О́ner • 19 Qazan, 2022

Sımfonııamen syrlasý

225 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Jańa maýsym bastalǵaly beri elimizdiń túkpir-túkpirindegi mádenı oshaqtar qyzý shyǵarmashylyqqa kirisip ketti. Jańa maýsym – tyń jańalyq, sony lep. Kúni keshe ǵana elorda jurty Erkeǵalı Rahmadıev atyndaǵy Memlekettik akademııalyq fılarmonııa sahnasyna baryp, áýezdi án tyńdap qaıtty. Sımfonııalyq orkestr usynǵan «viva musica!» konserti XIX ǵasyrdaǵy sheteldik mýzyka jaýharlaryna arnaldy.

Sımfonııamen syrlasý

Sazdy keshte Dj. Rossınıdiń «Vıl­gelm Tel» operasyna ývertıýra, S.Ta­neev­tiń orkestrmen klarnetke ar­nalǵan «Kansona», F.Dopplerdiń or­kes­trmen fleıtaǵa arnalǵan «Ven­ger­skaıa pastoralnaıa fantazııa», G.Ve­nıavskııdiń Sharl Gýnonyń orkestrmen skrıpkaǵa arnalǵan «Faýst» ope­rasyndaǵy taqyryptarǵa fantazııasy jáne A.Dvorjaktyń «Iz No­vogo Sveta» №9 sımfonııasy oryndaldy. Al sahnada sımfonııalyq orkestrdiń jeke oryndaýshylary – halyqaralyq jáne respýblıkalyq baıqaýlardyń laýreattary Dáýlet Seıdahmetov (klarnet), Gúlnaz Joldanova (fleıta), Maııa Me­det­bek (skrıpka) óner kórsetti. Dırı­jer­lik pýltte – bas dırıjer Ernar Nur­­tazın. Sımfonııalyq orkestrdiń kór­kem­dik je­tekshisi – halyqaralyq jáne res­pýb­lı­kalyq baıqaýlardyń laýreaty Berik Ba­tyrhanov.

Konsertte oryndalǵan «Vılgelm Tell» operasynyń ývertıýrasy – av­tordyń (Djoakkıno Rossını) álemge áıgili hám shyǵarmashylyǵynda jul­dyzdy sátke aınalǵan orkestrlik mýzy­kasy. Ol túrli sımfonııalyq orkestr­lerdiń oryndaýynda, kórkem jáne anımasııalyq fılmderde, sonyń ishinde Ýolt Dısneıdiń áıgili «Fantazııa» týyndysynda oryndalǵanyn bilemiz.

Jalpy, Rossınıdiń sheberligi ope­ranyń dramalyq damýynyń ývertıý­ra­syndaǵy qysqasha kórsetilimnen, pas­toraldyq-ıdıllııalyq beınelerden qa­harmandyqqa birtindep kóshýden turady.

Al orkestrmen klarnetke arnalǵan «Kansona» shyǵarmasyn Sergeı Taneev jas kezinde jazǵan. Pesa janrdyń tarı­hyn baıandaıdy – ortaǵasyrlyq Provans trýbadýrlarynyń lırıkalyq mýzykasynan bastap Freskobaldı men Iogann Sebastıan Bahtyń aspaptyq kansondaryna deıin jáne kemeldengen Taneevtiń Danteniń sózine jazylǵan «Kansona XXXII» romansymen úndesedi.

Romantızm dáýirinde ataqty vırtýozdar kóptegen konserttik shyǵarma jazdy, biraq qazirgi sahnaǵa tek naǵyz óner týyndylary ǵana saqtalyp jetti. Máselen, Frans Dopplerdiń or­kestr­men fleıtaǵa arnalǵan «Venger­skaıa pas­toralnaıa fantazııa» jáne atal­­ǵan keshte oryndalǵan Genrık Venıav­­skııdiń Sharl Gýnonyń orkestr­men skrıpkaǵa arnalǵan «Faýst» ope­ra­syndaǵy taqyryptarǵa fantazııasy bar. Bul shyǵarmalar, sózsiz kór­kemdik deń­geıimen, jarqyn ulttyq na­qy­shy­men, aspaptardyń vırtýozdyq múm­kin­dikterin tamasha qoldanýymen tanymal.

Klassıkalyq mýzyka keshi kompo­zıtordyń shyǵarmashylyq shyńdarynyń biri Antonın Dvorjaktyń №9 sımfo­nııasymen jabyldy. Avtordyń ózi moıyn­daǵandaı, «túsine biletin adam sım­fonııadaǵy Amerıka áserin sezinýi kerek». Shyǵarma mazmunnyń tereńdi­gimen, baı áýezdiligimen hám erekshe lırıkasymen baýrap alady. Tórt bólimnen turatyn sıkl Antonın Dvorjaktyń sımfonııalyq orkestrlik mýzykasyna tán dramalyq sharyqtaý shegi desedi.