Perý gúlin ósirgen ana

«Alstromerııanyń» ekinshi ataýy – Perý lala gúli. Ońtústik amerı­kalyqtar «shapaq syndy gúl shoǵyry – Allanyń adam­zatqa jibergen syıy» dep tú­sinedi. Bul gúldi Eýropaǵa al­ǵash ret shved barony Klaýs fon Alstromer ákelip, jersin­dirgendikten, gúl de sonyń qur­metine Alstromerııa dep atalǵan. Eýropa turǵyndarynyń qurmetine bólengen gúl búginde jerlesterimizdiń qýanyshyn eselep, syılastyq pen dostyqty nyǵaıtyp jatqanyn Kóksý aýdanyna qarasty Muqyry aýy­lyn­daǵy Baljan Núsiptiń gúl ósi­r­­etin jylyjaıyn kórgende bildik.

Jetisý oblysy ákiminiń bas­pasóz qyzmetiniń málimetine súıen­sek, keıingi jyldary óńir­diń topyraǵynda ystyq qurlyqtyń tól ósimdikteri jıi ósirile bastaǵan. Búginde jylyjaı sharýashylyǵyna erekshe kóńil bólip, osy salada ilgeri jumys istep júrgen kásipker kelinshekterdiń qatary ósken. Buǵan deıin de biz basylym betine jazǵanbyz. Alstromerııa ósirýdi qolǵa alyp, Taldyqorǵan qalasyn óz ónimderimen qamtamasyz etip otyrǵan kópbalaly ananyń eńbegi zor. Baq ósirýde tájirıbesi bolmasa da, qazir úıiniń irgesindegi ýchaskedegi 4 sotyq jerde sırek kezdesetin ońtústik gúlin jaıqaltyp ósirip otyr. Bul erekshe ósimdik jergilikti jerdiń klımatyna tolyqtaı beıimdelip úlgerdi. Jylyjaı tamshylatyp sýarý júıesimen qamtamasyz etilgen. Al isin jańa bastaǵan kásipker áıel tájirıbe jınap, bolashaqta qyzǵaldaq ósirýge den qoımaq nıette.

«Otbasymyzben uzaq oılanyp, jergilikti naryqty zerttep, bizdiń óńirde gúl ósirý baǵyty olqy ekenin túsindik. Sodan qandaı gúl ósirý kerektigin qarastyrdyq. Aqyry alstromerııa gúline toq­taldyq. Birinshiden, munda ondaı gúl ázirge ósirilmeıdi, ekin­shiden, ol sonshalyqty kir­pııaz ósimdik emes, sondyqtan oǵan asqan erekshe kútim qajet dep qınalmaımyz. Degenmen ony jylyjaıda ósirý úshin birqatar jaǵdaı jasaý kerek. Aldymen, sýarý júıesin retteý kerek, jylyjaı temperatýrasy +10 gradýstan tómen bolmaýy tıis. Topyraqtyń sapasy men tyńaıtqyshtaryna kóp kóńil bólý qajet. Osyndaı jaǵdaı jasaǵanda ósimdik jyl boıy gúldeıdi. Bul – kópjyldyq ósimdik, degenmen ony árbir úsh jylda jańartyp otyrý kerek», dedi B.Núsip.

Shashtaraz mamandyǵyn meńgergen ana biraz ýaqyt úıde otyryp, jumystan qol úzip qalǵanda, jeke isin ashýǵa bel býady. Sóıtip qolda bar jer ýchaskesin jylyjaı bıznesi retinde paıdalanýǵa bekinedi. Búginde nátıjesi jaman emes.

Alstromerııa kóp kútimdi qajet etpeıdi. Jylyjaıdaǵy alǵashqy gúlder byltyr jazda otyrǵyzylǵan. Ol úshin Almaty qalasynan gúldiń gollandııalyq sortynyń 600 tamyr túınegin satyp alypty.

«Bir túbirden 2-3 gúl shoǵy shyǵady. Kez kelgen bızneste eń qıyny – taýardy ótkizý. Onyń ústine taýaryń úlbiregen názik gúl bolsa, onyń qıyndyǵy eki ese kóp. Qazir Taldyqorǵandaǵy 7 saýda núktesimen kóterme baǵada jetkizip berý týraly kelisim jasadyq. Bólshek saýdamen de aınalysamyz», deıdi Baljan.

Qaladan shalǵaı, úlken joldan qıys jatqan Muqyry aýyly­nan gúl ósiretin jylyjaı ashý – úlken batyldyqtyń nátı­jesi. Aıta keterligi, aýyl­daǵy aǵaıyndardyń arasynda: «Tek aýylda egin egip, mal ósi­rýge ǵana bolady» degen túsinik qalyptasyp qalǵan. Baljan Núsip­tiń umtylysy osy túsinik­ti teristep, aýylda da qala­lyq­tar­dyń suranysyn qanaǵat­tan­dyratyn kásippen aınalysýǵa bolatynyn dáleldep otyr.

Bir tańǵalarlyǵy jylyjaı sharýashylyǵyna otbasy túgel atsalysady. Bes balanyń ishindegi eresekteri Azamat pen Erasyl gúl­derdi baptap kómektesedi. Ekeýiniń sabaqtan bosaǵannan keıin­gi bar ermegi – anasynyń baý-baqshasy.

«Otbasylyq bıznestiń tabysynan buryn balalardy eńbekke baýlýda, tárbıeleýde paıdasy zor. Ulym men kelinime, nemerelerime men de qolymnan kelgenshe kómek beremin. Jylyjaıda gúlderdiń arasynda janyń jaı tabady», deıdi Asylhan О́mirbekqyzy.

Iá, gúlderge qarap adamnyń jany jasarady. Qyzyldy jasyl alýan ósimdikter kóz arbaıdy. Jas kásipkerdiń aldaǵy armany – óziniń jeke gúl satatyn dúkenin ashý. Ol úshin ázirge gúldiń bir túrin ǵana ósirý azdyq etedi.

«Qazir bizdiń bos 5 sotyq jerimiz bar. Memlekettik qoldaý sharalaryna ıe bolsaq, bıznesti keńeıtip, qyzǵaldaq ósirýdi de qolǵa alsaq deımin. Ázirge jeke qarjymyzǵa gúldiń osy bir túrin ósirip otyrmyz. Alstromerııa – úzip alǵan soń da uzaqqa shydaıtyn, keminde eki apta jaıqalyp turatyn gúl. Jylyjaıymyzda ósirgen gúlderimiz kópshilikke qýanysh syılap jatsa, ol biz úshin de qýanysh», deıdi kásip ıesi.

Qoǵam qoıǵan bógetti qaq jaryp, arýlarǵa tán asqaqtyqpen óz isin órkendetip otyrǵan ana­larǵa qarap rıza bolasyz. Sebebi, memleket qoldaýyn durys paıdalanyp, ózge de adamdarǵa jan­ashyrlyq tanytyp otyrǵan kásip­ker kelinshekter kóp emes. Biz bul rette birin úlgi tutý arqyly, kelesisine jol ashqymyz keledi.

Jetisý oblysy