­rýashylyǵynyń ǵaryshtyq monıtorıngi taqyryptaryn qozǵady. Sonymen qatar Qazaqstandaǵy aýyl sharýashylyǵy máseleleri qaraldy.

Eń mańyzdy jıyndardyń biri – Qazaqstan ósimdik ósirýshileriniń II sleti. Oǵan qatysý úshin elimizdiń bar­lyq óńirinen jetekshi sala maman­dary jınaldy. Sharany elimizdiń Aýyl sha­rýashylyǵy mınıstrligi uıymdastyrdy.

2022 jyldyń jańalyqtarynyń biri – AgroStream kompanııasy ázirle­gen agronomdarǵa arnalǵan AgroMap mobıldi qosymshasy kelýshiler nazaryn aýdardy. AgroMap agronomnyń jumysyn jeńildetý jáne aqparatty óńdeýge kómektesý úshin jasalǵan. AgroMap-pen barlyq aqparatty órister boıynsha toptastyrýǵa, egin kartasyn jasaýǵa, qaýipterdi anyqtaýǵa, fotosýretter men tekserý paraqtaryn túsirýge, qaýipter katalogin qurastyrýǵa, aýa raıy kartalaryn kórsetýge jáne t.b. jasaýǵa bolady.

Jurtshylyqty tańǵaldyrǵany, sıyr­lardy ózdiginen saýa alatyn robot boldy. Sıyrlarǵa qolaıly jaǵdaı jasap, ónimdilikti arttyrýǵa arnalǵan «Dairy Robot R9500» saýyn robotynyń tusaýkeserine adam kóp jınaldy. О́lshem­deri yqsham bolǵandyqtan, júıe jańa qurylys kezinde de, eski sút fermasyn qaıta qurý kezinde de kásiporyndardyń ınfraqurylymyna biriktirilýi múmkin.

Sonymen qatar kelýshilerge jańa júk kólikteri men tehnıkalar, maman­dandyrylǵan sheteldik qondyrǵylar, Qazaqstandaǵy alǵashqy aýyl sharýa­shy­lyǵy tehnıkasynyń ishki naryǵy jáne t.b. kórsetildi.

О́tkizilgen barlyq konferensııamen qatar, ártúrli óndiristik kompa­nııa­­nyń kórmesi ótkenin aıta ketken jón. Bıznes-qaýymdastyq ókilderi yntymaqtas­­tyq týraly memorandýmdarǵa qol qo­ıyp, seriktester izdep, mámileler jasady. Kórme barysyndaǵy kelissózder nátıjesinde 100-den asa ártúrli kelisim, mámile, memorandým men kelisimshart jasaldy.

Bıylǵy eń úlken stendterdiń birin Qostanaı agromehanıkalyq zaýytynyń resmı dıleri Kamz Agro usyndy. Kásiporyn ókilderi kórme kezinde 26 mln teńgeniń ónimin ótkizip úlgerdi.

«Biz bul kórmege ekinshi jyl qaty­syp otyrmyz, ótken jyly jalǵa alý alańy shamamen 100 sharshy metrdi qurady. Bıyl – 720 sharshy metr. Halyq Qazaqstanda mashına jasaý salasynyń damyp kele jatqanyna kóz jetkizdi dep oılaımyn. Sondaı-aq biz óz jumysymyzda Belarýs, Ispanııa, Túrkııa jáne basqa eldiń zaýyttarymen yntymaqtasamyz. Osy kórme aıasynda 26 mln teńgege eki birlik tehnıka sattyq. Bir satyp alýshy Aqmola oblysynyń Aqkól aýylynan bolsa, ekinshi satyp alýshy – Oraldan», dedi Kamz Agro dırektorynyń orynbasary Qýanyshbek Ábdirahmanov.

Kórmege ónim usynǵan kompanııalar­dyń biri – 1953 jyldan beri aýyl sharýa­shylyǵy mashınalary men jabdyqtaryn shyǵaratyn iri amerıkalyq óndirýshi Massey Ferguson. Qazaqstandyq CanAgro 2016 jyldan beri osy kompanııanyń elimizdegi dıstrıbıýtory qyzmetin atqaryp keledi. CanAgro marketologi Rýslan Jolamanov qandaı nátıjelerge qol jetkizgenin aıtyp berdi. «Bizdiń kompa­nııa naryqta 20 jyldan astam ýaqyt­tan beri jumys istep keledi. Qazirgi ýaqytta Massey Ferguson brendin usynamyz. Kompanııa kórmege qurylǵan kúnnen bastap jyl saıyn qatysyp keledi. Tapsyrys berýshiler kóp, baǵanyń qymbattaýyna qaramastan, qural-jabdyq alýǵa qyzyǵýshylyq tanytqandar bar. Bizde qazirdiń ózinde jabdyqty satyp alý týraly aldyn ala nıettiler tirkeldi, kelisimshart jasastyq» dedi ol.

