Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy № 212-V QRZ

Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine kásiptik odaqtardyń qyzmeti jáne eńbek qatynastaryn retteý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly

1-bap. Qazaqstan Respýblıkasynyń myna zańnamalyq aktilerine ózgerister men tolyqtyrýlar engizilsin: 1. 1999 jylǵy 13 shildedegi Qazaqstan Res­pýblıkasynyń Azamattyq is júrgizý kodeksine (Qazaqstan Respýblıkasy Parlamentiniń Jarshysy, 1999 j., № 18, 644-qujat; 2000 j., № 3-4, 66-qujat; № 10, 244-qujat; 2001 j., № 8, 52-qujat; № 15-16, 239-qujat; № 21-22, 281-qujat; № 24, 338-qujat; 2002 j., № 17, 155-qujat; 2003 j., № 10, 49-qujat; № 14, 109-qujat; № 15, 138 qujat; 2004 j., № 5, 25-qujat; № 17, 97-qujat; № 23, 140-qujat; № 24, 153-qujat; 2005 j., № 5, 5-qujat; № 13, 53-qujat; № 24, 123-qujat; 2006 j., № 2, 19-qujat; № 10, 52-qujat; № 11, 55-qujat; № 12, 72-qujat; № 13, 86-qujat; 2007 j., № 3, 20-qujat; № 4, 28-qujat; № 9, 67-qujat; № 10, 69-qujat; № 13, 99-qujat; 2008 j., № 13-14, 56-qujat; № 15-16, 62-qujat; 2009 j., № 15-16, 74-qujat; № 17, 81-qujat; № 24, 127, 130-qujattar; 2010 j., № 1-2, 4-qujat; № 3-4, 12-qujat; № 7, 28, 32-qujattar; № 17-18, 111-qujat; № 22, 130-qujat; № 24, 151-qujat; 2011 j., № 1, 9-qujat; № 2, 28-qujat; № 5, 43-qujat; № 6, 50-qujat; № 14, 117-qujat; № 16, 128, 129-qujattar; № 23, 179-qujat; 2012 j., № 2, 14-qujat; № 6, 43,44-qujattar; № 8, 64-qujat; № 13, 91-qujat; № 14, 93-qujat; № 21-22, 124-qujat; 2013 j., № 9, 51-qujat; № 10-11, 56-qujat; № 13, 64-qujat; № 14, 72, 74-qujattar; № 15, 76-qujat; 2014 j., № 1, 6, 9-qujattar; № 4-5, 24-qujat): 174-baptyń birinshi bóligi mynadaı mazmundaǵy úshinshi sóılemmen tolyqtyrylsyn: «Ereýilderdi zańsyz dep taný týraly azamattyq ister sotqa talap aryz kelip túsken kúnnen bastap kúntizbelik on kún ishinde qaralady jáne sheshiledi.». 2. 2007 jylǵy 15 mamyrdaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Eńbek kodeksine (Qazaqstan Respýblıkasy Parlamentiniń Jarshysy, 2007 j., № 9, 65-qujat; № 19, 147-qujat; № 20, 152-qujat; № 24, 178-qujat; 2008 j., № 21, 97-qujat; № 23, 114-qujat; 2009 j., № 8, 44-qujat; № 9-10, 50-qujat; № 17, 82-qujat; № 18, 84-qujat; № 24, 122, 134-qujattar; 2010 j., № 5, 23-qujat; № 10, 48-qujat; № 24, 146, 148-qujattar; 2011 j., № 1, 2,3-qujattar; № 11, 102-qujat; № 16, 128-qujat; 2012 j., № 3, 26-qujat; № 4, 32-qujat; № 5, 41-qujat; № 6, 45-qujat; № 13, 91-qujat; № 14, 92-qujat; № 15, 97-qujat; № 21-22, 123-qujat; 2013 j., № 2, 13-qujat; № 3, 15-qujat; № 7, 36-qujat; № 9, 51-qujat; № 10-11, 56-qujat; № 14, 72, 75-qujattar; № 15, 78, 81-qujattar; № 16, 83-qujat; № 23-24, 116-qujat; 2014 j., № 2, 10-qujat; № 7, 37-qujat; № 8, 44, 49-qujattar): 1) mazmunynda: 230-baptyń taqyryby alyp tastalsyn; mynadaı mazmundaǵy 230-1-baptyń taqyrybymen tolyqtyrylsyn: «230-1-bap. Azamattyq qyzmetshiler laýazymdarynyń tizilimderi»; mynadaı mazmundaǵy 28-1-taraýdyń taqyrybymen tolyqtyrylsyn: «28-1-taraý. Kásiptik odaqtyń kásipodaq organdarynyń quramyna kiretin qyzmetkerlerdiń eńbegin retteý erekshelikteri»; mynadaı mazmundaǵy 257-2-baptyń taqyrybymen tolyqtyrylsyn: «257-2-bap. Kásiptik odaqtyń kásipodaq organdarynyń quramyna kiretin qyzmetkerlerdiń eńbegin retteý»; 268-baptyń taqyryby mynadaı redaksııada jazylsyn: «268-bap. Respýblıkalyq, salalyq, óńirlik komıssııalardyń negizgi maqsattary, mindetteri jáne fýnksııalary»; mynadaı mazmundaǵy 328-1 jáne 328-2-baptardyń taqyryptarymen tolyqtyrylsyn: «328-1-bap. Baqylaý sýbektisine barý 328-2-bap. Vedomstvolyq esepke alý»; 2) 1-baptyń 1-tarmaǵynda: 12) tarmaqsha alyp tastalsyn; 60) tarmaqsha mynadaı redaksııada jazylsyn: «60) qyzmetkerlerdiń