Sýretti túsirgen Erlan OMAR, «EQ»
«Adam jáne qoǵam» qoǵamdyq birlestiginiń zań keńesin úılestirýshisi Dana Slámjanovanyń aıtýynsha, ortalyqqa habarlasqan azamattarǵa quqyqtyq keńes berilip, qujattary rásimdelgen. Sondaı-aq sotqa deıingi amaldar qaras-
tyrylyp, ádistemelik kómek kórsetildi. Keńes berý ortalyǵynyń zańgerleri uıaly baılanys arqyly – 500-ge jýyq, Whatsapp áleýmettik jelisimen – 185, saıt arqyly onlaın keńesshi 30 azamattyń saýalyna jaýap bergen. Búginde ortalyqta tirkelgen 12 istiń 10-y sotqa joldanyp otyr.
Ortalyq mamandary «24/7 jedel jeli» arqyly keńes berip, qalanyń 8 aýdany boıynsha jyljymaly mobıldi zań qyzmetin kórsetti. Aı saıyn, keminde 2 ret «Baqytty otbasy» áleýmettik ortalyqtary, múgedekter qoǵamy, bazarlar, emhanalar, saýda jáne halyqqa qyzmet kórsetý ortalyqtarynda, jurt kóp jınalatyn qoǵamdyq oryndarda jalpy sany 60-tan astam azamat keńes alǵan. Aqparattyq túsindirý boıynsha myńǵa jýyq kitapsha taratyldy.
«Adam jáne qoǵam» qoǵamdyq birlestiginiń zańgeri Aıbol Qojataev atap ótkendeı, ortalyqqa habarlasqan azamattardyń kópshiligi alaıaqtardyń qurbany bolǵan. Áldekimder atyna nesıe resimdep alǵandar arasha surap, zań ádildigin izdep júr.
– О́tinishpen habarlasqandardyń 20-ǵa jýyǵy qarjy pıramıdalaryna aldanyp qalǵan bolsa, neke, otbasy, eńbek zańnamasy, azamattyq qarym-qatynas, qylmystyq máselelerge qatysty saýaldar mazalaǵan turǵyndarǵa zańgerler der kezinde jaýap berdi. Áleýmettik jeliler arqyly Qazaqstanda tirkelmegen kompanııalarǵa aldaný derekteri kóp kezdesedi. Al onyń sebep-saldaryn dáleldeý sheshimin ońaı tappaıtyny sózsiz. Bul baǵytta quqyq qorǵaý organdary tarapynan izdestirý jumystarynyń da uzaqqa sozylatyny anyq. «Tegin zań keńesi» ortalyǵynyń mamandary osy mazmundaǵy saýaldarǵa oraı jaýap berip, bastalǵan isti sońyna deıin qadaǵalaıdy. Jobanyń merzimi shekteýli bolǵanymen, azamattardyń ótinishi aıaqsyz qalmaıdy, – deıdi A.Qojataev.
Zańgerdiń pikirinshe, ártúrli jaǵdaılarǵa tap bolǵan azamattardyń jaǵdaıy – qoǵam tarapynan nazar aýdaratyn kúrdeli másele. Osy oraıda zańger qarapaıym halyqtyń quqyqtyq, qarjylyq saýatyn kóterý ýaqyt kúttirmeıtin másele ekenin alǵa tartty. «Bul baǵyttaǵy aqparattandyrý jumystary mektepterde, barlyq bilim berý ortalyqtarynda alǵashqy kýrstardyń biri retinde oqytylsa quba-qup. О́z quqyǵyn qorǵaýda tıisti oryndar tarapynan profılaktıkalyq sharalar jıi iske asyp, zańger mamandar qajet bolǵan jaǵdaıda azamattarǵa keńes berip otyrý óte mańyzdy», deıdi A.Qojataev.
Jıynda halyqtyń qarjylyq jáne quqyqtyq saýattylyǵy jóninde baıandama jasaǵan zańger Sultan Nurǵalıev «tegin zań keńesi jalǵasyn tapsa ıgi» deıdi.
– Qoǵamda azamattardy turǵyn úı, nesıeleý, otbasy, boryshkerlik, ajyrasý, muragerlikke qatysty mazalaıtyn másele kóp. Zań keńesi, ásirese ómirlik qıyn jaǵdaıdaǵy jandarǵa qajet. Ádildik izdep, arasha surap júrgenderge zańgerler, advokattar, zańgerlik qoǵamdastyq tarapynan tegin keńester, tipten keńespen shektelip qalmaı, qajet bolǵan jaǵdaıda quqyǵyn qorǵaý isine aralasýy qajet. Jergilikti basqarýshy organdarǵa júgingen azamattyń áleýmettik máselesi der kezinde sheshilmeı qalǵan bolsa, tıisti organdar mamandary naqty zańgerlerge baǵyttap otyrýy kóp máseleniń sheshimin taýyp, aldyn alýǵa yqpal eter edi. Búginde qoǵamda týyndap otyrǵan quqyqtyq, qarjylyq saýattylyqty arttyrýǵa zańgerler qaýymdastyǵy, qoǵamdyq uıymdar tikeleı atsalysýy qajet. «Tegin zań keńesi» osy qysqa merzim ishinde kóp azamatqa qolushyn sozyp, qoldaý kórsetti. Joba aıasynda ótinish berýshiniń jaýapty ókili retinde sottarǵa barýǵa týra keldi. Endigi kezekte bastalǵan isterdi aıaǵyna deıin jetkizý mindeti tur, – deıdi S.Nurǵalıev.
Ortalyq zańgeri Jasulan Omarovtyń aıtýynsha, azamattardyń ótinishteriniń deni nesıe máselesine qatysty. О́ziniń zańdy quqyǵyn bilmegendikten, alǵan nesıesin uzaq ýaqyt boıy tólep júrgenderdiń máselesi qıyndyq týǵyzady.
– Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttiginiń dereginshe, elimizde 28 myń adamnyń nesıesi keshiriletini aıtyldy. Osy máselege oraı habarlasqan azamattar kóp. Azamattardyń jaǵdaıyn jeńildetýden týǵan bir rettik shara qoǵamda qordalanǵan máseleni sheshpeıtindigi belgili. Qandaı da bir kelisimshart jasalǵanda onyń quqyqtyq mańyzyna nazar aýdarý qajet. Endigi kezekte nesıe resimdegende bank sharttarymen jete tanysyp, tóleı almaıtyn jaǵdaıda ótinish berý, tóleý merzimin qaıta qarastyrý, tipten nesıe kanıkýlyn qarastyrý jaǵyn eskergen abzal. Azamattar zańnamalardy, óz quqyǵyn jetkilikti bilmeýinen zańsyzdyqqa urynyp otyr. Tipten búginde biraz halyq ınternet alaıaqtardyń quryǵyna túsken. Baspanaly bolýdy armandaǵan kópshiliktiń senimsiz qurylys kompanııalaryna aldanyp júrgeni de alańdaýshylyq týǵyzady, – deıdi J.Omarov.
Qoǵamdaǵy mundaı kereǵar jaıttardyń aldyn alýda quqyqtyq keńes berý, qarjylyq saýatty arttyrý jetkiliksiz. Mamandardyń pikirinshe, aýdan ortalyqtarynda, aımaqtarda óndiris oryndaryn ashyp, shaǵyn jáne orta bızneske qoldaý kórsetilse, tabysy turmysyna jetip otyrǵan jurtshylyqtyń áleýmettik jelidegi jeńil tabyspen áýresi de bolmas edi.
ALMATY
