Qarjylyq turaqtylyqqa kepil zań

Palata depýtattarynyń daýys berýi nátıjesinde Erlan Sársembaev, Asan Eskendirov já­ne Aıgúl Qydyrbaeva Qazaq­stan Respýblıkasy Konstı­tý­sııalyq Sotynyń sýdıalary bolyp taǵaıyndaldy.

Otyrys barysynda se­na­tor­lar «Qazaqstan Respýblı­kasy azamat­tarynyń tólem qabilet­tiligin qalpy­na keltirý jáne ban­krottyǵy týraly» jáne oǵan ilespe «Qazaq­stan Res­pýb­lıkasynyń Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodek­sine Qazaqstan Respýblıkasy azamat­tary­nyń tólem qabilettiligin qalpyna keltirý jáne ban­krot­tyǵy máseleleri boıynsha ózge­rister men tolyqtyrýlar engi­zý týraly», sondaı-aq «Qazaq­stan Respýblıkasynyń keıbir zań­namalyq aktilerine Qazaqstan Respýblıkasy azamattarynyń tólem qabilettiligin qalpyna keltirý jáne bankrottyǵy máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobalaryn qabyldady.

Qarjy vıse-mınıstri Er­jan Birjanovtyń aıtýynsha, halyq­aralyq tájirıbeni eskere otyryp, rásimderdiń 3 túrin engizý usynylyp otyr. Barlyq úsh rásimdi tek boryshker ǵana bastaıdy, ıaǵnı nesıe berýshi nemese ózge kredıtor boryshkerge qatysty bul rásimderdi qoldanýǵa quqyǵy joq. Birinshiden, sottan tys bankrottyq rásimi aıasynda 1 600 aılyq eseptik kórsetkishke deıin qaryzy bar adamdar qamtylady. Biraq birneshe shart eskerilýi kerek. Osy oraıda bank­ter, mıkroqarjy uıymdary, kol­lek­torlyq agenttikter aldyndaǵy bereshek 1 600 AEK somasynan aspaýy tıis. Sottan tys bankrottyq rásimderi «Elek­trondyq úkimet» veb-por­taly arqyly iske asyrylady. Ekinshi rásim aıasynda 4,9 mıllıon teńgeden asatyn qaryzdar boıynsha jáne basqa da bereshek túrleri boıynsha azamattar sot bankrottyǵyna júgine alady.

«Eger jalǵyz turǵyn úı kepil zaty bosa, onda kredıtor ony qaıtaryp alýǵa quqyly. Jalǵyz baspana kepil bolmasa, kredıtorlar ony talap ete almaıdy», dedi vıse-mınıstr.

Úshinshi rásim tólem qabi­let­tiligin qalpyna keltirýge qatys­ty. Onda turaqty tabys bolǵan jaǵdaıda, qaryzdy tóleý úshin (5 jylǵa deıin) sot tártibimen bólip tóleý josparyn alý múm­kin­digi qarastyrylǵan. Saýyq­­tyrý jospary qarjy bacqa­rý­shymen birlesip ázirlenip, sot­pen bekitiledi. Bul prose­dý­ra­nyń artyqshylyǵy, keıin adam «bankrot» degen mártebesin almaıdy, sondyqtan bankrot úshin kózdelgen saldar oǵan qoldanylmaıdy.

Jeke tulǵa bankrot dep ta­nyl­­ǵannan keıin 5 jylǵa nesıe alý shekteledi. 7 jyldan keıin ǵana bank­rottyqqa qaı­ta júgine alady. Son­daı-aq 3 jyl boıy adamnyń qarjy­lyq jaǵ­daıyna monıtorıng júrgiziledi.

Senat tóraǵasy atap ótken­deı, zańdar Memleket basshy­sy­nyń tapsyrmasy boıynsha qa­byl­dandy jáne olar osy baǵyt­taǵy máselelerdi zańnamalyq turǵydan sheshýge arnalǵan.

«Zańda boryshker men kre­dı­tordyń quqyqtary men mindet­teri, ýákiletti organ men qarjy basqarýshysynyń ókilettikteri naqty belgilenedi. Qabyldanǵan zańdar halyqtyń borysh júk­te­mesiniń tómendeýine jáne qar­jy­lyq turaqtylyqty nyǵaı­týǵa oń yqpalyn tıgizedi dep se­nemiz», dedi Máýlen Áshim­baev.

Sonymen qatar depýtattar «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine sy­baılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl jáne memlekettik qorǵaýǵa jatatyn adamdardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý máse­leleri boıynsha ózgerister men to­lyqtyrýlar engizý týraly» zańdy qabyldady. Qujatta qar­jylyq baqylaý tetigi retinde sybaılas jemqor­lyqqa qarsy sharany edáýir kú­sheı­tý usynylǵan. Bul qadam memle­ket­tik qyzmetshiler men olarǵa teńes­ti­rilgen adamdardyń, olar­dyń jubaılarynyń kiristeri men shyǵystaryna tolyq tal­daý júrgizýge múmkindik beredi. 2027 jyldan bastap mun­daı adamdarǵa memlekettik qyz­met­shi teris sebeptermen jumystan shyǵarylǵanǵa deıin ákimshilik jaýapkershilik kózdeletin bolady. Sondaı-aq osyndaı sebepter boıynsha jumystan bosatylǵan memlekettik qyzmetshi úsh jyl boıy memlekettik, onyń ishinde quqyq qorǵaý organdarynda qyzmet atqara almaıdy.

