Otyrysqa qatysqan Qazaqstannyń Saýda jáne ıntegrasııa vıse-mınıstri Qaırat Tórebaev eki eldiń eksporttyq áleýeti jáne eksporttaýshylardy qoldaý sharalary týraly baıandady.
– Qazaqstan men Kanada arasyndaǵy yntymaqtastyqtyń jańa jáne qoldanystaǵy salalaryn keńeıtý mańyzdy. Sonymen qatar Jahandyq energııa tasymaldaýshylardyń birine aınalatyn jasyl sýtegi jáne álemdik ekonomıkanyń jańa beınesi bolatyn jańa energııa kózderin qarastyrý kerek. Qazaqstan Kanadamen aýyl sharýashylyǵy salasynda belsendi áriptestikti damytýǵa múddeli, – dedi Q.Tórebaev.
Sonymen qatar vıse-mınıstr Qazaqstanda otandyq taýar óndirýshilerdi qoldaýdyń tolyqqandy ekojúıesi qalyptasqanyn atap ótti.
– Qazaqstanda eksporttaýshylardy qoldaýdyń qarjylyq jáne qarjylyq emes sharalary qarastyrylǵan. Máselen, bıyl Alibaba.com-nan Qazaqstannyń ulttyq pavılony ashyldy. Búginde oǵan 7,5 myńnan astam taýar shyǵaratyn 130 otandyq kompanııa kirip otyr. Servıstik qoldaý aıasynda ózara taýar aınalymyn arttyrýǵa kómektesetin saýda-ekonomıkalyq mıssııalar, kórmeler, ulttyq stendter uıymdastyrylýda. Atalǵan is-sharalarǵa 157 qazaqstandyq óńdeýshi kompanııa qatysyp, 335,6 mln dollarǵa 60-tan astam eksporttyq kelisimshart jasaldy. Eksporttaýshylardy qoldaýdyń qarjylyq sharalaryna keletin bolsaq, táýekelderdi saqtandyrý, eksporttyq operasııalarǵa kepildik berý jáne sýbsıdııalaý arqyly syrtqy naryqtarda otandyq ónimniń básekege qabilettiligin qamtamasyz etý qarastyrylǵan, – dedi vıse-mınıstr.
Eske sala keteıik, Iskerlik keńesti Qazaqstan tarapynan «Qazatomónerkásip» ulttyq atom kompanııasynyń basqarma tóraǵasy Erjan Muqanov basqarady. Al Kanada tarapynan Cameco Corporation prezıdenti Tım Gıtsel tóraǵalyq etedi. E.Muqanovtyń pikirine den qoısaq, Qazaqstan men Kanadanyń ózara tıimdi yntymaqtastyǵy eki el úshin munaı jáne taý-ken metallýrgııa ónerkásibi, aýyl sharýashylyǵy, energetıka sııaqty mańyzdy baǵyttarda belsendi damyp keledi.
– Eki el arasyndaǵy taýar aınalymy únemi ósip keledi. Bul bizdiń múmkindikterimizdi iske asyrýda aıtarlyqtaı áleýettiń baryn kórsetedi. «Qazatomónerkásip» pen Cameco ekijaqty dıalog alańyn basqarý qurmetine ıe boldy. Eki kompanııany 1996 jyly «Inkaı» birlesken kásipornynyń qurylýynan bastalǵan kópjyldyq jemisti yntymaqtastyq baılanystyrady. Sodan beri ol jemisti yntymaqtastyqtyń jarqyn mysalyna aınaldy. Kompanııa qaýipsizdik pen korporatıvtik mádenıettiń eń úzdik standarttaryn saqtaı otyryp, korporatıvtik áleýmettik jaýapkershiliktiń joǵary deńgeıin kórsetip keledi. Ýran óndirý ózara tıimdi yntymaqtastyqtyń jalǵyz baǵyty emes ekenin atap ótken durys. Iskerlik keńes yntymaqtastyq baǵyttaryn odan ári ártaraptandyrýǵa yqpal etetinine jáne eki eldiń ekonomıkasynyń damýyna eleýli serpin beretinine senimdimin, – dedi E.Muqanov.
Qazaqstannyń Kanadadaǵy elshisi Aqylbek Kamaldınovtiń pikirine qaraǵanda, eki el arasyndaǵy taýar aınalymy barynsha jemisti ári jedel damyp keledi.
– О́kinishke qaraı, 2020 jylǵy kórsetkishter pandemııa saldarynan quldyraǵanyn atap ótýge tıispiz. Byltyrǵy jyl jaman bolmaǵan sekildi. 2021 jyly Kanadadan 380 mln dollar kóleminde tikeleı ınvestısııa tarttyq. Al taýar aınalymy 700 mln dollardan asty. Atap óterligi, biz byltyrǵy jyldyń mejesin osy jyldyń qańtar-tamyzynda basyp ozdyq. Demek jyl qorytyndysy boıynsha taýar aınalymyn 1 mlrd dollarǵa jetkizetin múmkindik bar. Elder arasyndaǵy baılanystyń baǵyttary san alýan. Atap aıtqanda, aýyl sharýashylyǵynan bastalyp, ǵaryshtyq tehnologııalarǵa deıin jalǵasady, – dedi A.Kamaldınov.
Qazaqstannan Kanadaǵa baǵyttalǵan eksport kórsetkishi de jaman emes. Osy jyldyń qańtar-tamyzynda atalǵan kórsetkish bir jyl burynǵy deńgeımen salystyrǵanda 3,6 esege ósip, 609,2 mln dollardy quraǵan. Qazaqstan Kanada naryǵyna ýran jetkizetin mańyzdy seriktes sanalady. Bizde óndirilgen ýran Kanadada odan ári óńdeledi.
Sonymen qatar Iskerlik keńestiń otyrysy barysynda taraptar ekijaqty saýdanyń áleýetin talqylap, óndirý, avıasııa, aýyl sharýashylyǵy, bilim berý jáne densaýlyq saqtaý sektorlary boıynsha jumys toptary otyrystarynyń esepterin qarady.
