Olımpıadaǵa daıyndyq qalaı júrip jatyr?

Jýyrda Fransııanyń AFP aqparat agenttigi Olımpııa oıyndarynyń da­ıyn­dyq barysyna tekseris júrgizip, bir­neshe naqty problemany atady. Onyń birinshisi – qarjy máselesi. Fran­sııa jazǵy Olımpıadany ótkizý quqy­ǵyn jeńip alǵannan (2017 jyl) keıin oıyndardyń shyǵynyn 3,8 mıllıard eýroǵa baǵalaǵan bolatyn. Biraq úsh jyl bu­rynǵy COVID-19 pandemııasynan keıin uıymdastyrýshylar jarys bıýd­je­tin 400 mıllıon eýroǵa deıin qys­qartqan edi.

Endi ol az bolǵandaı, álemdegi saıası jaǵ­daı saldarynan Fransııada ınflıasııa ósip barady. Sondyqtan Olımpııa oıyndary ótetin sport keshenderin qurý mindeti júktelgen Solideo kompanııasy qosymsha shyǵynǵa ushyraıtyn túri bar. Qurylys kompanııasy qosymsha qarjyny óz qaltasynan shyǵarmaıtyny anyq. Bul aqsha eń birinshi memleket qazynasynan ótelýge tıis. Alaıda qazirgideı daǵdarys zamanynda fransııa halqy Olımpıadany ótkizý úshin memleket bıýdjetinen kóp kólemde qarjy bólýdi qoldaı qoıar ma eken?

Ázirge memleket qazynasyna Olım­pıa­daǵa baılanysty qosymsha ta­bys túsip jatqan joq. О́ıt­keni bıletter endi ǵana satylymǵa shy­ǵa­ryl­sa, iri kompanııa­lar da budan by­laı kelisimshartqa otyra bastaıdy. Eger Fransııa bıligi men halqy memleket bıýdjetinen Olımpıadanyń qu­rylysyna qarjy bólýge qarsy bolyp, olar jańaǵy qosymsha tabysty kúte­tin bolsa, nysandardyń qurylysy kesheýildeıtini kádik. Tipti sporttyq nysandar Olımpıada bastalǵanǵa deıin salynyp úlgermeýi de múmkin.

Ekinshisi – qaýipsizdik máselesi. Ma­man­dardyń boljaýynsha, Parıjdegi Olımpııa oıyndaryn tamashalaý úshin Fransııaǵa 10 mıllıonǵa jýyq jan­kúıer kelýi múmkin. Parıjdiń orta­ly­ǵyn Olımpıada ǵımarattarymen baı­la­nys­tyrýǵa tıis bolǵan eki metro jo­ly­nyń qurylysy da dál ýaqytynda aıaq­talatynyna kúmánmen qaraıtyndar da bar. Biraq AFP basylymynyń málimeti bo­ıynsha, uıymdastyrýshylar bul má­seleni baqylaýǵa alǵanyn aıtqan eken.

Sondaı-aq Olımpıada kezinde jer ústindegi transport arqyly mejeli jerge qatynaýdyń ózi de jankúıerlerge qıyn­dyq týdyratyny aıtylyp jatyr. Se­bebi Fransııada avtobýs júrgizýshileri jetis­peıdi.

Kópshilikti ýaıymǵa salyp jatqan eń negizgi máselelerdiń biri – Olımpııa oıyn­daryna keletin sportshylar men ar­naıy qonaqtardyń qaýipsizdigi. Este­rińizde bolsa, byltyr Parıjdegi «Stad de Frans» stadıonynda ótken Chem­pıondar lıgasynyń fınalynda bıletsiz jankúıerler alańǵa kirip ketip, match shamamen jarty saǵatqa kesh bastalǵan edi. Osy jaǵdaıdan keıin sport mamandary fransýzdardyń qaýipsizdik máselesine de kúmánmen qaraı bastady. Olımpııa oıyndarynyń ashylý jáne jabylý saltanaty dál osy «Stad de Frans» stadıonynda ótedi dep josparlanǵan.

Olımpııa oıyndarynyń ssenarııi boıynsha, jarystyń ashylý rásiminde 180 memlekettiń delegasııasy qaıyqtardyń kómegimen Sena ózeniniń boıymen júzip ótýge tıis. Al ony ózen jaǵasynan 600 myń­ǵa jýyq jankúıer tamashalaı alady. Degenmen, ázirshe bul qaǵaz júzindegi josparlar.

Jalpy, ár Olımpıadanyń aldynda BAQ betterinde Olımpııa oıyndaryn qabyldaıtyn memleket tórtjyldyqtyń basty básekesin ótkizýge daıyn emes, sport­tyq ǵımarattar jarys ótkenge deıin tolyq qurylyp úlgermeıdi dep únemi jazylyp jatady. Biraq birde-bir Olım­pııa oıyndary eshqashan belgilengen merzimnen keshigip bastalmaǵan. Iаǵnı barlyq doda qandaı qıyndyqqa tap bolsa da, der kezinde ótkizilip otyrǵan.

