Qarjylyq turaqtylyq jáne zertteýler departamentiniń dırektory Oljas Kýbenbaevtyń aıtýynsha, shaǵyn bıznes tarapynan kredıtke degen suranystyń tómendeýi, ásirese iri bankterde baıqaldy. Respondentter shaǵyn bıznes tarapynan suranystyń tómendeýin kredıttik resýrstar qunynyń ósýimen baılanystyrady. Degenmen jekelegen bankterde skorıngtik kredıttik ótinimderdiń sany óse túsken. Bul jaǵdaı júıe boıynsha kredıt ótinimderiniń jalpy sanyn kóbeıtýge túrtki boldy.
Máselen, esepti toqsanda shaǵyn bıznes boıynsha nesıe ótiniminiń jalpy sany 512 myńǵa deıin, t/t-ǵa (toqsannan toqsanǵa) 23%-ǵa ósti, al ótinimniń ortasha mólsheri 22,5 mln teńgege deıin, 13%-ǵa azaıdy.
Orta kásipkerlik sýbektileri tarapynan kredıttik ótinimder sany 5,4 myńǵa deıin, t/t 22%-ǵa ósti. О́tinimniń ortasha mólsheri 274 mln teńgege deıin, 9%-ǵa kóbeıdi. Shaǵyn bızneske uqsas, orta kásipkerlik sýbektilerinen túsken ótinishter sanynyń negizgi ósimi skorıngtik úlgiler boıynsha jekelegen bankterdiń qamtamasyz etilmegen kredıt ónimderimen baılanysty. Kóptegen bankterde iri bıznestiń suranysy ózgergen joq, biraq nesıe ótinimi artty. Sóıtip, iri bıznestegi kredıttik ótinim sany 211-ge deıin, t/t 35%-ǵa, al ótinimniń ortasha mólsheri 6,7 mlrd teńgege deıin, 14%-ǵa ósti», deıdi Oljas Kýbenbaev.
Shaǵyn jáne orta bıznes klıentteri úshin kredıtteý sharttarynyń qatańdaýy negizinen iri bankterde kórinis tapqan. Bul rette keıbir respondentter nesıeleý sharttaryn qataıtýǵa áser etken negizgi faktor – qorlandyrýdaǵy táýekelder men qunynda ekenin atap ótedi. Bankterdiń paıymdaýynsha, kelesi toqsanda shaǵyn jáne orta bıznes tarapynan kredıtke suranys – oń, al iri bıznes tarapynan teris bolady. Kóptegen bank ıeleriniń pikirinshe, bızneske nesıe berý sharttary ázir ózgermeıdi.
Al tutynýshylyq qaryzdarǵa qatysty respondentter suranystyń tómendeýin keıbir bankterdiń paıyzdyq mólsherlemeleriniń joǵarylaýymen, sondaı-aq taýardy kredıtteýde mol úlesi bar jeke banktegi kredıttik lımıttiń tómendeýimen baılanystyrady. Halyqtyń kóptep kredıt alýyn aldyn alý boıynsha iske asyrylyp jatqan retteý saıasaty aıasynda bankter esepti toqsanda belsendi marketıngtik naýqandar júrgizbegenin atap ótti.
«Qamtamasyz etilgen tutynýshylyq qaryzdar boıynsha ótinimder sany 17 myńǵa deıin, al qamtamasyz etilmegen tutynýshylyq qaryzdar boıynsha 14,7 mln deıin ósti. Bul jyl sońyndaǵy maýsymdyq faktormen túsindiriledi. Deıturǵanmen, ótinimderdiń artýy suranysqa qatysty jalpy ındıkatordyń ózgerýine áser etken joq. Sonymen qatar tutynýshylyq kredıtteý jaǵdaıynda klıentterdiń tólem qabilettiligine qoıylatyn talaptar kúsheıtildi. Bul qamtamasyz etilgen qaryzdar boıynsha maquldaý koeffısıentiniń 15%-ǵa, qamtamasyz etilmegen qaryzdar boıynsha 9%-ǵa tómendeýine áser etti», dep habarlady Ulttyq bank.
Aıta keteıik, mundaı saýaldamany Ulttyq bank toqsan saıyn kredıttik resýrstarǵa suranys pen usynystaǵy ózgeristerdi baǵalaý úshin júrgizip otyrady.
