Astyq tasymaly artty

Áıtkenmen Ortalyq Azııa elde­ri­niń suranysyn baǵamdaǵan mamandar, jóneltilgen astyq kólemin áli de az dep esepteıdi. О́kinishtisi, Saryaǵash shekaralyq beketi budan artyq astyq ótkizýge qabiletti emes. Sondyqtan Darbaza-Maqtaaral jobasyn qolǵa alý jedeldetilip jatqan kórinedi. Sebebi aı saıynǵy jańadan jınalǵan astyq tıeý kór­setkishi búginde 1 mıllıon tonnadan asyp ketip jatyr.

2022 jyldyń qazan aıynda tıelgen 1 mıllıon tonna astyq 2021 jyldyń sáıkes kezeńimen salystyra qaraǵanda 26 paıyzǵa kóp. 2023 jyldyń qańtarynda júktelgen astyq kólemi qazan aıy­men salystyrǵanda 22 paıyzǵa artyq bolyp shyqty. Osyny eskergen astyq tıeýshiler dabyl qaǵyp otyr.

Qazaq astyǵy dástúrli túrde elimizdiń soltústik aımaqtarynan Ortalyq Azııa elderi men Qytaıǵa jet­kiziledi. Atap aıtqanda, sońǵy 4 aıda astyq eksporty Túrik­men­stanǵa – 56, Aýǵanstanǵa – 30, О́zbekstanǵa – 8, Tájikstanǵa 10 pa­ıyz­ǵa ósken. Al Qytaıǵa jónel­tilip jatqan astyqtyń kólemi eki ese artypty.

Kóńildegi bir kidi – sońǵy bes jylda elimizge Reseıden temirjol arqyly astyq ákelý tym ulǵaıǵan. Mysaly, 2022 jyly 100 myń ton­nadan 1,5 mln tonnaǵa deıingi astyq Reseıden kirgizilgen. Osyǵan qarap Qazaqstan aýmaǵy arqyly úshinshi elderge odan ári eksporttaý maqsatynda Reseı astyǵynyń sur ımportynyń bar ekendigi týraly kúdik týyndaıdy. Bul endi – ókiletti organdar enshisindegi is.

Astyqpen qatar temirjol kó­lik­terine un tıeý isi de qarqyn alyp jatyr. Sońǵy 4 aıda 1,2 mln tonna un Ortalyq Azııa elderine eksport­tal­ǵan. Bul jetistik ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 19 paıyzǵa deıin ósipti. Mysaly un eksporty О́zbekstanǵa – 39, Aýǵanstanǵa – 56, Túrikmenstanǵa 6 paıyzǵa artqan.

«Qazir negizgi suranysqa ıe eks­port­tyq baǵyt Saryaǵash MATP arqyly Ortalyq Azııa el­deri bolyp sanalady. Búginde stansa óziniń tehnıkalyq múmkin­dik­teriniń sheginde jumys isteýde. О́tkizý qabiletin arttyrý úshin jáne Saryaǵash arqyly tasymaldaýǵa suranystyń artýyn eskere otyryp, 2023 jyly Darbaza-Maqtaaral tarmaǵynyń qurylysyn bastaý josparlanyp jatyr», delingen «Qazaqstan temir joly» UK» AQ baspasóz qyzmetinen bizge kelgen aqparatta.

Sonymen qatar Oazıs sheka­ra­lyq ótkelderi arqyly О́zbek­stanǵa, sonaý Jańaózendegi Bola­shaq arqyly Túrikmenstanǵa, odan ári Iranǵa ótetin baǵyttar áli kúnge iske qosylmaı tur. Ol baǵyt­tyń iske qosylmaı turǵany ókinish týdyr­ǵanymen, bul temirjol je­lisi únemi perspektıvaly bolyp qala beredi.

Qazirgi kúnde QTJ ortalyq appa­ratynda jáne eldiń negizgi astyq tıeý jáne astyq óńdeý óńir­lerinde táýlik boıǵy rejimde jedel shtabtar jumys isteıdi. Vagondardy berý jáne jınaý máseleleri boıynsha aqparatty jedel qabyldaý úshin chatqa eksporttaýshy kompanııalardyń 400-den astam ókili engizilip, tirkelgen. Júk jóneltýshilerge yńǵaıly bolý úshin taýar kassalary táýlik boıǵy jumys rejimine aýysqan.