ókilderi – kásiptik odaqtardyń, olardyń birlestikteriniń organdary, al olar bolmaǵan kezde qyzmetkerlerdiń jalpy jınalysynda (konferensııasynda) qyzmetkerlerdiń (konferensııa delegattarynyń) keminde úshten ekisi qatysqan kezde qatysýshylardyń kópshilik daýsymen onda qyzmetkerler saılaǵan jáne ýákilettik bergen saılanbaly ókilder;»; mynadaı mazmundaǵy 69-1) jáne 73-1) tarmaq­shalarmen tolyqtyrylsyn: «69-1) razrıadaralyq koeffısıent – sabaqtas tarıftik-biliktilik razrıadtardyń tarıftik mól­sherlemeleri arasyndaǵy araqatynas;»; «73-1) tatýlastyrý rásimderi – ujymdyq eńbek daýyn alǵashynda tatýlastyrý komıssııasynda, al onda kelisimge qol jetkizilmegen kezde – eńbek tóreliginde, sondaı-aq medıasııa rásimin qoldana otyryp, taraptardyń ózara kelisýi boıynsha rettilikpen qaraý;»; 3) 15-bapta: 11) tarmaqsha alyp tastalsyn; mynadaı mazmundaǵy 14-1) jáne 25-1) tarmaq­shalarmen tolyqtyrylsyn: «14-1) eger Qazaqstan Respýblıkasynyń zańna­masynda ózgeshe belgilenbese, memlekettik organdarǵa tehnıkalyq qyzmet kórsetýdi júzege asyratyn jáne olardyń jumys isteýin qamtamasyz etetin azamattyq qyzmetshilerdiń shtat sanynyń lımıtin bekitedi;»; «25-1) jumys berýshiniń eńbek qaýipsizdigi jáne eńbekti qorǵaý jónindegi nusqaýlyqty ázirleý, bekitý jáne qaıta qaraý tártibin belgileıdi;»; 4) 16-bapta: 7) tarmaqsha mynadaı redaksııada jazylsyn: «7) eńbek jónindegi úlgilik (salalyq, salaaralyq) normalar men normatıvterdi aýystyrý jáne qaıta qaraý tártibin belgileıdi;»; mynadaı mazmundaǵy 7-1), 7-2) jáne 17-1) tarmaqshalarmen tolyqtyrylsyn: «7-1) tıisti qyzmet salalarynyń memlekettik organdarymen kelisý boıynsha barlyq qyzmet salalary úshin biryńǵaı (salaaralyq), eńbek jónindegi úlgilik normalar men normatıvterdi ázirleıdi jáne bekitedi; 7-2) ákimshilik personalǵa jatatyn qyzmetkerler laýazymdary ataýlarynyń tizbesin ázirleıdi jáne bekitedi;»; «17-1) tıisti qyzmet salalary boıynsha azamattyq qyzmetshiler laýazymdarynyń tizilimderin kelisedi;»; 18) tarmaqsha mynadaı redaksııada jazylsyn: «18) tıisti qyzmet salalarynyń ýákiletti mem­lekettik organdarynyń eńbek jónindegi úlgilik (salalyq, salaaralyq) normalar men normatıvterdi bekitý tártibin belgileıdi;»; mynadaı mazmundaǵy 25-1) tarmaqshamen tolyqtyrylsyn: «25-1) eńbek tóreligi týraly úlgilik erejeni bekitedi;»; 5) 28-baptyń 1-tarmaǵynyń 1) tarmaqshasy mynadaı redaksııada jazylsyn: «1) taraptardyń derektemeleri: jumys berýshi jeke tulǵanyń tegi, aty, ákesiniń aty (ol bolǵan kezde), onyń turaqty turǵylyqty jeriniń mekenjaıy jáne turǵylyqty jeri boıynsha tirkeý týraly málimetter, jeke basyn kýálandyratyn qujattyń ataýy, nómiri jáne berilgen kúni, jeke sáıkestendirý nómiri (bıznes-sáıkestendirý nómiri); jumys berýshi zańdy tulǵanyń ataýy­ jáne ornalasqan jeri, jumys berýshi zańdy tul­ǵa­ny memlekettik tirkeý nómiri men kúni, bıznes-­sáıkestendirý nómiri; qyzmetkerdiń tegi, aty, ákesiniń aty (ol bolǵan kezde), onyń turaqty turǵylyqty jeriniń mekenjaıy jáne turǵylyqty jeri boıynsha tirkeý týraly málimetter, jeke basyn kýálandyratyn qujattyń ataýy, nómiri, berilgen kúni, jeke sáıkestendirý nómiri;»; 6) 31-baptyń 1-tarmaǵynyń 7) tarmaqshasy alyp tastalsyn; 7) 53-bap mynadaı redaksııada jazylsyn: «53-bap. Merziminiń ótýine baılanysty eńbek shartyn toqtatý 1. Belgili bir merzimge jasalǵan eńbek sharty merziminiń ótýine baılanysty toqtatylady. 2. Eńbek shartynda kelisilgen merzimge sáıkes qyzmetkerdiń sońǵy jumys kúni belgili bir merzimge jasalǵan eńbek shartynyń merzimi ótken kún bolyp tabylady. Eger eńbek shartynyń merzimi ótken soń eńbek qatynastary is júzinde jalǵasa berse jáne taraptardyń eshqaısysy bulardyń toqtatylýyn talap etpese, onda sharttyń qoldanylýy belgilenbegen merzimge uzartyldy dep esepteledi. 