Eń ókinishtisi – bul zertteýler jastar arasyndaǵy maskúnemdiktiń 25%-y kúızelis, úıdegi urys-keris pen toryǵýdan, tyǵyryqqa tirelýden bolatynyn anyqtap otyr.
Zertteýdiń maqsatty tobyna AlmaU Ýnıversıtetiniń birinshi kýrsta oqıtyn 32 stýdenti tartyldy. Jobanyń syrttaǵy is-sharalary 2022 jyldyń 10 qazanynan 10 qarashasyna deıin ótkizildi. Zertteý aıasynda Almatynyń 16 joǵary oqý ornynyń stýdentterinen saýalnama alyndy.
«18-21 jas jáne odan joǵary jastaǵy 947 respondent qatysqan zertteý áleýmettik saýalnama ádisimen júrgizildi. Birinshi bólimde respondentterdiń jasy, olardyń qaýip faktorlaryna kirý/kirmeýi, zııandy azaıtý tásilderi týraly habardar bolýy, zııandy ónimder týraly aqparattyń jalpy deńgeıine qanaǵattanýy týraly suraqtar bolsa, ekinshi bólimde respondentterdiń alkogoldi tutynýǵa kózqarasy men alkogoldi tutynýǵa qarsy qandaı sharalar tıimdi dep sanaıtyny týraly arnaıy suraqtar boldy», deıdi «Densaýlyq Ulttyq qaýymdastyǵy» ZTB sarapshysy Danıla Bekturǵanov.
Densaýlyqqa zııandy faktorlar retinde temeki shegý (59%), alkogol tutyný (52%), qozǵalmaıtyn ómir salty (30%), teńshelgen tamaqtaný (33%) jáne artyq salmaq (34%) ataldy.
Saýalnamaǵa qatysqandardyń úshten biri (33%) araq-sharaptyń udaıy qymbattap jatqany ishimdik ishýge toqtaý sala almaıtynyn málimdegen. Qalǵan respondentter baǵanyń ósýi tutynýǵa áser etetinin moıyndady. Iаǵnı 27%-y alkogoldi satyp alýdy sıretse, 16%-y arzan brendterdi, 15%-y az mólsherde, al 9%-y kúshtiligi tómen sýsyndar satyp alady eken.
Saýalnamaǵa qatysqandardyń shamamen 28%-y alkogoldiń densaýlyqqa zııanyn azaıtý múmkin emes dese, 25%-y eger alkogoli az sýsyndarǵa aýyssa, zııanyn azaıtýǵa bolady deıdi. Jalpy stýdentterdiń 47%-y ishýdi azaıtý men dozasyn tómendetý zııandylyǵy da azaıa túsýi múmkin dep oılaıdy.
Respondentter kópshiligi jastar arasynda maskúnemdiktiń taralýyna ne sebep degen suraqqa aralasatyn ortasynyń yqpalyn alǵa tartyp otyr.
«Saýalnamaǵa qatysqandardyń 42%-y maskúnemdiktiń taralýynyń basty sebepteriniń biri alkogoldiń arzandyǵy dep esepteıdi. Bul derekter 2018 jylǵy zertteýlermen sáıkes keledi, ol kezde saýalnamaǵa qatysqandardyń 43%-y alkogoldiń qoljetimdiligin kórsetken.
Saýalnamaǵa qatysqandardyń 27%-y alkogoldiń zııany týraly bilimniń jetkiliksizdigin kórsetedi, bul da 2018 jyldyń mánine jýyq, ol kezde respondentterdiń 21%-y osy sebepti kórsetken.
Shamamen suralǵandardyń 25%-y toryǵý, kúızelis, urys-keris pen tyǵyryqqa tirelý saldarynan ishimdikke úıir bolyp jatqanyn alańdatady. Bul kórsetkish 2018 jylǵy derektermen salystyrǵanda birshama ósti, ol kezde bul kórsetkish 22% bolatyn», deıdi «Densaýlyq Ulttyq qaýymdastyǵy» ZTB dárigeri jáne tóraǵasynyń orynbasary Gıntaýtas-Iýozas Kentra.
Degenmen saýalnamaǵa qatysqandardyń 52%-y alkogoldik ishimdikterdi satý sharttaryn qatańdatý men baǵany kóterý maskúnemdikpen kúreste tıimdi shara dep sanaıdy (2018 jyly 45%); 42%-y aıyppul salǵan durys degen (2018 jyly 36%). 27%-y salaýatty ómir saltyn nasıhattaýǵa kóbirek kóńil bólý kerek dese, (2018 jyly 22%), al 26%-y arzan nemese tegin sport seksııalarynyń sanyn kóbeıtý kerek dep esepteıdi (2018 jyly 23%). 22% buqaralyq aqparat quraldary men áleýmettik jelilerde taqyrypty únemi talqylaý tıimdi sharalar bolady degen pikirde (2018 jyly 15%).
Zertteý nátıjesinde stýdentterdiń 38%-y ózderi oqıtyn JOO-da alkogoldiń zııany týraly eshqandaı profılaktıkalyq jumys júrgizilmeıtinin nemese mundaı jumys tıimsiz júrgizilip jatqanyn jazǵan, óıtkeni respondentter bul týraly estimegen.
ALMATY
