Kókshetaý – elimizdegi jylý elektr ortalyǵy joq jalǵyz qala. 1979 jyly paıdalanýǵa berilgen, oblys ortalyǵyn jylýmen qamtamasyz etetin qazandyqtardyń ábden tozyǵy jetken. Byltyr jylý júıesinde olqylyqtar oryn alyp, kóktemge ázer jetti. Sebep, qos qazandyqtyń bireýiniń apattyq jaǵdaıǵa ushyraýy. Bıyl da qobaljý basym. Sońǵy jyldary oblys ortalyǵynda kópqabatty turǵyn úıler, áleýmettik nysandar kóptep salynyp jatyr. Bul – jaqsy. Biraq sonyń barlyǵyn jylýmen qalaı qamtamasyz etpek?! Burynǵy kólemniń ózin áýpirimdep qana jylytatyn edi. Kúz túse qala ákimdigi kópqabatty úılerdiń jartysyna jýyǵy jylytý maýsymyna tap-tuınaqtaı daıyndalyp úlgermedi dep habarlady. Anyǵynda, jylý qabyldaýǵa daıyn emes. Qańtardyń qara sýyǵyndaı aıazdyń lebi esken osy habardan qala turǵyndary ish tartyp qalǵan.
Oblys ortalyǵyna jylý elektr ortalyǵy salynady eken degen jan jadyratar habar da qazir eshkimniń kókiregin jylytpaıtyn boldy. Birneshe jyl boıy nıet etken ınvestorlar kelgenimen, naqty bel býǵany joq. Eldi emeksitken ýáde de údesinen shyqpaı-aq qoıdy. О́tken jyly Kókshetaýǵa arnaıy jumys saparymen kelgen Parlament Senatynyń depýtaty Nurlan Bekenov jylý elektr ortalyǵyn salý máselesi 2023 jyly sheshilip, 2026 jyly bastalyp ketýi múmkin ekendigin aıtqan. Oǵan deıin qansha jyl?! Kópqabatty turǵyn úıler áli de salynyp jatyr.
– Jylý baǵasynyń tarıfi dúrkin-dúrkin qymbattaıdy. Biz, qarapaıym halyq tólemaqysyn ýaqytynda tóleımiz. Áıtse de keıbir úıler salqyn. Halyqtyń tólemaqysyna jınalǵan qarajatqa jylý elektr ortalyǵyn baıaǵyda salyp alatyndaı boldy, – deıdi qala turǵyny Qonys Esenbaev.
Turǵyndardy tolǵandyryp otyrǵan másele áldeneshe ret jurt talqysyna túsken. Kommýnaldyq kásiporyn basshylyǵynyń málimdeýine qaraǵanda, qazir jylý qazandyqtary oblys ortalyǵyndaǵy 4 942 nysandy qamtamasyz etip otyr. 1 025 kópqabatty jáne 2 673 jekemenshik turǵyn úı, 111 bilim berý, 46 densaýlyq saqtaý, 120 mádenı jáne memlekettik mekemeler, 962 ónerkásip orny men árqıly uıymdar bar.
– О́tken jyly qaladaǵy turǵyn úılerdiń birazy salqyndap ketkeni ras. Bizdiń qazandyqtaǵy agregattar qajetti gıgakalorııamen qamtamasyz ete almaı qaldy, – deıdi «Kókshetaý jylý» kommýnaldyq kásipornynyń bas dırektory Rýslan Mákishev, – bıyl jóndeý jumystary júrgizildi. Áıtse de, barlyq kemistikti jylý berýdiń bir maýsymynda túbegeıli jańǵyrtý múmkin emes. Soltústikte qys uzaq, jylý berý maýsymy jeti aıǵa deıin sozylatyndyqtan, jóndeý jumystaryna nebári 3-4 aı ǵana qalady.
Bas dırektordyń aıtýyna qaraǵanda, keıbir turǵyn úılerdiń salqyndaýyna turǵyndardyń ózderi de sebep bolady. Turǵyn úılerge qyzmet kórsetetin PIK-ter kinási de bar. Keıbir páter ıeleri ruqsat almastan, ishki jylý júıesin ózgertip, edenderine jylý qosyp, jylý júıesiniń durys jumys isteýine kedergi keltiredi. Al PIK-te bilikti maman tapshy. Sondyqtan jylý berý maýsymyna durys daıyndala almaıdy.
– Bıyl «Kókshetaý jylý» kommýnaldyq kásiporny qazandyq jabdyqtaryna 2 mlrd 508 mln teńgege jóndeý júrgizdi, – deıdi R.Mákishev, – jylý qazandyǵynyń agregattaryna jelilik júıege, hımııalyq tazartý qondyrǵysyna qajetinshe aǵymdaǵy jáne kúrdeli jóndeý jasaldy.
Oblys ortalyǵyndaǵy ıesiz ǵımarattar da jylý júıesiniń durys jumys isteýine kedergi keltiretini belgili bolyp otyr. Kásiporyn basshylyǵy turǵyn úı ınspeksııasy mamandarymen birlesip bul tarapta birqatar jumys júrgizip jatyr. Bıyl tamyz aıynyń sońynda Energetıka mınıstri Bolat Aqsholaqov Kókshetaýǵa arnaıy saparmen kelgen kezinde jylý elektr stansasynyń salynatynyn málimdegen. Keıin sóz suıylyp ketken syńaıly.
Oblystyq energetıka jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵy basqarmasynyń basshysy Danııar Qýanyshpaevtyń aıtýynsha, bıyl qomaqty qarajat bólinip, ortalyqtandyrylǵan jylý júıesine ondaǵan nysan qosylǵan.
– Aǵymdaǵy jyly jylý jelilerin jańǵyrtýǵa jáne energııa resýrstaryn alýǵa 8,8 mlrd teńge bólindi, – deıdi D.Qýanyshpaev, – bul qosymsha 21 kópqabatty turǵyn úıdi, 581 jekemenshik turǵyn úıdi jáne 9 áleýmettik saladaǵy nysandardy ortalyqtandyrylǵan jylý júıesine qosýǵa múmkindik berdi. Jylý elektr ortalyǵyn memleket-jekemenshik seriktestik aıasynda salýǵa tehnıkalyq-ekonomıkalyq negizdeme tolyq jasaldy.
Endigisi, qys qabaǵyna qarap kútý. Odan ózge amal joq. Qystyń qatal synshy ekeni ámbege aıan. Qaýipti jamandyq shaqyrǵannan emes, odan aýlaq bolý qajettigin taǵy bir eske salý úshin aıtamyz da. Qalaı bolǵan kúnde de, qurylysy qarqyndy damyp kele jatqan Kókshetaý qalasy úshin jylý elektr ortalyǵy ábden kerek-aq.
KО́KShETAÝ
