Pikir • 12 Aqpan, 2023

Halyq qalaýy

460 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

Elimizdiń tarıhyna qaıta-qaıta úńilip, búgingi oqıǵalardy ótken kezeńmen salystyryp otyrý kerek syndy keıde. О́tkennen sabaq alý úshin. Bolashaqqa durys baǵdar ustaý maqsatynda. Qysyl­taıań sátte, keńeske zárý bolǵan tusta. Eli­niń taǵdyryna, erteńine alańdaǵan erler­diń sózi qashanda óz mánin joǵaltpaq emes.

Ataqty Baýyrjan Momyshulynyń taǵy­lymdy oıyna qaıyra úńilip otyr­ǵanymyz da sondyqtan. «Memleketke ıleý­degi qumyrsqadaı bir-birinen aýmaı qalǵan adamdar kerek. Sonda olardy basqarý ońaı bolady. Aıtqanǵa kónedi, aıdaǵan jaqqa júredi. Eger bireý basqasha oılap, ózinshe bura tartsa, anaý butalar qusatyp, basyn qyrqyp tastaıdy...». Ashy shyndyq. Baýyrjan Momyshuly osy ashy shyndyqty keshegi totalıtarlyq júıe saltanat qurǵan keńes ókimetiniń tusynda aıtqan bolatyn. Ol kezde aıtý túgili, osylaı oılaýdyń ózi qorqynyshty ǵoı. Ashy shyndyqty erdiń eri ǵana aıta alady. Sodan beri kemi jarty ǵasyr ótken shyǵar... Qudaıǵa shúkir, odan beride Qazaq eli táýelsizdik aldy, shekarasyn shegendedi, tórtkúl dúnıemen qarym-qatynas ornatyp, ishki-syrtqy saıasatyn óz betinshe aıqyndaýǵa kiristi. Áıtse de, memlekettiń kadr máselesine qatysty ustanymy keńestik kezeńdegiden onsha ózgere qoıǵan joq-ty. Aldaǵyny Alla biledi, al keıingi jıyrma jyldyń bederindegi «aıtqanǵa kónbeı, aıdaǵanǵa júrmegen» erlerdiń qazasy – osynyń aıǵaǵy.

Sol kezdegi bıliktiń yńǵaıyna kónbegen erdiń biri – Altynbek Sársenbaıuly. Elin damyǵan memleketterdiń qatarynan kórýdi maqsat tutqan semser júzdi qaıratker avtorıtarlyq júıeniń aqyry daǵdarysqa bir-aq aparatynyn ashyq aıtqan-dy: «Ult­ty ult etetin ne? Onyń táýelsiz memleketi. Naqtyraq aıtsaq, memleket júrgizetin saıasat. Eger bodandyqtan bosaǵan ult memle­kettik júıesin durys qura alsa, damýdyń úlken jolyna túsedi. Teris júıege tússe, ult kúızeledi, kúıreıdi. Ult taǵdyryn memleket júrgizip otyrǵan saıasattan esh bólip qarastyrýǵa bolmaıdy».

Bılik tarapynan júrgizilgen burys saıasattyń sońy byltyr qańtar qasiretine aparyp soqtyrǵanyn kóz kórdi, halyq kúızeliske ushyrady. Endigi jerde qańtar qasireti búgingi bılikke de sabaq bolady degen oıdamyz. «Halyq únine qulaq asatyn memleket» tujyrymdamasy halyqtyń qalaýyna saı senim údesinen shyǵady degen kúıdemiz ázirge.

Senim údesi demekshi, bılikke degen senimniń taǵy bir synalar sáti – saılaý. Aldaǵy Parlament Májilisi men máslıhattarǵa saılaý memlekettik bıliktiń ult taǵdyryna qatysty ustanymyn aıqyndaıdy. «Májilis pen máslıhat saılaýy jańa ári ádil ereje boıynsha ótedi. Aldaǵy saılaýdy Qazaqstan parlamentarızmi tarıhyndaǵy jańa kezeń­niń bastaýy deýge bolady. Qoǵam­nyń túrli ókiliniń múddesin partııalar arqyly qorǵaý múmkindigi artady. Munyń bári saıası júıeniń ornyqty jáne tıimdi bolýyn qamtamasyz etedi», dedi Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev.

Ádiletti qoǵam qurýǵa yqylasty bılik saılaýdy demokratııalyq qundylyqtarǵa sáıkes ótkizý arqyly azamattardyń óz erkin bildirýine múmkindik jasaýǵa tıis. Saı­laý­shylar ózderiniń kóńilinen shyqqan úmitkerlerine tańdaý jasaý negizinde eldiń jan-jaqty damýyna da daýys beredi.

Osy tusta saıasatker Altynbek Sársenbaı­ulynyń taǵy bir utymdy oıyn oqyrman nazaryna usynǵandy jón kórdik: «Ádildikke umtylý – ıdeal emes. Biraq dereksiz. Izsiz-túzsiz uǵym da emes. Bul – halyqtyń ómirlik qalaýy. Kez kelgen halyqtyń. Sonyń ishin­de bizdiń halyqtyń da. Bizdiń halyq bul qalaýdan, bul talaptan tysqary bolýǵa tıis­ti emes. Bizdiń halqymyz ádiletti qoǵamda mol­shylyqta ómir súrýge tolyq quqyly. Tarıhymen de, taǵdyrymen de. Bastan keshken azabymen, sorymen, arman-ańsarymen de».

Eliniń dáýletti ómir súrýine múddeli bılik eshqashan halyqtyń qalaýyn aıaqasty etpeıtini málim. Tarıh kóshine ileskeli beri jurtymyz óziniń asqaq muratyn bıleýshisiniń ádil, eriniń batyl bolýymen beıneleıdi. «Aıaz bı» ertegisi de – halyqtyń bılik ıesine degen kózqarasynan, arman-ańsarynan týǵan shyǵarma. «Halqy qalasa, han túıesin soıatyny», ult tarıhynda orny dara handar qarashasynyń tilegine qulaq túrgenimen, halqynyń qalaýyn oryndaýymen este qalǵan-dy. Jurtynyń yqylasyna oraı qyzmet etken bıleýshiniń de esimi jaqsy atymen urpaqtan urpaqqa kóshe beredi. Halqynyń qalaýyn oryndaǵan bılik ıesiniń esimi tarıh tórine tańbalanatyny sózsiz.

...Aldaǵy Májilis pen máslıhattar saılaýy da halyq qalaýyna saı ótedi dep oılaımyz.