3. Jumystyń aıaqtalǵan kúni belgili bir jumystyń oryndalý ýaqytyna jasalǵan eńbek shartynyń merzimi ótken kún bolyp tabylady. 4. Jumys orny (laýazymy) saqtalǵan qyzmetkerdiń jumysqa shyǵatyn kúnniń aldyndaǵy jumys kúni ýaqytsha bolmaǵan qyzmetkerdiń ornyn aýystyrý ýaqytyna jasalǵan eńbek sharty merziminiń ótken kúni bolyp tabylady.»; 8) 58-baptyń 1-tarmaǵynyń 1) tarmaqshasy alyp tastalsyn; 9) 117-baptyń 2 jáne 3-tarmaqtary mynadaı redaksııada jazylsyn: «2. Eńbek jónindegi úlgilik (salalyq, salaaralyq) normalar men normatıvterdi tıisti qyzmet salalarynyń ýákiletti memlekettik organdary eńbek jónindegi ýákiletti memlekettik organmen kelisý boıynsha ol belgilegen tártippen bekitedi. Barlyq qyzmet salalary úshin biryńǵaı (salaaralyq), eńbek jónindegi úlgilik normalar men normatıvterdi eńbek jónindegi ýákiletti memlekettik organ tıisti qyzmet salalarynyń memlekettik organdarymen kelisý boıynsha bekitedi. 3. Eńbek jónindegi úlgilik (salalyq, salaaralyq) normalar men normatıvterdi aýystyrýdy jáne qaıta qaraýdy olardy bekitken organdar eńbek jónindegi ýákiletti memlekettik organ belgilegen tártippen júzege asyrady.»; 10) 122-baptyń 2-tarmaǵy mynadaı redaksııada jazylsyn: «2. Eńbekke aqy tóleýdiń eń tómen standarty respýblıkalyq bıýdjet týraly zańda belgilengen jáne tıisti qarjy jylynyń 1 qańtarynda qoldanysta bolǵan aılyq jalaqynyń eń tómen mólsherin jáne salalyq kelisimde aıqyndalatyn salalyq arttyrýshy koeffısentterdi esepteýden aıqyndalady.»; 11) 124-bap mynadaı redaksııada jazylsyn: «124-bap. Jalaqyny ındeksteý Jalaqyny ındeksteýdi jumys berýshi Qazaqstan Respýblıkasynyń normatıvtik quqyqtyq aktilerinde tıisti kezeńge aıqyndalǵan ınflıasııa deńgeıin negizge ala otyryp, kelisimderde, ujymdyq shartta nemese jumys berýshiniń aktisinde belgilengen tártippen júrgizedi.»; 12) 138-3-baptyń 2-tarmaǵy mynadaı redaksııada jazylsyn: «2. Ulttyq biliktilikter sheńberin ázirleýdi eńbek jónindegi ýákiletti memlekettik organ bilim berý salasyndaǵy ýákiletti memlekettik organmen birlesip júrgizedi jáne ony áleýmettik áriptestik pen áleýmettik jáne eńbek qatynastaryn retteý jónindegi respýblıkalyq komıssııa bekitedi.»; 13) 138-4 baptyń 3-tarmaǵy mynadaı redaksııada jazylsyn: «3. Salalyq biliktilikter sheńberin ázirleýdi tıisti qyzmet salalarynyń ýákiletti memlekettik organdary júrgizedi jáne ony áleýmettik áriptestik pen áleýmettik jáne eńbek qatynastaryn retteý jónindegi salalyq komıssııalar bekitedi.»; 14) 149-baptyń 3-tarmaǵy mynadaı redaksııada jazylsyn: «3. Áskerge shaqyrý jáne merzimdi áskerı qyzmet ýaqytynda qyzmetkerdiń jumys orny (laýazymy) saqtalady.»; 15) 171-baptyń 3-tarmaǵy mynadaı redaksııada jazylsyn: «3. Kelisý komıssııasynyń qyzmetkerlerden turatyn músheleri qyzmetkerlerdiń jalpy jınalysynda (konferensııasynda) saılanady. Kelisý komıssııasynyń jumys berýshiden turatyn músheleri jumys berýshiniń aktisimen taǵaıyndalady. Kelisý komıssııasynyń músheleri birinshi uıymdastyrý otyrysynda kópshilik daýyspen óz quramynan tóraǵa men hatshyny saılaıdy jáne taraptardyń kelisimimen medıatordy tartý týraly másele sheshiledi.»; 16) 172-bap mynadaı mazmundaǵy ekinshi bólikpen tolyqtyrylsyn: «Jeke eńbek daýlaryn qaraý jóninde organdarǵa júginý merziminiń ótýi qaralyp jatqan jeke eńbek daýy boıynsha medıasııa týraly sharttyń qoldanylý kezeńinde toqtatyla turady.»; 17) 185-baptyń 1-tarmaǵy mynadaı redaksııada jazylsyn: «1. Júkti áıeldermen, úsh jasqa deıingi balalary bar áıeldermen, on tórt jasqa deıingi balany (on segiz jasqa deıingi múgedek balany) tárbıelep otyrǵan jalǵyzbasty analarmen, atalǵan balalar sanatyn anasyz tárbıelep otyrǵan ózge de adamdarmen eńbek shartyn jumys berýshiniń