Kollajdy jasaǵan Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
Myna álemdi jaılap turǵan almaǵaıyp kezeńderde beıbit ómirden, elimizdiń birtutastyǵynan artyq baqyt joq eken. Ata-babalarymyzdyń ańsaǵan sol armanyna biz osydan týra 30 jyl buryn qol jetkizip, táýelsiz el boldyq. Bile bilgenge bul – eshqandaı baılyqqa balanbaıtyn uly baqyt. Iá, biz – baqytty urpaqpyz! Táýelsizdik alý bir baqyt, al ony baıandy etý árqaısymyzǵa odan da zor jaýapkershilik júkteıdi. Jer- jahandy jaılaǵan túrli jaısyz oqıǵalar ultymyzdan aınalyp ótip, halqymyzdyń mańdaıyna máńgilik myzǵymas birtutastyqty násip etkeı dep tileımin. Jańa jylda qazaǵymnyń kósegesi kógerip, ulttyq ónerimizdiń órisi keńeıip, qanatyn keńge jaıa bersin degen tilegim bar.
Sebebi ulttyq ónerdiń basynda ulttyq ıdeologııa, qazaqtyń barlyq bolmysy jatyr. Tarıhqa kóz júgirtsek, qazaq halqynyń basyna túsken neshe túrli qaıǵy-qasiret, qıly-qıly kezeń, aýyr syndar boldy. Qalmaqtarmen kúres 200 jylǵa sozylypty. Sonyń eń apogeıi – «Aqtaban shubyryndy, Alqakól sulama» tragedııasy týdyrǵan «Elim-aı» áni. Mine, «Elim-aı» áni qazir qazaqtyń ulttyq gımnine aınaldy. Bul án – bolashaq urpaqtyń kıeli bir tiregi ispetti. El bolýdyń, tutastyǵymyzdy saqtaýdyń, ult bolyp ómir súrýdiń jarqyn úlgisi osy – Álkeı Marǵulan tapqan «Elim-aı» nusqasynda keremet saqtalǵan. Qaıda qyrylmadyq, qaıda josylmadyq biz?! Ol jaı ǵana án emes, muqym halyqtyń diti men dili, júregi, búkil qaıǵy-qasireti, búgingi ómiri, keleshegi qamtylǵan úlken tolǵaý jyr.
Qazaqtyǵymyzdy saqtap, eldigimizdi máńgilik etemiz desek, urpaq boıyna barynsha ulttyq ónerdi sińirý joldaryn qarastyrǵanymyz jón. Bul baǵytta ótken jyly da birqatar jaqsy, jemisti jumys atqaryldy. Jas daryndardy qoldap, ónerdiń ardager tulǵalaryna da laıyqty deńgeıde qoldaý kórsetilip jatyr. Memleket tarapynan jasalyp jatqan mundaı jarqyn bastamalar álbette qazaq rýhanııatynyń kemeldenýine qyzmet etip, keleshekke tuǵyrly da dańǵyl jol salary sózsiz. Ár halyq bolmysyn, óziniń ulttyq mýzykalyq diti men dilin saqtasa, qazaqtyń kósegesi kógeredi.
Moıyndaýymyz kerek, osy kúnge deıin biz nebir aýyr jyldardy bastan keshirdik. Batystan aǵylyp jetken jaǵymsyz áserler jastarymyzdyń sanasyn ýlady, áli de ýlap keledi. Televıdenıe, ǵalamtor, kompıýter arqyly berilip jatqan sumdyqtardyń barlyǵy qazaqylyqtyń qaınaryn laılap bitti. Jastardyń qııalyn urlap jatyr. Keshegi keńestik kezeńdegi keremet mýzyka týdyrǵan Ahmet Jubanov, Muqan Tólebaev, ulty basqa bolsa da Latıf Hamıdı, Evgenıı Grıgorevıch Brýsılovskııler, sondaı-aq Baqytjan Baıqadamov, Qapan Mýsınder, olardyń bergi jaǵynda romanstan bastap, operaǵa deıin tolǵaǵan Sydyq Muhamedjanov, solardan keıingi Mákálim Qoıshybaı, Naǵym Meńdiǵalıev, Kenjebek Kúmisbekov, Temirjan Bazarbaev, Myńjasar Mańǵytaev, Mansur Saǵatovtar ulttyq ónerge úlken olja salǵan bolatyn. Sonaý yqylym zamannan kele jatqan dástúrdi Ahmet Jubanov rýhymen jalǵaǵan kompozıtorlar qaı janrda jazsa da ulttyq kolorıtpen, ulttyq naqyshpen jazdy. Biz – Shámshi Qaldaıaqov, Ilııa Jaqanov, Áset Beıseýov, «Mahabbat valsimen» shyqqan Beken Jamaqaev sál erterek shyǵyp, 60-jyldardyń kompozıtory bolyp, ózimizdiń aldymyzdaǵy attaryn atap ótken Ahmet Jubanov, Evgenıı Brýsılovskııler jasaǵan, Latıf Hamıdıler týdyrǵan valsterden aýytqyǵanymyz joq. Sol úlgide án jazdyq, áli de jazyp kele jatyrmyz. Sol úshin de ózimdi baqytty adam sanaımyn.
Eger shyn uǵyna bilseńiz, qazaq óz bolmysyn, jaratylysyn, tarıhyn ánde qaldyrǵan. Al búgingi ánderdegi qazaqtyń kelbetin elestetýge bola ma? Árıne, joq! Osyny boldyrmaý kerek. Táýelsizdiktiń tól perzenti – jastarymyzdyń boıyna naǵyz ultjandylyq dánin seýip, sol rýhta tárbıelesek, ult retinde kóp nársede utamyz. Osyny umytpaıyq. Endigi úmit – Táýelsizdiktiń ulandarynda! Uly Maǵjan aıtpaqshy, men jastarǵa senemin!
Shúkir Allaǵa, Qazaqstan búginde damýdyń barlyq salasynda ilgerilep, jaqsy kúnderge ketip bara jatyr. Soǵan táýbe deıik! Qaı salada bolsyn qazaq halqynyń, Qazaqstannyń bedeli artyp, abyroıy asqaqtap keledi. Soǵan shúkir deıik. Ultymyz aman, elimizdi bastaıtyn marǵasqa azamattar aman bolsyn deımin. Laıym Táýelsizdigimiz tuǵyrly, eldigimiz baıandy bolǵaı. Sol uly murattardy júzege asyrý jolynda Alla Prezıdentimiz Qasym-Jomart Kemeluly Toqaevqa abyroı men qaıyspas qajyr bersin. Bastysy, Táýelsizdigimiz máńgilik, ulttyq ónerimiz óristi, keleshegimiz kelisti bolǵaı. Kelgen jylǵa meniń bar tilegim – osy.
Ilııa JAQANOV,
Qazaqstannyń Eńbek Eri,
kompozıtor, óner zertteýshi
