Rýhanııat • 12 Jeltoqsan, 2022

О́z álemin án-jyrmen órnektegen

495 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetinde «Ǵıbratty ǵumyr» serııasymen Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, aqyn Shómishbaı Sarıevtiń ómiri men shyǵarmashylyǵyna arnalǵan kitaptyń tusaýkeseri ótti.

О́z álemin án-jyrmen órnektegen

 

Kitapqa aqynnyń ǵyly­mı zertteý­leri, tanymal án­deri, áriptesteri men jaqyn­darynyń estelikteri engen.

Is-sharaǵa memleket jáne qoǵam qaırat­kerleri, zııaly qaýym, jary Jumagúl Sarıeva men uly, Prezıdent Keńsesiniń bastyǵy Baqyt­jan Shómishbaıuly, qalalyq ákimdiktiń ókilderi, aqyn-jazý­shylar qatysty.

«Qalamǵa júıriktigimen óz ortasyna erte tanyla bastaǵan Shómishbaı Sarıev ustazy Zeınolla Shúkirovtiń qamqorlyǵymen ulttyq ýnı­v­ersıtettiń jýrnalıstıka fakýltetine oqýǵa tús­ti. «Qa­zaqstan» baspasynda redaktor, «Juldyz» jýrnalynda bólim meń­gerýshisi, M.Áýezov atyndaǵy Áde­bıet jáne óner ınstıtýtynda ǵylymı qyzmetker, aǵa ǵylymı qyzmetker boldy. О́z ortasyna qarymdy qalamynan týǵan jyrlarymen tez tanyla bastaǵan Shómishbaı Sarıev qazaq jýrnalıstıkasynda erekshe qoltańbasyn qaldyryp, tól ádebıetimizdi ǵylymı turǵyda zerttep, zerdeleýge ólsheýsiz úles qosty. Ǵa­­­­lym retinde 50-shi, 60-shy, 70-jyldardaǵy qa­zaq aqyn­­darynyń shyǵar­ma­shyly­ǵyn taldady. Táýel­sizdik kezeńindegi qa­zaq poe­zııa­synyń jańa býyn ókil­deri týraly da zertteýler júrgizdi. Búginde óleń­­­deri ánge aınalyp, tyńdarman qaýym­­­­­nyń júregine jetti» dep atap ótti jıyndy ashqan rektor Janseıit Túımebaev.

Zertteýshi-ǵalym, Bi­rin­shi dárejeli «Barys» já­ne «Parasat» orden­de­riniń, Táýelsiz Tarlan syı­lyǵynyń ıegeri, Frans Kafka atyndaǵy halyq­ara­lyq altyn medaliniń ıe­geri, qazaq poezııasynda, ádebıettaný ǵylymynda erekshe qoltańba qaldyrǵan Shómishbaı Sarıevtiń shy­ǵar­mashylyǵy haqyn­da Qazaqstan jazýshylar odaǵy basqar­masy tóraǵasynyń orynbasary, aqyn Baýyr­jan Jaqyp: «Shómishbaı – qos qanatty aqyn. Birinshisi, lırı­kalyq jyrlary bolsa, ekinshisi – án-óleńderi. Poezııanyń eki salasy aqyn­­­­nyń qos qanatyna aı­nal­­­ǵan», dep aqyn Ǵa­fý Qaıyr­bekov joǵary ba­ǵa bergen. M.Ma­qataev, Q.Myr­za Áli, T.Mol­daǵa­lıev, J.Náj­­imedenov, S.Jıen­baev, T.Aı­bergenov, M.Sha­ha­novtyń shyǵar­ma­la­ryna tereń taldaýlar jasady. «Shómish­baı Sarıev – HH-HHI ǵasyr­lar­daǵy qa­­zaq poezııasyn joǵary kóter­­gen tul­ǵalardyń biri. Bol­mysy bólek bola­tyn. Aqyn­nyń qalamynan týǵan óleńderi men ánderi halyq jadynda máńgi saqtalady. Sondyqtan da Shómish­baı Naǵashybaıulynyń esimi qazaq ádebıetinde altyn árippen jazylyp qaldy»,  dep oı tolǵady.