bastamasy boıynsha buzýǵa, osy Kodekstiń 54-baby 1-tarmaǵynyń 1), 3) – 19) tarmaqshalarynda kózdelgen jaǵdaılardy qospaǵanda, jol berilmeıdi.»; 18) 195-baptyń 1-tarmaǵynyń 3) tarmaqshasyndaǵy «nemese» degen sóz «ne» degen sózben aýystyrylsyn; 19) 230-bap alyp tastalsyn; 20) mynadaı mazmundaǵy 230-1-bappen tolyqtyrylsyn: «230-1 bap. Azamattyq qyzmetshiler laýa­zymdarynyń tizilimderi Azamattyq qyzmetshiler laýazymdarynyń tizilimin ázirleýdi jáne bekitýdi tıisti qyzmet salalarynyń ýákiletti memlekettik organdary eńbek jónindegi ýákiletti memlekettik organmen kelisý boıynsha júrgizedi.»; 21) mynadaı mazmundaǵy 28-1-taraýmen tolyqtyrylsyn: «28-1-taraý. Kásiptik odaqtyń kásipodaq organdarynyń quramyna kiretin qyzmetkerlerdiń eńbegin retteý erekshelikteri 257-2-bap. Kásiptik odaqtyń kásipodaq organdarynyń quramyna kiretin qyzmetkerlerdiń eńbegin retteý Kásiptik odaqtyń kásipodaq organdarynyń quramyna kiretin qyzmetkerlerdiń eńbegi «Kásiptik odaqtar týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańynda kózdelgen ereksheliktermen birge osy Kodekspen retteledi.»; 22) 263-bapta: mynadaı mazmundaǵy 1-1-tarmaqpen tolyq­tyrylsyn: «1-1. Áleýmettik áriptestikti respýblıkalyq deńgeıde uıymdastyrýdy qamtamasyz etý eńbek jónindegi ýákiletti memlekettik organǵa júkteledi.»; 3-tarmaq mynadaı redaksııada jazylsyn: «3. Kásiptik odaqtardyń respýblıkalyq birles­tikteri qyzmetkerlerdiń respýblıkalyq deńgeıdegi ókiletti ókilderi bolyp tabylady.»; 23) 264-bapta: mynadaı mazmundaǵy 1-1-tarmaqpen tolyqty­rylsyn: «1-1. Áleýmettik áriptestikti salalyq deńgeıde uıym­dastyrýdy qamtamasyz etý tıisti qyzmet salalarynyń ýákiletti memlekettik organdaryna júkteledi.»; 3-tarmaq mynadaı redaksııada jazylsyn: «3. Salalyq kásiptik odaqtar qyzmetkerlerdiń salalyq deńgeıdegi ókiletti ókilderi bolyp tabylady.»; 24) 265-bapta: mynadaı mazmundaǵy 1-1-tarmaqpen tolyq­tyrylsyn: «1-1. Áleýmettik áriptestikti óńirlik deńgeıde uıymdastyrýdy qamtamasyz etý tıisti ákimshilik-aýmaqtyq birliktiń jergilikti atqarýshy organdaryna júkteledi.»; 3-tarmaq mynadaı redaksııada jazylsyn: «3. Kásiptik odaqtardyń aýmaqtyq birlestikteri qyzmetkerlerdiń óńirlik deńgeıdegi ókiletti ókilderi bolyp tabylady.»; 25) 268, 276 jáne 278-baptar mynadaı redaksııada jazylsyn: «268-bap. Respýblıkalyq, salalyq, óńirlik komıssııalardyń negizgi maqsattary, mindetteri jáne fýnksııalary 1. Komıssııalardyń negizgi maqsattary áleýmettik jáne eńbek qatynastaryn retteý jáne áleýmettik áriptestik taraptarynyń múddelerin kelisý bolyp tabylady. 2. Komıssııalardyń negizgi mindetteri: 1) áleýmettik jáne ekonomıkalyq saıasattyń negizgi baǵyttary boıynsha áleýmettik áriptestik taraptarynyń ustanymdaryn kelisý; 2) kelisimderdi ázirleý jáne jasasý; 3) kelisimderdi iske asyrý jónindegi is-sharalardy ázirleý, kelisý jáne bekitý; 4) halyqaralyq eńbek normalaryn ratıfıkasııalaýǵa jáne qoldanýǵa baılanysty máseleler boıynsha konsýltasııalar júrgizý jáne usynymdar tujyrymdaý bolyp tabylady. 3. Komıssııalar ózderi bekitken erejelerge jáne jumys josparlaryna sáıkes jumys isteıdi. Komıssııalardyń otyrystary jylyna keminde eki ret ótkiziledi. 4. Respýblıkalyq komıssııanyń fýnksııalary: 1) áleýmettik-eńbek qatynastary salasyndaǵy zań jobalaryn (áleýmettik áriptestik taraptarynyń bastamasy boıynsha) qaraý jáne olar boıynsha usynymdar shyǵarý; 2) atqarýshy bılik organdaryna áleýmettik-eńbek qatynastary salasyndaǵy normatıvtik quqyqtyq aktilerdi ázirleý jáne qabyldaý týraly usynystar engizý; 3) ulttyq biliktilik sheńberin bekitý; 4) áleýmettik-eńbek janjaldarynyń jáne ereýilderdiń aldyn alý jáne olardy bolǵyzbaý jónindegi is-sharalardy ázirleý jáne kelisý; 5) jumyspen qamtýdy qamtamasyz etýge jáne jumyssyzdyq deńgeıin qysqartýǵa baǵyttalǵan sharalardy kelisý; 6) bas kelisimdi jasasý jáne onyń oryndalýyna monıtorıngti júzege asyrý; 7) salalyq jáne óńirlik deńgeılerde kelisimder ázirleýge jáne qabyldaýǵa qatysý úshin baıqaýshylar tobyn qalyptastyrý; 8) respýblıkalyq komıssııanyń negizgi maqsattary men mindetterin iske asyrýǵa baǵyttalǵan ózge de fýnksııalardy júzege asyrý bolyp tabylady. 