Saıasat • 22 Qańtar, 2023

Ult basylymdary jáne mass-medıa zańy

2433 ret kórsetildi

Baspasóz álimsaqtan, Ahmet Baıtursynuly aıtqandaı, «halyqtyń kózi, qulaǵy hám tili». Onyń tarıhyn, kásibı quzyretin kózi ashyq qaýym jaqsy biledi. Gazet shejiresin bireýler Iýlıı Sezar zamanynda taqtaıshaǵa bádizdelgen Senat habarynan bastasa, endi bireýler VII ǵasyrda taqtaıǵa oıyp jazylǵan Qytaı ımperatorynyń jarlyq-nusqaýynan órbitedi. Tarıh kózimen qaraǵanda, beride – Qazaq handyǵy tarıh sahnasyna kóteriler qarsańda sonaý Germanııadaǵy Iogann Gýtenbergtiń bas­pahanasynan nemese baıyrǵy túrki-qypshaq ulysynyń jeri úshin qazaq pen jońǵar jan alysyp, jan berisip jatqan shaqta qıyrda dástúrli gazettiń áýelgi pishindik-mazmundyq nobaıyn qalaǵan fransýzdyń «La gazetta»-synan bastap bılik pen qoǵam arasyn jalǵaǵany sózsiz.

IT ıakı sıfrlyq damý ǵalamdy bir qaýyzǵa syıdyrǵan dáýirde syndarly álem dástúrge súıenip, gazet pen jýrnaldy kúresinge laqtyrmaı, rýhanı-aqparattyq azyq etip jatqany qýantady. Buǵan Japonııanyń ondaǵan mıllıon tırajy bar gazetteri, Ulybrıtanııa men Germanııa halqynyń 55-58 paıyzǵa jýyǵy merzimdi basylymǵa turaqty jazylyp otyrǵany dálel. Biraq yqpaldasqan jahan gazet-jýrnaldyń elektron nusqasyn damytýǵa da mol múmkindik týǵyzdy.

Resmı 2023 jyldyń 6 qańtarynan bastap burynǵy «Egemen Qazaqstan» seriktestigine qarasty basty el gazeti men «Kazahstanskaıa pravda» qalyptasqan oqyrmany bar «Ana tili», «Aqıqat», «Mysl», «Uıǵyr avazı», «Aqjelken», «Ulan», «Drýjnye rebıata», «Baldyrǵan», «Úrker», «Teńge monıtor» basylymdarymen birge «Qazaq gazetteri» seriktestigi shańyraǵy astyna endi. Eski de jańa ataý. Dástúrli aqparattyq baǵyt hám joba. Osy dástúr endi Ádiletti Qazaqstannyń múddesine saı mazmundyq ta, pishindik te jaǵynan ózgerýi, óristeýi qajet. Bul – ekonomıkalyq qıyn kezde eldik BAQ-ty, sonyń ishinde balalar men jasóspirimder basylymdaryn memlekettiń naqty qoldaýy. Prezıdent ótken jyly: «Qazaq jýrnalıstıkasynyń deńgeıi joǵary ekeni kúmánsiz. Biz aqparat erkindigin barynsha qamtamasyz etip jatyrmyz. Biraq erkindik oıyńa ne kelse, sony aıtý emes. Árbir jýrnalıst eń aldymen memleketshil azamat bolýy kerek», dep qalam ustaǵan qaýymdy jigerlendirgenin jaqsy bilesizder.

Bıyl qıly kúrdeli úderisterge baılanysty otandyq BAQ úshin synaq jyly bolǵaly tur. Gazet-jýrnal taralymy birshama tústi. Biraq Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstrligi syn-qaterlerdi eskere otyryp, Úkimettiń qarjy salasymen birlesip merzimdi basylymdardy qoldaýdyń tetigin tapty.

Árıne, jańa jaǵdaıǵa baılanysty elimizdiń aqparat salasy odan ári damıdy. Atap aıtqanda, kúrdeli kezeńdegi medıa básekelestiktiń tıimdi joldary, basylymdardyń ýaqyt shyndyǵyna beıimdelý baǵytyndaǵy transformasııasy, tutynýshy aýdıtorııa úshin shynaıy qyzmet, materıaldy taldaý men usynýdyń zamanaýı pishinderi, t.b. jandanady.

Muny Qazaqstan qoǵamy taıaýda jalpy talqylaýǵa usynylǵan «Mass-medıa týraly» zań jobasynan da baıqap otyr.

Memleket basshysy ótken jyly 16 naýryzdaǵy Joldaýynda: «Memleket suranysqa ıe jáne myqty medıanyń ashyq aqparattyq keńistigin qurýǵa erekshe nazar aýdarady. Sondyqtan memlekettiń múddesin, qoǵamnyń suranystaryn jáne medıasalanyń damý tendensııalaryn eskere otyryp, BAQ týraly zańdy qaıta qaraý qajet» dep másele kóterse, bul qujat – salanyń ári mindetin, ári jaýapkershiligin kórsetedi. Sonyń ishinde qoǵam transformasııasy kezindegi jýrnalıst mártebesi, salany qarjylandyrýdy reformalaý, memleket pen qoǵam arasyndaǵy aqparattyq is-qımyl aıqyndyǵy, BAQ-ty tirkeý men qorǵaýdaǵy órkenıetti rásim, teleradıo habarlaryn taratý men ınternet resýrstardy zamanǵa saı jetildirý, jýrnalıst quqyn, mártebesin, múmkindigin álemdik tájirıbege sáıkestendirý, aqparattyq dástúrli jáne zamanaýı uǵymdar men atalymdardy muqııat birizdendirý, granttyq qarjylandyrý men sýbsıdııanyń tıimdi jobalaryna qol jetkizý, memlekettik uıym-mekemeler men jýrnalıst suranysy arasyndaǵy reglamentti naqtylaý, ınternet jelilerindegi jańa aqparat túrleri qyzmetin zańnama turǵysynan retteý, t.b. zańdyq-quqyqtyq shart, ereje, tártip, talap júıesi usynyldy. Osy oraıda sońǵy jyldary qoǵamdy dúrliktirgen, keıde zańdyq jaýapkershilik deńgeıi anyqtalmaǵan kıberbýllıng, dinı habar taratýdaǵy syńarjaqtylyq, sheteldik BAQ-tyń elbuzar ustanymy, ınternet resýrstardaǵy dálelsiz qaralaý men ospadarlyq sekildi aqparattyq beıdástúrdi tyıatyn zań baptary bar. Sonymen birge memlekettik ustanym men elshildik dástúrdi úılestiretin ortalyq (mem­lekettik) jáne óńirlik Aqparat saıasaty komıssııasy jumysynyń da jańa mindetteri baıyptalǵan.

Dástúrli BAQ-ty memlekettik jáne eldik qol­daýǵa qatysty zań baptarynyń kórinis tapqany áriptesterimizdi kásibı qyzmetke, ortaq iske yntalandyrady dep esepteımiz. Jalpy, otandyq zańdyq normalar jetilgen saıyn memlekettik bılik pen azamattyq qoǵam arasyndaǵy altyn kópir – mass-medıanyń maqsat-mindeti men bolmys-bitimi izgilenedi, sapalanady. Ult basylymdary osyndaı jaýapty kezeńge qadam basty.

Sońǵy jańalyqtar

Prezıdent qolónershiler kórmesin aralady

Prezıdent • Búgin, 21:01

Uqsas jańalyqtar