Vedomstvonyń vıse-mınıstri Marat Qarabaev qol qoıǵan resmı jaýap hatta elimizde aǵash óńdeý ónerkásibiniń óndirisi jyl saıyn ulǵaıyp kele jatqany aıtylǵan. Máselen, byltyr salanyń ónim óndirý kólemi 2020 jylǵy deńgeıge (26,3 mlrd teńge) qaraǵanda 12,9 paıyzǵa ósip, 29,7 mlrd teńgeni quraǵan. Al osy jylǵy qańtar-qyrkúıekte óndiris kólemi 22,2 mlrd teńgege teń bolypty. Bul nomınaldy mánde bir jyl burynǵy kórsetkishten 4,1 paıyzǵa joǵary. Esepti kezeńde salanyń naqty kólem ındeksi 95 paıyzdy qurap, teris dınamıkany kórsetken.
Aǵash óńdeý ónimderin ishki naryqta tutyný kólemi osy jyldyń qańtar-qyrkúıeginde 372 mln dollardy quraǵan. Bul ótken jyldyń sáıkes kezeńindegi kórsetkishten 4,3 paıyzǵa tómen. Sonymen qatar 2022 jylǵy qańtar-qyrkúıekte eldiń ishki naryǵynda otandyq taýar óndirýshiler óniminiń úlesi 10 paıyzyn qurady. Bul rette ımporttyq ónimniń jalpy tutyný kólemindegi úles salmaǵy 90 paıyzǵa teń.
Aǵash óńdeý ónerkásibiniń negizgi kapıtalyna salynǵan ınvestısııalar kólemi 2021 jyly 746,3 mln teńgeni qurady. Al osy jylǵy qańtar-qyrkúıektegi kórsetkish bir jyl burynǵy kezeńmen salystyrǵanda 3 ese ulǵaıyp, 1,064 mln teńgege jetken.
Atalǵan sala Almaty qalasynda (90 kásiporyn), Shyǵys Qazaqstan oblysynda (44 kásiporyn) jáne Astanada (37 kásiporyn) jaqsy damyǵan. Bul orman qorynyń keń kólemimen jáne resýrstardyń qoljetimdiligimen, sondaı-aq aýqymdy ishki naryqtyń bolýyna baılanysty. Búgingi tańda kásiporyndar jańa taýarlar óndirisin ıgerdi. Naryqta OSBI taqtalary, lamınattalǵan panelder, fanera paıda boldy.
Aǵash óńdeý ónerkásibi ónimderiniń eksporty 2021 jyly aqshalaı mánde 7,6 mln dollardy, al zattaı mánde 40,4 myń tonnany quraǵan eken. Osy jylǵy qańtar-tamyzda kórsetkish 2021 jylǵy tıisti kezeńmen salystyrǵanda aqshalaı mánde 90 paıyzǵa ulǵaıyp, 12,8 mln dollardy, al zattaı kórsetkish 2,7 ese tómendep, 16,9 myń tonnany quraǵan.
О́zbekstan, Qyrǵyzstan, Tájikstan, Lıtva jáne Polsha qazaqstandyq ónimniń negizgi tutynýshylary bolyp sanalady.
«Aǵash materıaldarynyń jekelegen túrlerin áketýdi retteýdiń keıbir máseleleri týraly» Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstriniń 2022 jylǵy 7 maýsymdaǵy buıryǵymen osy jylǵy 8 maýsymnan bastap «Sińirilgen temir jol nemese tramvaı joldaryna arnalǵan qylqan japyraqty tuqymdardan jasalǵan aǵash shpaldar» kodyn qospaǵanda, Qazaqstan aýmaǵynan aǵash materıaldarynyń jekelegen túrlerin alty aı merzimge áketýge tyıym salyndy. Osy buıryq otandyq taýar óndirýshilerdi qoljetimdi shıkizatpen qamtamasyz etý, Qazaqstan aýmaǵy arqyly tranzıttik júk tasymaldaryn ulǵaıtý jáne Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq týraly shart sheńberinde halyqaralyq mindettemelerge sáıkes reseılik aǵash materıaldarynyń Qazaqstan aýmaǵynan keri eksportyna jol bermeý maqsatynda qabyldandy, dep jazylǵan Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstrliginiń resmı jaýabynda.
Aǵash óńdeý ónerkásibin yntalandyrý úshin tıisti sharalar qolǵa alynǵan. Atap aıtqanda, ónerkásiptik-ınnovasııalyq jobalardy birge qarjylandyrýdy qosa alǵanda, qarjylandyrý, lızıngtik qarjylandyrý; qarjy ınstıtýttary arqyly kredıt berý; ınjenerlik-kommýnıkasııalyq ınfraqurylymmen qamtamasyz etý; óńdeýshi ónerkásiptiń otandyq taýarlary men kórsetiletin qyzmetteriniń eksportyn damytý jáne ilgeriletý, olardy iske asyrýǵa járdemdesý; eńbek ónimdiligin arttyrýdy yntalandyrý; ónerkásiptik granttar berý sekildi memlekettik yntalandyrý sharalary qarastyrylǵan.
Resmı derekke súıensek, salada 368 kásiporyn jumys isteıdi. Olardyń negizgi úlesi (99 paıyzy) shaǵyn kásiporyndarǵa (366) jáne orta kásiporyndarǵa (2) tıesili. О́ńdeý ónerkásibindegi aǵash óńdeý ónerkásibiniń úlesi shamamen 0,1 paıyzǵa teń.
Aǵash óńdeý ónerkásibi ónimderin óndirý qurylymynda aǵash shıkizatyn bastapqy óńdeıtin ónimderdiń úlesi basym. Menshikti shıkizatpen qamtamasyz etý 15 paıyzdan aspaıdy. Qoljetimdi ulttyq aǵash qory shekteýli. Osyǵan baılanysty qajetti shıkizat kóleminiń negizgi bóligi Reseı Federasııasynan ákelinedi. Importtalatyn negizgi taýar pozısııalary – óńdelmegen jáne óńdelgen qylqan japyraqty aǵash jáne aralaý nemese bólý arqyly alynǵan aǵash materıaldary.
Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstrligi Qurylys ındýstrııasy jáne aǵash óńdeý ónerkásibi basqarmasynyń basshysy Muhamed Andakovtyń aıtýynsha, Qazaqstan orman alqaby az elderdiń qataryna jatady. Qazirgi ýaqytta orman qorynyń aýdany 30,4 mln gektardy quraıdy, onyń 13,3 mln gektary ormanmen qamtylǵan. Ormandylyq kórsetkishi 4,9 paıyzdy quraıdy. Negizgi aǵash qory Shyǵys Qazaqstan jáne Soltústik Qazaqstan oblystaryna tıesili.
Infografıkany jasaǵan Amangeldi Qııas, «EQ»
