Qazaqstan qurylys salýshylar qaýymdastyǵynyń prezıdenti Vıktor Mıkrıýkovtyń aıtýynsha, jyl saıyn turǵyn úı qurylysyna úlestik qatysý týraly zańdy buzǵan qurylys salýshylardyń áreketterinen óz úıin kútip júrgen 15 myńǵa jýyq úlesker zardap shegedi.
«Mundaı qurylys salýshylarǵa qarastyrylǵan jaýapkershilik bolmashy ǵana ári olar bul jazalardan qoryqpaıdy. Memlekettik organdarda tıisti tekserý júrgizýge ókilettigi az. Zańdy jappaı buzý máselesin sheshý –zańdy saqtaıtyn qurylysshylar úshin jeńildikter men artyqshylyqtar sheńberin keńeıtýge kómektesedi. Jasyratyny joq, búginde kásibin adal júrgizetin qurylys salýshylar ár túrli komıssııalardy tóleýge aıtarlyqtaı shyǵyndanady. Bul rette yntalandyrýshy artyqshylyqtar men jeńildikterdi kórmeıdi», - deıdi ol.
Zańnamaǵa sáıkes qurylys salýshylary turǵyn úıdi salý kezinde úleskerlerdiń qarajatyn mynadaı úshi jaǵdaıda tarta alady: biryńǵaı operatordyń («Qazaqstandyq turǵyn úı kompanııasy» AQ) kepildigi bolǵan kezde, ákimdiktiń ruqsatymen jáne EDB jobasyna qatysqan kezde, qańqa salynǵannan keıin ákimdiktiń ruqsatymen.
Demek, úleskerlerdiń qarajatyn tartý úshin qurylys salýshynyń qolynda «Qazaqstandyq turǵyn úı kompanııasy» AQ-tan nemese ákimdikten kepildik qujaty bolýy kerek. Kepildik qurylysqa qarajat salǵan úleskerler nátıjesinde páterin ala alatynyn kepildendiredi.
Salynyp jatqan úıde turǵyn úı satyp alý kezinde turǵyn úı qurylysyna úlestik qatysý týraly kelisimshart zańdy kelisim bolyp sanalady. Bul qujat turǵyn úı qurylysyna úlestik qatysýdyń biryńǵaı aqparattyq júıesin paıdalana otyryp, ýákiletti kompanııanyń usynýy boıynsha kóppáterli turǵyn úıdiń ornalasqan jeri boıynsha jergilikti atqarýshy organda esepke alynýǵa (tirkelýge) jatady.
«Qazaqstan qurylysshylarynyń qaýymdastyǵy» RQB tóraǵasy Ámirjan Nurkamzınovtyń aıtýynsha, qurylys salýshylarǵa úleskerlerdi tartýda zańmen qoıylǵan talaptar kúrdeli. Sondyqtan kóptegen qurylysqa qarajat tartý úshin salýshy «sur» shemalardy izdeýge talpynady, ınvestsııalaý kelisimsharty, brondaý kelisimsharty jasaýǵa tyrysady.
«Is júzinde mundaı qurylys salýshylar qurylys merzimin aıtarlyqtaı uzartqan, keıbiri qurylys jumystaryn toqtatyp, jobadan ketip tynǵan. Úleskerler qarajatsyz, úısiz qalǵan jańdaılar bar. Osyndaı jaǵdaılar qoǵamda áleýmettik shıelinisti týdyrady. Sondyqtan ákimdikterge úleskerlerdiń qarajatyn tartýǵa ruqsaty joq qurylys salýshylar týraly aqparatty júıeli túrde jarııalap otyrý kerek, osylaısha azamattardy yqtımal saldar týraly habardar etý kerek», - deıdi spıker.
Qazaqstanda qurylys kompanııalardyń basym bóligine úleskerlerden qarajat tartý úshin «Qazaqstan turǵyn úı kompanııasy» AQ nemese ákimdikten ruqsat alý qıyn sharýa. О́ıtkeni Zańda osy qyzmetpen aınalysa alatyn qurylys salýshylar úshin naqty talaptar qarastyrylǵan. Qurylys salýshylardyń qajetti tájirıbesi, qarjysy jáne taǵy basqa múmkindikteri bolýy kerek.
Ulttyq palata qazirgi kezde Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstrligimen birlesip, úlestik qurylysqa zańdy túrde qatysqysy jáne qurylys satysynda páterlerdi satqysy keletin qurylys salýshylar úshin keıbir talaptardy tómendetý boıynsha jumys júrgizip jatyr.
«Atameken» UKP qurylys departamentiniń sarapshysy Danııar Molkenov úlestik qurylys mehanızmi qurylys salýshylar úshin de, azamattar úshin de tıimdi ekenin atap ótti. О́ıtkeni salynyp jatqan turǵyn úıdiń sharshy metriniń baǵasy qaıtalama naryqqa qaraǵanda edáýir tómen.
«Qurylys kompanııalarynyń keń aýqymyna ruqsat berý kezinde belgili bir táýekelder bar bolsa da úlestik qurylys naryǵyn damytý qajet. Ruqsat alýdyń qosymsha mehanımzderin oılap tabý kerek. Mundaı tásilderdiń biri jeke saqtandyrý kompanııalary arqyly saqtandyrý tásili. Jalpy, biz qurylys salýshylarǵa ony aınalyp ótý joldaryn izdemeı, zań sheńberinde jumys isteý tıimdirek bolýyn qamtamasyz etýimiz kerek», dep atap ótti Danııar Molkenov.
«Atameken» UKP kóppáterli turǵyn úıler salatyn barlyq kompanııany zań sheńberinde jumys isteýge shaqyrady. Salynyp jatqan páterlerdi satý tıisti ruqsat bolǵan jaǵdaıda ǵana júzege asyrý qajet ekenin eske salady.
Ulttyq palata úlestik qurylysqa qatysý úshin qajetti ruqsat alǵysy keletin, biraq bıýrokratııalyq kedergilerge baılanysty oǵan qol jetkize almaǵan kompanııalarǵa qoldaý kórsetetin bolady.