Osydan biraz ýaqyt buryn Parıj Olım­pıadasynyń uıymdastyrýshylary resmı túrde jarystardyń kúntizbesin ja­rııalady. Iаǵnı XXIII jazǵy Olımpııa oıyndarynyń alaýy 2024 jyldyń 26 shildesinde tutanyp, 11 tamyzda óz má­re­sine jetedi. Olımpıadanyń alǵash­qy kúninde velosport, dzıýdo, semser­lesý, sýǵa sekirý, regbı, júzý, ny­sa­na kóz­deý jáne 2021 jyly Tokıo Olım­pıadasynan bastap Olımpııa oıyn­da­rynyń baǵdarlamasyna engen skeıtbordıngten júldeler sarapqa salynady. Al Olımpıadanyń sońǵy kúninde marafon (jeńil atletıka), kúres, aýyr atletıka, sý sporty, bessaıys, gandbol jáne basketbol sportynan úzdikter anyqtalady.

Parıj Olımpıadasynyń bıletteri resmı túrde 2022 jyldyń jeltoqsan aıynan bastap satylymǵa shyǵaryldy. Resmı málimet boıynsha, Halyqaralyq Olımpıada komıteti bas-aıaǵy 10 mıllıo­n bıletti satylymǵa shyǵarady. Onyń

1 mıllıony 24 eýrodan, jartysy 50 eýro jáne odan arzan baǵada qoljetimdi bolady. Taǵy 3 mıllıon bılettiń baǵasy 100 eýrodan bastalady. Tek 15% bılet qym­batqa satylmaq. Iаǵnı 950 eýro dep belgilengen. Olımpıadanyń ashylý jáne jabylý saltanatyna bólek bıletter satylady.

2023 jyldyń aqpan aıynan bas­tap jankúıerlerge arzan baǵadaǵy úsh sport túrine arnalǵan bıletter paketi usynylady. Onyń baǵasy 75 eýrodan qymbat bolmaıdy. Jankúıerler satylymnyń alǵashqy kezeńinde «О́z oıyndaryńdy jınaqta» atty bılet paketi arqyly básekeniń baǵdarlamasyn yńǵaıly etip jasaqtaı alady. Ol úshin 2023 jylǵy 31 qańtarǵa deıin https://tickets.paris2024.org saıtynda tirkeýden ótý qajet. 31 qańtardan keıin tolyq tizim jasaqtalady. Eger sizdiń ótinishińiz lotereıada tańdalsa, Make Your Games bılet paketin satyp alasyz. Al 2023 jylǵy 13 aqpanda tirkelgen jankúıerler arasynda jerebe ótedi. Bul jaıly habarlama ár adamnyń tirkeý kezinde kórsetilgen elektrondy poshtasyna keledi. Eskerer jaıt: habarlama alǵan azamattar 48 saǵat­tyń ishinde elektrondy poshtaǵa kelgen siltemeni ashyp, hatty alǵanyn ras­taýy kerek. Sosyn bılet tańdap, 15 aq­pannan 15 naý­ryzǵa deıin satyp alýyńyzǵa bolady.

Al bıletti jeke-jeke satyp alǵysy keletin jankúıerler úshin mundaı múm­kindik bylaı júredi. 2023 jylǵy 1 naýryz ben sáýirdiń aıaǵyna deıin https://tickets.paris2024.org/ saıty arqyly tir­keýden ótip, mamyrdyń basynan bas­tap bılet ala alasyz.

Parıj Olımpıadasy men Paralım­pıadasyn uıymdastyrýshylar oıyn­dardyń uranyn bekitti. Aldaǵy tórtjyl­dyqtyń basty dodasy – Games Wide Open («Barynsha ashyq oıyndar») uranymen ótedi. Uıymdastyrýshylar osy arqyly ǵalamat áserdi birge bólisý úshin jan­kúıer­lerdi kóptep jınaýdy kózdep otyr. Sol sebepti de «О́z oıyndaryńdy jınaqta» syndy paket Olımpııa oıyndary tarıhynda alǵash ret usynylǵan.

«Jańa uranda 2020 jylǵy Olımpıada tártibine sáıkes Oıyndardyń úlgisin ja­ńartýǵa degen umtylys baıqalady. Pa­rıjdegi dodada Olımpıada esigi múm­­kindiginshe kóp adamǵa ashylǵanyn qalaımyz. Sena jaǵalaýynda bolatyn ashylý saltanaty, qalanyń kórnekti jer­lerinde ótetin jarystar men Parıjdegi is-sharalar adamdardy alańda ǵana emes, onyń syrtynda da biriktirýdi kózdeıdi», dedi HOK basshysy Tomas Bah.