Kollajdy jasaǵan Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
Teńge-dollar valıýta juby boıynsha operasııalardyń jalpy kólemi bir aıda 5,7%-ǵa tómendegen (jyldyq mánde 13,2%-ǵa). Onyń ishinde Qazaqstan qor bırjasyndaǵy bırjalyq saýda-sattyq kólemi aılyq dınamıkada 20,6%-ǵa ósip, jyldyq kórsetkishte 10,3%-ǵa tómendepti. Halyq tarapynan shetel valıýtasyna suranys artqan. Qazanda shetel valıýtasyn netto-satyp alý 29,8%-ǵa ósti. Bul rette jyldyq mándegi netto-satyp alýdyń jalpy kólemi aıtarlyqtaı dárejede rýbl men eýrony netto-satyp alýdyń tómendeýi esebinen 36,9%-ǵa tómendegen.
Qazan aıynda Ulttyq banktiń jalpy halyqaralyq rezervteri 1,0%-ǵa ulǵaıyp, 33,0 mlrd dollar boldy. Qazannyń sońynda Ulttyq qordyń shetel valıýtasyndaǵy aktıvterin (52,4 mlrd dollar) qosa alǵanda, eldiń jalpy halyqaralyq rezervteri 85,4 mlrd dollarǵa jetti. О́tken aıda banktegi depozıt kóleminiń ósýine baılanysty aqsha bazasy 12 374,4 mlrd teńge, 4,2 paıyzǵa deıin aýqymdy bola tústi. Aqsha massasy 33 311,6 mlrd teńge bolypty. Aqsha massasynyń ósimine sebep – jeke tulǵalar nesıesi men ıpoteka kóleminiń artýy.
Kúzdiń ekinshi aıynda zańdy tulǵa depozıtteri 4,1 paıyzǵa, jeke tulǵa salymdary 1,5 paıyzǵa ulǵaıǵan. Salymdarda teńgeniń úlesi basym, tıisinshe onyń kóp bóligin zańdy tulǵalar qoıǵan. Kólemi – 19,4 trln teńge. Bazalyq mólsherleme boıynsha qabyldanǵan sheshimder (16 paıyzǵa deıin joǵarylaýy) jaǵdaıynda banktik emes zańdy tulǵalardyń teńgedegi merzimdi depozıtteri boıynsha ortasha alynǵan syıaqy mólsherlemesi 2022 jylǵy qazanda 13,6%-ǵa deıin (2021 jylǵy qazanda – 7,5%), jeke tulǵalardyń depozıtteri boıynsha 12,6%-ǵa deıin (8,4%) kóterildi.
Qazanda ekinshi deńgeıli bankterdiń ekonomıkaǵa bergen nesıe kólemi 21 481,0 mlrd teńgege jetti. Bir aı ishinde jeke tulǵalarǵa qaryz berý 2,4 paıyzǵa ósti. Sonyń ishinde tutynýshylyq nesıe kólemi – 7 302,1 mlrd teńge.
«Degenmen halyqtyń joǵary ınflıasııalyq kútýleri tutynýshylyq nesıe berýdiń aıtarlyqtaı ulǵaıý qarqynynyń saqtalýyna yqpal etedi. Qazanda turǵyn úıdi jaldaý aqysynyń aıtarlyqtaı kóterilýi jáne «7-20-25» baǵdarlamasy sheńberinde qarajattyń belsendi ıgerilýi aıasynda ıpotekalyq nesıeniń ósý qarqyny joǵary boldy (jyldyq mánde – 47,1%, aılyq mánde – 3,9%, kólemi – 4 443,3 mlrd teńge). Ulttyq valıýtadaǵy kredıt kólemi 19 723,7 mlrd teńgege deıin, aılyq mánde 2,0%-ǵa ulǵaıdy. Olardyń qurylymynda zańdy tulǵalarǵa berilgen kredıtter – 6 352,1 mlrd teńgege deıin, 1,1%-ǵa, jeke tulǵalarǵa berilgen kredıtter – 13 371,6 mlrd teńgege deıin, 2,4%-ǵa ósti. Shetel valıýtasyndaǵy kredıtterdiń kólemi 1 757,3 mlrd teńgege deıin, 0,7%-ǵa, onyń ishinde valıýtalyq qaıta baǵalaý esebinen tómendedi», delinedi Ulttyq bank habarlamasynda.
El aýmaǵynda 19 tólem júıesi jumys isteıdi. Qazanda Ulttyq bank tólem júıeleri (bankaralyq aqsha aýdarý júıesi jáne bankaralyq klırıng júıesi) arqyly 66,3 trln teńge somasyna 5,3 mln tranzaksııa júrgizilgen. Ortasha alǵanda bir kúnde atalǵan tólem júıeleri arqyly 3,3 trln teńge somasyna 265,4 myń tranzaksııa jasaldy. 1 qarashadaǵy jaǵdaı boıynsha 18 bank jáne «Qazposhta» AQ tólem kartochkalaryn shyǵardy. Emıssııalanǵan jáne taratylǵan tólem kartochkalarynyń jalpy sany 63,6 mln birlik boldy. Onyń ishinde 2022 jylǵy qazanda tólem kartochkalarynyń 50,7%-y (32,2 mln tólem kartochkasy) qolma-qol aqshasyz operasııalardy jáne qolma-qol aqshany alý operasııalaryn júrgizý úshin paıdalanylǵan.
«Salymshylardyń zeınetaqy jınaqtary qazanda 41,7 mlrd teńgege nemese 0,3%-ǵa ulǵaıyp, 14 145,8 mlrd teńge bolǵan. Zeınetaqy aktıvterin ınvestısııalaýdan túsken taza kiris 1 qarashada 7 557,6 mlrd teńgege deıin 70,8 mlrd teńgege azaıdy. Mindetti zeınetaqy jarnalary boıynsha salymshylardyń jeke zeınetaqy shottarynyń sany (zeınetaqy jınaqtary joq JZSh-ny eskergende) 2022 jylǵy 1 qarashada 10,9 mln shot boldy. Zeınetaqy tólemderiniń somasy 31,5 mlrd teńgeni qurady», dep aqparat beredi Ulttyq bank.
Makroekonomıkalyq sholý aıasynda kásiporyndarǵa monıtorıng júrgizilgen. Onyń qorytyndysy boıynsha, naqty sektordaǵy ekonomıkalyq belsendiliktiń ósý qarqynynyń baıaýlaǵany baıqalǵan. Daıyn ónimge suranys artyp, óndiristik qýat júktemesiniń jáne daıyn ónim óndirisi kólemi azdap ulǵaıǵan.
Qazaqstan ekonomıkasynyń jaı-kúıi kásiporyndardyń 35,6%-y úshin bıznesti júrgizýge áli de negizgi kedergi bolyp otyr. Ulttyq bank habarlaýynsha, odan ózge kedergiler retinde – naryqtyq básekelestik (28,7%), salyq aýyrtpalyǵynyń deńgeıi jáne satyp alýshylardy izdeý (23,4%), bilikti kadrlardyń jetispeýshiligi (22,3%), debıtorlyq bereshekti qaıtarý kúrdeliligi (13,4%), qarjylandyrýǵa qoljetimdilik atalady.
