Wage konsorsıýmy AQSh Saýda departamentiniń kommersııalyq quqyqty damytý baǵdarlamasymen (CLDP) seriktestikte ótkizgen konferensııada Ortalyq Azııa elderinen 100-den astam delegat ekonomıkanyń damýyna kedergi keltiretin quqyqtyq jáne áleýmettik máselelerdi azaıtý joldaryn talqylady.
Wage koalısııasynyń Qazaqstandaǵy tóraǵasy Merýert Qazbekova: «Biz óńirlerdegi áıelderge qoldaý kórsete otyryp, bıznesti damytýǵa, kóshbasshylyq daǵdylardy, áıelderdiń saıasatqa aralasýyna, kásipkerlik jáne genderlik teńdik koalısııasy aıasynda úkimettik emes sektorlarmen, óńirlerdiń bıznes qaýymdastyqtarymen jumys isteýine basty nazar aýdaryp kelemiz», dep atap ótti. Merýert Qazbekovanyń aıtýynsha, búginde Ortalyq Azııadaǵy áıelder shaǵyn jáne orta bıznes sektorynda belsendi. Alaıda aımaq elderiniń zańnamasynda «áıelder kásipkerligi» degen uǵym joq ári er adamdar ǵana ıgerip kelgen salalarda jumys isteý, bıznesti otbasyndaǵy dástúrli rólimen ushtastyrý qıynǵa soǵady. Al máseleni zańnamalyq turǵydan qarastyryp, «áıelder kásipkerligi» uǵymyn engizý memlekettik qoldaý baǵdarlamalaryna, nesıe alýǵa qoljetimdilikti jeńildetedi.
Qyrǵyz Respýblıkasy Ekonomıka jáne kommersııa mınıstriniń orynbasary Aınur Úsenbekovanyń aıtýynsha, áıelder kásipkerligin damytýdyń memlekettik baǵdarlamasy ázirlengen, sonymen qatar «áıelder kásipkerligi» uǵymy strategııalyq qujattarda anyqtalǵan, alaıda zańnamalyq turǵyda qarastyrylmaǵan. «Qazirgi kezde kásipkerlikti qoldaý týraly zańnyń ózgertilýine baılanysty áıelder kásipkerligin basshylyqqa ala otyryp, kepilsiz nesıeler, bıznes ıdeıa, áıelderdiń daǵdylary men áleýeti birinshi kezekte qarastyrylatyn bolady», deıdi Aınur Úsenbekova.
Green Tal áleýmettik sheberhanasynyń jetekshisi Emın Áskerov atap ótkendeı, elimizde bıznes jasaýǵa qolaıly jaǵdaı bar. Halyqaralyq uıymdar, qorlar tarapynan bıznesti qoldaý jobalaryna da qatysýǵa bolady. Demek ynta bolsa, kásip bar, al bolashaq kásipkerler úshin bıznes josparǵa, al naqty maqsat anyqtalǵannan keıin, básekeles ortany zertteý, qarjy modelin uıymdastyrý jaǵyna mán berý qajet. Búginde marketpleıs alańdarynyń qoljetimdiligin, sıfrly múmkindikterdi eskere otyryp, shaǵyn jáne orta bıznes ókilderi úshin ónimderin syrtqy naryqqa shyǵarý múmkindigi bar. Sonymen birge tabıǵı ónimder, ásirese aýyl sharýashylyǵy, ıaǵnı et, sút ónimderi, kókóniske qala turǵyndary tarapynan suranystyń joǵary ekenin eskere otyryp, bul salada da tabysty eńbek etýge bolady.
Tájikstandaǵy «Jeke bıznesti damytý odaǵynyń» prezıdenti Naıma Nýgmatova, áıelder kásipkerligin qoldaýǵa baǵyttalǵan jeńildikterge, úı kásibindegi áıelder kásibin, qolónershilerdi qoldaý máselesine toqtalyp ótse, «Ortalyq Azııa áıelder lıgasy» QB atqarýshy dırektory Jýmagýl Igemberdıeva Qyrǵyzstanda jeńil ónerkásiptiń áıelder bıznesiniń qozǵaýshy kúshine aınalyp otyrǵandyǵyn jetkizdi. Onyń aıtýynsha, qazirgi kezde Made in Kyrgyzstan brendin damytý maqsatynda kórshi eldermen mamandar daıyndaý, tehnologııalar boıynsha áriptestik damyp keledi. «Búginde Qyrǵyzstanda tiginshiler tapshy. Endigi kezekte ónimderdi О́zbekstanda tigip, Reseı tarapynan tehnologııa, mamandardy oqytý, sondaı-aq Qazaqstanmen de áriptestikti damyta otyryp, aldaǵy ýaqytta álemniń belgili brendterimen básekelese alatyn jaǵdaıǵa jetýdi maqsat etip otyrmyz», deıdi ol.
Kópbalaly, muqtaj otbasylardy qoldaý baǵytynda qurylǵan «Zamandas 21» QQ prezıdenti Lázzat Alshynovanyń aıtýynsha, ásirese úıde otyrǵan áıelderdiń áleýmettenýi basty másele. Olardyń qoǵammen yqpaldastyǵy, belgili bir kásipti ıgerýi, bıznespen qatar otbasy qundylyqtaryn damytýy mańyzdy. «Búginde Astana qalasyndaǵy 6 otbasy klýbynda balalar sport, tilderdi meńgerý, qolóner úıirmeleri tegin oqytylady. Klýbta balalar úıirmelerge qatysyp qana qoımaı, eńbekke baýlý, demeýshilerdiń qoldaýymen úıde otyrǵan áıelderdi tigin tigýge tegin úıretip, sheberhana aıasynda áleýmettik kásipkerlikti iske asyryp kelemiz. Sonymen qatar bala tárbıesindegi áıelderdi baqytty otbasy qaǵıdalaryn, ulttyq salt-dástúrdi damytý, mamandarmen keńes baǵytyndaǵy da jumystar iske asýda. Osyndaı qoldaýdyń nátıjesinde kóptegen áıelder qarjy tabý baǵytynda naqty josparlaryn iske asyra bastady», deıdi L.Alshynova.
Wage jobasynyń óńirlik úılestirýshisi Ásel Kýbanychbekova áıelder bıznesin damytýdaǵy negizgi kedergiler qatarynda qarjyǵa qoljetimdiliktiń azdyǵy, qoǵamdaǵy áleýmettik normalar, kásipkerlikti durys qabyldamaý, jaqyndarynyń qoldamaýy, memlekettik baǵdarlamalaryna qatysty onlaın bıznes-platformanyń joqtyǵy sııaqty birqatar máseleni atap ótti.
Qazaqstanda áıelder kásipkerligin jáne genderlik teńdikti damytý úshin qurylǵan koalısııa aıasynda óńirlerde fokýs-toptar quryldy. Onyń aıasynda áıelderdiń áleýmettenýi, genderlik zorlyq-zombylyqpen kúresýge mán berilip keledi. Mamandardyń aıtýynsha, ásirese aýyl aımaqtarda memlekettik jeńildikter týraly aqparattyń azdyǵy, arnaıy áleýmettik topqa kirmeıtin áıelderge qoldaý kórsetý jaǵy jetkiliksiz. Aldaǵy ýaqytta Qazaqstan ǵana emes, aımaq elderine ortaq máselelermen kúres, bıznes bastaý jáne áıelderdi joǵary tehnologııalyq salalarǵa tartý, osal sanattaryna jeńildikter qarastyrý jaǵyna kóńil bólinetin bolady.
ALMATY