5. Salalyq komıssııanyń fýnksııalary: 1) tıisti salanyń áleýmettik áriptestik taraptarynyń bas kelisimdi, respýblıkalyq komıssııa sheshimderin oryndaýyn qamtamasyz etý; 2) tıisti salanyń baǵdarlamalyq jáne strategııalyq qujattaryn (áleýmettik áriptestik taraptarynyń bas­tamasy boıynsha) qaraý; 3) áleýmettik-eńbek janjaldarynyń jáne ereýilderdiń aldyn alý jáne olardy bolǵyzbaý jónindegi is-sharalardy ázirleý jáne kelisý; 4) jumyspen qamtýdy qamtamasyz etýge jáne jumyssyzdyq deńgeıin qysqartýǵa baǵyttalǵan sharalardy kelisý; 5) salalyq kelisimdi jasasý jáne onyń oryndalýyna monıtorıngti júzege asyrý; 6) salanyń eńbekke aqy tóleý júıesiniń, onyń ishinde: saladaǵy eń tómen tarıftik mólsherlemeni (aılyqaqyny); razrıadaralyq koeffısıentterdiń shekti mánderin; salalyq arttyrýshy koeffısıentterdi; aýyr jumystarda, eńbek jaǵdaılary zııandy (erekshe zııandy), qaýipti jumystarda isteıtin qyzmetkerlerge qosymsha aqy belgileýdiń biryńǵaı tártibin belgileýdiń negizgi qaǵıdattaryn ázirleý; 7) salalyq biliktilik sheńberin bekitý; 8) Eńbek qaýipsizdigi jáne eńbekti qorǵaý jónindegi keńesti qalyptastyrý; 9) Ujymdyq eńbek daýlarynyń aldyn alý jáne olardy sheshý úshin eńbek tóreligi jónindegi keńesti qalyptastyrý; 10) kelisimder men ujymdyq sharttardy ázirleýge jáne qabyldaýǵa qatysý úshin baıqaýshylar tobyn qalyptastyrý; 11) kadrlyq áleýetti jáne biliktilikterdi damytý jónindegi úılestirý ortalyǵyn qalyptastyrý; 12) salalyq komıssııanyń negizgi maqsattary men mindetterin iske asyrýǵa baǵyttalǵan ózge de fýnksııa­lardy júzege asyrý bolyp tabylady. 6. О́ńirlik komıssııanyń fýnksııalary: 1) áleýmettik áriptestik taraptarynyń bas kelisimdi, salalyq kelisimderdi jáne respýblıkalyq jáne salalyq komıssııalardyń sheshimderin oryndaýyn qamtamasyz etý; 2) óńirdiń baǵdarlamalyq jáne strategııalyq qujattaryn (áleýmettik áriptestik taraptarynyń bas­tamasy boıynsha) qaraý; 3) áleýmettik-eńbek janjaldarynyń jáne ereýilderdiń aldyn alý jáne olardy bolǵyzbaý jónindegi is-sharalardy ázirleý jáne kelisý; 4) jumys berýshilerge jáne qyzmetkerlerdiń ókilderine eńbek daýlaryn retteýge járdemdesý; 5) jumyspen qamtýdy qamtamasyz etýge jáne jumyssyzdyq deńgeıin qysqartýǵa baǵyttalǵan sharalardy qoldaný; 6) óńirlik kelisimdi jasasý jáne onyń oryndalýyn monıtorıngteý; 7) Ujymdyq eńbek daýlarynyń aldyn alý jáne olardy sheshý máseleleri jónindegi keńesti qalyptastyrý; 8) óńirlik komıssııanyń negizgi maqsattary men mindetterin iske asyrýǵa baǵyttalǵan ózge de fýnksııa­lardy júzege asyrý bolyp tabylady.»; «276-bap. Kelisimderdiń mazmuny 1. Kelisimder: 1) qoldanylý merzimi týraly; 2) oryndalýyn baqylaý tártibi týraly; 3) kelisimge ózgerister men tolyqtyrýlar engizý tártibi týraly; 4) taraptardyń ózderine alǵan mindettemelerdi oryndamaǵan jaǵdaıdaǵy jaýaptylyǵy týraly erejelerdi qamtýǵa tıis. 2. Bas kelisimniń mazmunyn respýblıkalyq komıssııa áleýmettik áriptestiktiń barlyq taraptary nemese solardyń bireýi usynǵan bas kelisim jobalaryn negizge ala otyryp aıqyndaıdy. 3. Salalyq jáne óńirlik kelisimderdiń mazmunyn salalyq jáne óńirlik komıssııalar áleýmettik áriptestiktiń barlyq taraptary nemese solardyń bireýi usynǵan kelisimder jobalarynyń negizinde aıqyndaıdy. 