Qoǵam • 01 Qarasha, 2022

Jaýyr jaba toqylmasyn

985 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

El táýelsizdigin saqtap, ony keler ur­paq­qa amanattaý – uly mindet. Bul mindet sapaly oryndalýy qajet. Iаǵnı el táýel­sizdigin keler urpaqqa tap-tuınaqtaı etip, aýyr zardaptar ákelýi múmkin qaýip-qater­lerdi qazir eńserip, memlekettiń yn­ty­maǵyn barynsha nyǵaıtyp baryp amanattaǵan jón. Bulaı etpeıinshe táýel­siz­digimizdi óskeleń urpaqtyń qolyna tapsyrdyq dep toqmeıilsý jaramaıdy. Sondyqtan el táýelsizdigin qyl kópirdiń ústinde qalt-qult etkizbeı, sara da dańǵyl jolǵa túsirýimiz mańyzdy.

Jerimizdiń búgingi tutastyǵy kóńilge demeý. Biraq «elimizdiń yntymaǵy men birtutastyǵynyń deńgeıi qandaı?» degen saýalǵa shynaıy jaýap berilmeı kóńildi semirtý, ózimizdi ózimiz aldarqatý adastyrady. Sonymen qatar «Qazaqstan azamat­ta­rynyń ortaq múddesi ne?» degen suraqqa da qoǵam ishinen jaýap berilýge tıis. Al halyqtyń ortaq múddesi naqtylanbaı, onyń aınalasyna jınalmaı el birligi myǵym dep arqany keńge salý ábestik bolar edi.

Búginde qoǵamymyzda halqymyzdyń myz­ǵymas birligine kúmánmen qaraıtyndar bar­shylyq. Olar el birliginiń nyǵaıyp kele jatqanyn dáleldegisi kelip janushyryp júr­genderdiń sózderine senbeıdi ári oǵan ke­ke­sinmen qaraıdy. Demek atqarýshy bılik «Halyq únine qulaq asatyn memleket» tujyrymdamasyn basshylyqqa ala otyryp, el birligine túsken qandaı syzattar bar ekenin zerttep-zerdelep, odan qorytyndy shyǵaryp, eger qandaı da bir kinárattar tabylyp jatsa, olardyń basta­ýynda turǵan sebepterdi anyqtap jáne olardy joıý kerek. Biz bul sózdi tekten-tekke aıtyp otyrǵanymyz joq. О́ıtkeni el yntymaǵynyń búgingi deńgeıine qatysty aıtylyp júrgen syn-eskertpeler negizsiz emes. Buǵan qoǵamymyzda kezdesip jatatyn ultaralyq kelispeýshilik syńaıyndaǵy oqıǵalardy qosa alǵanda áleýmettik jeliler­degi kóńil kúıler aýany dálel bola alady. Osy jerde aıta keteıik, ultaralyq kelispeýshilik, ókpe-renish, daý-janjal yńǵa­ıyn­daǵy oqıǵalardy «turmystyq kelis­peýshilik, janjal» dep, birligimizdiń myqtylyǵyna shań jýytqymyz kelmeıdi. Bul olqylyq máseleniń mánisine tereńnen úńilýge mursha bermeıdi. Osylaısha, «jaýyr jaba toqylyp» kete barady. Bulaı jalǵasa berse túbinde birligimizdiń shynaıy deńgeıimen ne kórinisimen betpe-bet kelip, qutymyz qashyp, esimizdi jııa almaı qalýymyz ábden múmkin.

Handyǵymyzdan aıyrylyp, el tizgini ózgeniń qolyna túsken kezden táýelsiz­digimizdi alǵanǵa deıingi aralyqta qazaqty mensinbeý­shi­lik, tómen sanaýshylyq sııaqty jaǵymsyz úrdister beleń aldy. Biraq bul úrdis táýelsizdik alǵannan keıin óz «júrisin» toqtatýy kerek edi, olaı bolmady. Qaıta údep barady.

Moıyndaýymyz kerek, biz táýelsizdik al­ǵan alǵashqy sátterdegi qoǵamymyzdyń ishki qaıshylyqtarynan áli kúnge ajyraǵan joqpyz. Naqtylaı aıtqanda, qazaq ultynyń atynyń ozýyna búkil jan dúnıesimen qarsy shyqqan, qazaq dese júregi qataıyp, qaqaıyp qalǵan jerlesterimizdiń sol kezdegi týdyrǵan qoǵamdyq kóńil kúı aýany áli kúnge seıilmeı otyr. Dáliregi táýelsizdik tańy atqan tustaǵy saıası-qoǵamdyq aýyr atmosferanyń aýylynan qarǵa adym alystamadyq. Beıne bir ýaqyt kóshinen túsip qalyp, sol toqsanynshy jyldarda qalyp qoıǵandaımyz.

Keńestik júıe ydyraǵan tusta óz otan­­dastarymyzdan quqaıdyń neshe atasyn kórgenimiz esten shyǵar ma? «Inter­nasıonaldyq min­det», «ultaralyq teń qatynas», «myzǵymas dostyq», «halyqtar dostyǵy jasasyn» degen tirkesterdi kún saıyn jaqtary talmaı aıtatyn kóptegen azamat Qazaqstannyń egemendigi synǵa túsip, aqyrynda Qudaı buıyrtyp táýelsizdik tańy atqanda qabaqtaryn tars jaýyp, syrt aınalǵandary, jas táýelsiz eldiń alǵashqy qadam­daryna kedergi jasap baqqany umyt­qyń kelse de oıdan ketpeıdi. Bir ókinishtisi sol, olardyń kópshiligi joǵary bilimdi, túrli deńgeıdegi basshylyqtarda qyzmet etip júrgen azamattar edi. Osyndaı kertartpa kózqarastaǵylardyń ishki pıǵyly – Qazaqstannyń derbes el bolmaýy. Mine, osyndaılar, qazaqqa tóbeden mensinbeı qaraǵysy keletinder legi qazirgi tańda da azaımaı otyrǵanyn anyq sezesiń. Mun­daılardy biz ózimizge qanshalyqty tartsaq ta olar ózin Qazaqstannyń tól balasy dep esepteı almaıdy. Burynǵy otarshyldyq kózqarastan ajyramaǵan kesirler kerýeni áli kúnge deıin óz kóshterin túzep kele jatqany qynjyltady. Otyz jyldan astam ýaqyt ótse de jat pıǵyl­dy­lardyń úni áli kúnge qatty shyǵýda. Bul bizdi ult retinde uıystyra almaı otyrǵan ulttyq ıdeologııanyń joq­tyǵynyń naqty kórinisi. Bul – úlken kinárat. Ony joımaı, táýelsizdigimizdi baıandy jolǵa túsirý qıyn.