Aqynnyń mýzykalyq mu­rasy 300-den astam ásem áýezdi ánmen, el jadynda qalar jaqutty shyǵar­malarmen tolyqty. Talaı ánniń de, ánshiniń de baǵyn ashqan ánderi áli kúnge úlken sahnalarda shyrqalyp ke­ledi.

Osy jıynda sóz al­ǵan Qazaqstannyń eńbek sińir­gen qaıratkeri, ardager dıktor Saýyq Jaqanova qatysýshylarǵa Shómishbaı Sarıevtiń óleńderin má­ner­­­lep oqyp, áýezdi úni­men ár berse, M.Áýe­zov atyn­daǵy Ádebıet jáne óner ınstı­týtynyń aǵa ǵyly­mı qyzmetkeri Gúlja­han Orda aqynnyń ǵylymı shy­­ǵar­mashylyǵy týraly esteli­gimen bólisti. «60-70-shi jyldar poezııasy­nan kan­dıdattyq dısser­tasııa qorǵap, Táýel­siz­dik jyldaryndaǵy ádebıet­ti zert­teýge kiristi. Abaı dás­túriniń, Ma­ham­bet dás­túriniń qazirgi poezııa­daǵy jalǵa­syna qatysty úlken zertteýlerge qulash sermedi.HH-HI ǵasyr poezııasy týra­ly tyńǵylyqty zertteý jasaǵan ǵalym­nyń atameken, týǵan jer, el týraly óleńderi Qazaqstan degen keń uǵymǵa jalǵasyp, qazirgi qazaq poezııasynan ózindik ornyn aldy», dep atap ótti G.Orda.

Aqyn shákirtteriniń este­likterimen jalǵasyn tapqan jıynda Qazaq­stannyń eń­bek sińirgen qaıratkeri Estaı Álikeev ustazyna degen arnaýyn oqysa, Medeý Arynbaev «Atameken», «Dáý­ren-aı» jáne jas ánshi Er­mek Bereket el arasynda tanymal bolyp ketken «Qa­raǵym-aı» ánin oryndap, qaty­sýshylardy tánti etti.

Aqynnyń jary Jumagúl Sarıeva áserli kesh uıym­dastyrǵan QazUÝ basshy­lyǵyna rızashylyǵyn bil­dirip, qara shańyraqtyń aqyn ómirindegi orny erekshe ekenin atap ótti. Búginde aqyn shyǵarmashylyǵyna arnalǵan 30-dan astam kitap jaryq kórgen, al «Ǵıb­ratty ǵumyr» serııasy­men basylyp shyqqan bul kitaptyń orny tipten erek­she. «Qazaq ulttyq ýnıver­sıtetin bitirip, myqty oqy­týshylardan sabaq aldy. О́miriniń sońyna deıin QazUÝ-da ótken stýdenttik kezderin saǵynyshpen eske alyp, esinen esh ýaqytta shy­ǵarǵan emes. Shómishbaı únemi aýzynan tastamaı aı­typ otyratyn bilim or­da­sy búgin úlken kesh ót­ki­zip, aqynnyń ómiri men shyǵarmashylyǵyna arnal­ǵan kitapty jaryqqa shyǵa­ryp otyr», dedi Jumagúl Qajenqyzy.

Qazaq ádebıetinde óz poe­zııa álemin qalyptastyrǵan aqynnyń óleńderi tyń­darmanyn tánti etip, oqyr­manyn oıǵa jetelep keledi. Búginde ult rý­ha­­nııa­tynda ózindik oryn alǵan aqyn murasy júrekten-júrekke jete beretini sózsiz.

 

ALMATY

 

Sońǵy jańalyqtar