«KazAgro/KazFarm-2022» halyq­ara­lyq agrarlyq kórmesi aıasynda elimiz­diń barlyq óńirinen jetekshi sala mamandarynyń qatysýymen Qazaqstan seleksıonerleriniń II sleti ótti. Slet barysynda ósimdik sharýashylyǵyndaǵy jańa tehnologııalardyń kórsetilimi, spıker­lerdiń salanyń mańyzdy másele­leri boıynsha baıandamalary, elimizdiń barlyq oblysynan úzdik jáne ozyq egin sharýashylyǵymen aınalysatyn sharýashylyqtardy marapattaý rásimderi ótti. Qonaqtarǵa kórme alańynyń janyn­daǵy kóshede asyl tuqymdy buqalar men qoshqarlardyń kórmesi ashyldy.

Kórmege qatysýshylardyń biri – Qara­balyq aýyl sharýashylyǵy tájirı­be stansasy. Qostanaı oblysynda jumys isteıtin Qazaqstannyń jetekshi seleksııalyq ortalyǵy munda elimizdiń soltústik jáne ortalyq aımaqtarynda jaqsy nátı­je kórsetken bıdaı suryptarynyń bar­lyq assortımentin usyndy. «Qarabalyq» AShTS basqarma tóraǵasy Damır Qaldy­baev jumsaq jazdyq bıdaı sorttary­nyń kóshbasshylary «Aına», «Fantastıka» sorttarymen qatar kórmege qoıylǵan jańa sort týraly da egjeı-tegjeı aıtyp berdi. «Sonymen qatar kórmege jańa ónimimiz – «Lamıs» sortyn usynýǵa keldik. Bul ıntensıvti tıpti qurǵaqshylyqqa da, ystyqqa da tózimdi ónimdi sort. Ol son­daı-aq úsh soltústik aımaqqa bólinedi. Bıyl «Qarabalyq» AShTS 500 tonnadan asa joǵary reprodýksııaly «Lamıs» sortynyń tuqymyn satýǵa daıyn. Jalpy, satylym óte qarqyndy júrip jatyr. Kórme bastalǵaly stansa 4 700 tonna tuqym jetkizýge kelisimshartqa otyrdyq. Kórme qorytyndysy boıynsha tapsyrys berýshiler qatary kóbeıetini sózsiz. Endeshe, orıgınatordan tuqym satyp alǵysy keletin fermerlerge ótinishteri­ńizdi uzaq ýaqytqa qaldyrmańyzdar, tuqym­dar taýsylyp qalady degimiz keledi», dedi D.Qaldybaev.

Al «AstanaAgroО́nim» kompanııasy­nyń ókili Esim Janpeıisov Italııa, Germanııa jáne basqa da Batys Eýropa elderinde zamanaýı aýyl sharýashylyǵy tehnıkalaryn shyǵaratyn zaýyttarǵa dılerlik qyzmet atqaratynyn málimdedi. Kompanııanyń ákelgen tuqym sepkish, hımııalyq óndeý tehnıkalary kórmeniń edáýir bóligin alyp tur. Olardyń baǵa­lary 80 mln teńgeden bastalyp, 130 mln teńgege deıin jetedi. Esesine, tehnı­ka­lardyń ónimdiligi asa joǵary kórinedi.

Kórmeniń taǵy bir shetine Qytaıdyń «Iýnmın» kompanııasynyń ónimderi qoıylypty. Onyń ókili Sársenbaı Tal­ǵat bul kompanııa tarıhy 1967 jyldan bas­ta­latynyn aıtty. Qazir Qytaıdyń óz ishinde 4, shetelderde 2 zaýyty jumys isteıdi.

«Zaýyttardyń biri Mysyrda ornalas­qan. Ol Afrıka elderine tehnıkalar men tehnologııalyq quraldar shyǵarady. Ekinshisin bıyl Qytaı men Qazaqstan ortasyndaǵy Dostyq keden beketinen ashtyq. Bul zaýytymyzda jylyjaı tehnı­kalary men tehnologııalaryn, jem za­ýyttarynyń quraldaryn shyǵarý ústin­demiz. Birte-birte ónim aýqymyn keńeıte beremiz. О́ıtkeni bul zaýyt Qazaqstan arqyly Ortalyq Azııa, Reseı jáne TMD elderine ónimder shyǵaryp, jóneltýdi kózdeıdi» dedi S.Talǵat.