Palata otyrysynda «Qazaq­stan Respýblıkasynyń keıbir zań­namalyq aktilerine qazaqy ıt tuqymdaryn saqtaý jáne ósimin molaıtý máseleleri bo­ıynsha ózgerister men to­lyq­tyrýlar engizý týraly» zań da qabyldandy. Bul zań tazy jáne tóbet tuqymdaryn saqtaýǵa arnalǵan. Soǵan baılanysty osy qujat arqyly tıisti salada jumystardy júzege asyrýdyń quqyqtyq, uıymdastyrýshylyq jáne ekonomıkalyq negizderi belgilenedi, sondaı-aq ýákiletti organnyń quzyreti bekitiledi.

Senatorlar ekologııalyq buzýshylyqtar úshin jaýap­ker­shilikti kúsheıtýdi, onyń ishinde zańsyz shóp shabý jáne mal jaıý, orman faýnasyn joıý nemese búldirý, ormandy qaldyqtarmen, hımııalyq zattar­men búldirý jáne basqa da tár­tipti buzýshylyqtar úshin aıyp­pul sanksııalaryn ulǵaı­týdy kózdeıtin Qylmystyq, Qyl­mystyq-prosestik kodekster men ákimshilik quqyq buzý­shylyq týraly kodekske túzetýler engizý máselesin qarady. Talqylaý nátıjesinde «Qazaqstan Respýblıkasynyń Qylmystyq jáne Qylmystyq-prosestik kodeksterine ekolo­gııalyq quqyq buzýshylyqtar jáne vandalızm kórinisteri úshin jaýaptylyqty kúsheıtý máse­leleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» jáne «Qazaqstan Res­pýb­lıkasynyń Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodek­sine ekologııalyq quqyq buzýshy­lyqtar jáne vandalızm kóri­nisteri úshin ákimshilik jaýap­ty­lyqty kúsheıtý máseleleri bo­ıynsha ózgerister men tolyq­tyrýlar engizý týraly» zańdar qabyldandy.

Sondaı-aq otyrys kezinde senatorlar ózderiniń depýtattyq saýaldaryn joldady.

Baqytjan Baıahmetov elektr energııasy baǵasynyń ósýi­ne baılanysty problemany kó­terdi jáne eldegi ener­ge­tıka­lyq keshendi damytý sharalaryn usyndy. Odan bólek, depýtat Ener­getıka mınıstrligine qýa­ty az qazandyqtardy baqy­laý qu­qyǵyn berý arqyly bul sala­ny kúsheıtý qajet ekenin aıtty.

Rysqalı Ábdikerov Úki­met­ti qant dıabetimen kúres jónin­degi ulttyq baǵdarlama ázir­leýge jáne endokrınolog-dári­gerlerdiń tapshylyǵy máselesin sheshýge shaqyrdy.

Álı Bektaev Qostanaı obly­synyń Torǵaı óńirinde poıyz­dar men temirjoldardyń ábden tozǵanyn nazarǵa alyp, ınfraqurylymnyń eski­rýi­ne jáne salanyń syn kóter­meı­tinine alańdaýshylyq bildirdi.

Aıta keteıik, bul – Senat­tyń bıylǵy qorytyndy otyrysy. Osyǵan oraı Máýlen Áshim­baev Palatanyń bir jyl­dyq jumysyn túıindep, negizgi nátıjelerge toqtaldy. Senat tóraǵasy óz sózinde Palata jumysyndaǵy negizgi basymdyqtardyń biri Memleket basshysynyń bastamalaryn zańnamalyq turǵydan qoldaý ekenin aıtty.

«Bıyl Parlament 86 zań qabyldady, onyń 13-ine depýtat­tar bastamashy boldy. Qa­byl­danǵan zańdar elimizdiń saıası jáne ornyqty áleýmettik-eko­no­mıkalyq damýyn qamta­masyz etýdi kózdeıdi. Zań shy­ǵarý kezinde árbir zań jobasy Se­nattyń turaqty komıtet­terinde jan-jaqty talqylandy. Halyqtyń pikiri men kópshiliktiń úni eskerilip otyrdy. Kons­tı­týsııaǵa, sonyń negizinde bir­qatar konstıtýsııalyq zańdar men zańnamalyq aktilerge ózgerister men tolyqtyrýlar engizildi. Konstıtýsııalyq Sot, Adam quqyqtary jónindegi ýákil, Prokýratýra týraly kons­tıtýsııalyq zańdar qabyl­dandy. Qazaqstan Respýb­lıkasy Prezıdentiniń, Parla­ment­tiń jáne Úkimettiń quqyqtyq jaǵ­daıyn belgileıtin konstı­týsııalyq zańdarǵa da ózgerister engizildi», dedi Senat spıkeri.

Palata tóraǵasy Senattyń turaqty Komıtetteri zań shy­ǵarý qyzmetimen qatar jyl boıy birqatar mańyzdy is-shara ótkizgenin de tilge tıek etti.

«Senat qabyrǵasynda «Jańa Qazaqstan: Jastar jáne jań­ǵyrtý» taqyrybynda parla­menttik tyńdaý ótkizildi. Bıyl 4 úkimet saǵaty uıym­das­tyryldy. Onda bıýdjetaralyq qaty­nas­tardy jetildirý, óńirlerdi gazdandyrý, turǵyn úı qury­lysyn damytý, densaý­lyq saqtaý júıesiniń qoljetim­diligi men tıimdiligin arttyrý máseleleri qaraldy. Komıtetter 50-ge jýyq kóshpeli otyrystar men dóńgelek ústelder uıymdastyrdy. Áriptesterimiz óńirlerde, onyń ishinde shal­ǵaı aýyldarda jergilikti tur­ǵyndarmen 650-ge jýyq kezdesý ótkizdi. Sonymen qatar bıyl senatorlar 149 depýtattyq saýal joldady», dep qorytyndylady M.Áshimbaev.