4. Bas kelisimde: 1) áleýmettik-eńbek qatynastary salasyndaǵy zań jobalaryn qaraý tártibi týraly; 2) áleýmettik-eńbek janjaldarynyń jáne ereýilderdiń aldyn alý jáne olardy bolǵyzbaý jónindegi is-sharalar týraly; 3) eńbek naryǵyn damytý, halyqty tıimdi jumyspen qamtýǵa járdemdesý týraly; 4) eńbek jaǵdaılary jáne eńbekti qorǵaý, ónerkásiptik jáne ekologııalyq qaýipsizdik týraly; 5) áleýmettik áriptestikti jáne dıalogty damytý týraly; 6) salalyq jáne óńirlik deńgeılerde kelisimderdi ázirleýge jáne qabyldaýǵa qatysý úshin baıqaýshylar tobyn qalyptastyrý jáne onyń qyzmet tártibi týraly erejeler kózdelýge tıis. 5. Salalyq kelisimderde: 1) tıisti salanyń baǵdarlamalyq jáne strategııalyq qujattaryn qaraý tártibi týraly; 2) salada áleýmettik áriptestikti jáne dıalogty damytý týraly; 3) áleýmettik-eńbek janjaldarynyń jáne ereýilderdiń aldyn alý jáne olardy bolǵyzbaý jónindegi is-sharalar týraly; 4) salanyń eńbekke aqy tóleý júıesiniń negizgi qaǵıdattary týraly, onyń ishinde: saladaǵy eń tómen tarıftik mólsherlemeni (aılyqaqyny); razrıadaralyq koeffısıentterdiń shekti mánderin; salalyq arttyrýshy koeffısıentterdi; aýyr jumystarda, eńbek jaǵdaılary zııandy (erekshe zııandy), qaýipti jumystarda isteıtin qyzmetkerlerge qosymsha aqy belgileýdiń biryńǵaı tártibin belgileý; 5) salalyq biliktilik sheńberin bekitý tártibi týraly; 6) Eńbek qaýipsizdigi jáne eńbekti qorǵaý jónindegi keńesti qalyptastyrý jáne onyń qyzmet tártibi týraly; 7) Ujymdyq eńbek daýlarynyń aldyn alý jáne olardy sheshý máseleleri jónindegi keńesti qalyptastyrý jáne onyń qyzmet tártibi týraly; 8) kelisimderdi, ujymdyq sharttardy ázirleýge jáne qabyldaýǵa qatysý úshin baıqaýshylar tobyn qalyptastyrý jáne onyń qyzmet tártibi týraly; 9) kadrlyq áleýetti jáne biliktilikterdi damytý jónindegi úılestirý ortalyǵyn qalyptastyrý jáne onyń qyzmet tártibi týraly erejeler kózdelýge tıis. 6. О́ńirlik kelisimderde: 1) óńirde áleýmettik áriptestikti jáne dıalogty damytý týraly; 2) óńirdiń baǵdarlamalyq jáne strategııalyq qujattaryn qaraý tártibi týraly; 3) áleýmettik-eńbek janjaldarynyń jáne ereýilderdiń aldyn alý jáne olardy bolǵyzbaý jónindegi is-sharalar týraly; 4) jumys berýshilerge jáne qyzmetkerlerdiń ókilderine eńbek daýlaryn retteýge járdemdesý týraly; 5) jumyspen qamtýdy qamtamasyz etýge jáne jumyssyzdyq deńgeıin qysqartýǵa baǵyttalǵan sharalardy qoldaný týraly; 6) Ujymdyq eńbek daýlarynyń aldyn alý jáne olardy sheshý máseleleri jónindegi keńesti qalyptastyrý jáne onyń qyzmet tártibi týraly erejeler kózdelýge tıis. 7. Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek zańnamasymen salystyrǵanda qyzmetkerdiń jaǵdaıyn nasharlatatyn kelisimniń erejeleri jaramsyz dep tanylady jáne qoldanylmaýǵa tıis.»; «278-bap. Kelisimderdiń qoldanylýy 1. Bas kelisimniń kúshi memlekettik organdarǵa, jumys berýshilerge, qyzmetkerlerge jáne olardyń ókilderine qoldanylady. 2. Salalyq kelisimniń kúshi tıisti qyzmet salasynyń memlekettik organdaryna, tıisti salanyń jumys berýshilerine, qyzmetkerlerine jáne olardyń ókilderine qoldanylady. 3. О́ńirlik kelisimniń kúshi tıisti ákimshilik-aýmaqtyq birliktiń jergilikti atqarýshy organdaryna, jumys berýshilerine, qyzmetkerlerine jáne olardyń ókilderine qoldanylady. 4. Kelisimderdiń kúshi Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵynda ornalasqan, múlkiniń menshik ıeleri, quryltaıshylary (qatysýshylary) nemese aksıonerleri sheteldikter nemese sheteldik zańdy tulǵalar ne shetel qatysatyn zańdy tulǵalar bolyp tabylatyn uıymdarǵa da qoldanylady. 5. Kelisimge qol qoıylǵan kúnnen bastap kúntizbelik otyz kún ishinde eńbek jónindegi ýákiletti memlekettik organ – respýblıkalyq deńgeıde, tıisti qyzmet salasynyń memlekettik organdary – salalyq jáne jergilikti atqarýshy organdar óńirlik deńgeılerde kelisimdi resmı túrde jarııalaýǵa mindetti.»; 26) 282-bapta: 2-tarmaqtyń tórtinshi bóligi mynadaı redaksııada jazylsyn: «Uıymda qyzmetkerlerdiń birneshe ókilderi bolǵan kezde komıssııaǵa qatysý jáne ujymdyq shartqa qol qoıý úshin olar birtutas ókildi organ qurady. Bul rette olardyń árqaısysyna ózderi ókildik etetin qyzmetkerlerdiń sanyna qaraı proporsıonaldy ókildik etý qaǵıdaty negizinde kelissózder júrgizý jónindegi birtutas organnyń quramynda ókildik etý quqyǵy beriledi.»; 10-tarmaq mynadaı redaksııada jazylsyn: «10. Taraptardyń ókilderi jarty jylda keminde bir ret qyzmetkerlerge ujymdyq sharttyń oryndalý barysy týraly aqparat berýge mindetti.»; 27) 284-bapta: 1-tarmaqta: birinshi abzas mynadaı redaksııada jazylsyn: «1. Ujymdyq sharttyń mazmuny men qurylymyn taraptar jasalǵan bas, salalyq jáne óńirlik kelisimderge sáıkes aıqyndaıdy. Ujymdyq shartqa mynadaı erejeler engiziledi:»; 6) tarmaqshadaǵy «jaqsartý týraly erejeler engizilýge tıis.» degen sózder «jaqsartý týraly;» degen sózdermen aýystyrylyp, mynadaı mazmundaǵy 8), 9) jáne 10) tarmaqshalarmen tolyqtyrylsyn: «8) kásiptik odaq qyzmeti úshin jaǵdaılar jasaý týraly; 9) qyzmetkerlerdi Qazaqstan Respýblıkasy eńbek zańnamasynyń negizderine oqytý jónindegi is-sharalar týraly; 10) ujymdyq sharttyń oryndalýyn baqylaý týraly.»; 2-tarmaqta: 10) tarmaqsha alyp tastalsyn; 12) jáne 16) tarmaqshalar mynadaı redaksııada jazylsyn: «12) ujymdyq shartqa ózgerister men tolyqtyrýlar engizý tártibi týraly;»; «16) erikti zeınetaqy jarnalary týraly;»; 28) 292-bap mynadaı redaksııada jazylsyn: «292-bap. Tatýlastyrý komıssııasy 1. Tatýlastyrý komıssııasyn taraptar jumys berýshi, jumys berýshilerdiń birlestigi (olardyń ókilderi) óz sheshimin qyzmetkerlerdiń (olardyń ókilderiniń) nazaryna jetkizgen ne habarlamaǵan ne ujymdyq kelissózder barysyndaǵy kelispeýshilikter hattamasy jasalǵan kúnnen bastap kúntizbelik úsh kún ishinde qurady. 2. Tatýlastyrý komıssııasy ujymdyq eńbek daýy taraptary ókilderinen tepe-teń negizde qalyptastyrylady. Tatýlastyrý komıssııasyn qurý týraly sheshim jumys berýshiniń aktisimen jáne qyzmetkerler ókilderiniń sheshimimen resimdeledi. Jumys berýshi, jumys berýshilerdiń birlestigi tatýlastyrý komıssııasynyń jumys isteýi úshin qajetti jaǵdaılar jasaıdy. 3. Tatýlastyrý komıssııasy qyzmetkerlerdiń (olardyń ókilderiniń) talaptaryn qurylǵan kúninen bas­tap kúntizbelik jeti kúnnen keshiktirilmeıtin merzimde qaraıdy. Tatýlastyrý komıssııasynyń talaptardy qaraý tártibi, qaraýdyń kórsetilgen merzimin uzartý taraptardyń kelisimi boıynsha júzege asyrylady jáne hattamamen resimdeledi. 4. Tatýlastyrý rásimi prosesinde tatýlastyrý komıssııasy qyzmetkerlermen (olardyń ókilderimen), jumys berýshimen, jumys berýshilerdiń birlestigimen (olardyń ókilderimen), memlekettik organdarmen jáne ózge de múddeli tulǵalarmen konsýltasııalar júrgizedi. 5. Komıssııanyń sheshimi taraptar kelisiminiń negizinde qabyldanady, taraptardyń ókilderi qol qoıatyn hattamamen resimdeledi, taraptar úshin mindetti kúshi bolady jáne tatýlastyrý komıssııasynyń sheshiminde belgilengen tártippen jáne merzimderde oryndalady. 6. Tatýlastyrý komıssııasynda kelisimge qol jetkizilmegen kezde onyń jumysy toqtatylady, al daýlardy sheshý úshin eńbek tóreligi qurylady.»; 29) 295-baptyń 1-tarmaǵy mynadaı redaksııada jazylsyn: «1. Ujymdyq eńbek daýynyń taraptary arasynda daýdy deldaldyń (medıatordyń) qatysýymen nemese onsyz sheshý týraly kelisimge qol jetkizilgen barlyq jaǵdaılarda, aıaqtalmaǵan tatýlastyrý rásimderi toqtatylady, al taraptar arasyndaǵy kelisimniń sharttary daýdy sheshýdiń sharttary dep esepteledi. Ujymdyq eńbek daýynyń taraptary qol jetkizgen kelisimder jazbasha nysanda resimdeledi.»; 30) 297-baptyń 2-tarmaǵy mynadaı redaksııada jazylsyn: «2. Ujymdyq eńbek daýyndaǵy rettelmegen kelispeýshilikter jazbasha túrde taraptardyń nazaryna jetkizilýge tıis.»; 31) 319-bap mynadaı redaksııada jazylsyn: «319-bap. Eńbek qaýipsizdigi jáne eńbekti qorǵaý salasyndaǵy normatıvtik aktilerdi qabyldaý 1. Eńbek qaýipsizdigi jáne eńbekti qorǵaý salasyn­daǵy normatıvtik aktiler qyzmetkerlerdiń eńbek qyzmeti prosesinde olardyń ómiri men densaýly­ǵyn saqtaýǵa baǵyttalǵan uıymdastyrýshylyq, tehnı­kalyq, tehnologııalyq, sanıtarııalyq-gıgıenalyq, bıologııalyq, fızıkalyq jáne ózge de normalardy, qaǵıdalardy, rásimder men normatıvterdi belgileıdi. 2. Eńbek qaýipsizdigi jáne eńbekti qorǵaý jónindegi nusqaýlyqtardy ázirleýdi, bekitýdi jáne qaıta qaraýdy jumys berýshi Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti belgilegen tártippen júzege asyrady.»; 32) 328-baptyń 6-tarmaǵy mynadaı redaksııada jazylsyn: «6. Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek zańnamasy salasyndaǵy memlekettik baqylaý tekserý nysanynda jáne ózge de nysandarda júzege asyrylady. Tekserý «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy memlekettik baqylaý jáne qadaǵalaý týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna sáıkes júzege asyrylady. Memlekettik baqylaýdyń ózge de nysandary osy Kodekste belgilengen tártippen jáne eńbek jónindegi ýákiletti memlekettik organ men kásipkerlik jónindegi ýákiletti organ birlesip bekitetin krıterııler negizinde júzege asyrylady.»; 33) mynadaı mazmundaǵy 328-1 jáne 328-2-baptarmen tolyqtyrylsyn: «328-1-bap. Baqylaý sýbektisine barý 1. Baqylaý sýbektisine barǵan kezde jumys berýshini aldyn ala habardar etý jáne quqyqtyq statıstıka jáne arnaıy esepke alý jónindegi ýákiletti organda tirkeý talap etilmeıdi. 2. Memlekettik eńbek ınspektory baqylaý sýbektisine barǵan kezde: 1) qyzmettik kýáligin; 2) qajet bolǵan kezde quzyretti organnyń rejımdik obektilerge barýǵa arnalǵan ruqsatyn; 3) densaýlyq saqtaý salasyndaǵy ýákiletti organ belgilegen tártippen berilgen, obektilerge barý úshin qajetti bolatyn medısınalyq ruqsatty kórsetýge mindetti. 3. Baqylaý sýbektileri memlekettik eńbek ınspektory barǵan kezinde: 1) memlekettik eńbek ınspektorynyń baratyn baqylaý sýbektisiniń aýmaǵyna jáne úı-jaıyna kedergisiz kirýin qamtamasyz etýge; 2) kommersııalyq, salyqtyq ne ózge de qupııany qorǵaý jónindegi talaptardy saqtaı otyryp, barýdyń mindetteri men nysanasyna sáıkes bolý nátıjeleri týraly aktige qosa berý úshin qaǵaz jáne elektrondyq jetkizgishterdegi qujattardy (málimetterdi) ne olardyń kóshirmelerin berýge; 3) bolý nátıjeleri týraly aktiniń ekinshi danasyna alǵany týraly belgi soǵýǵa; 4) obektide bolý úshin kelgen adamdardyń osy obekt úshin belgilengen normatıvterge sáıkes áser etýdiń zııandy jáne qaýipti óndiristik faktorlarynan qaýipsizdigin qamtamasyz etýge mindetti. 4. Memlekettik eńbek ınspektorynyń kirýine kedergi keltirilgen jaǵdaıda, bolýdy júzege asyratyn memlekettik eńbek ınspektory jáne baqylaý sýbektisiniń ýákiletti adamy qol qoıatyn hattama jasalady. 5. Bolý ishki eńbek tártiptemesiniń qaǵıdalarynda belgilengen baqylaý sýbektisiniń jumys ýaqytynda júzege asyrylady. 6. Baqylaý sýbektisinde bolý merzimi bir kúnnen aspaýǵa tıis. 7. Baqylaý sýbektisinde bolý nátıjeleri boıynsha memlekettik eńbek ınspektory ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is qozǵamastan, biraq baqylaý sýbektisine bolý nátıjesinde anyqtalǵan buzýshylyqtardy joıý tártibin mindetti túrde túsindire otyryp, bolý nátıjeleri týraly eki danada akt jasaıdy. Bolý nátıjeleri týraly aktide: 1) aktiniń jasalǵan kúni, ýaqyty jáne orny; 2) baqylaý organynyń ataýy; 3) bolýdy júrgizgen memlekettik eńbek ıns­pek­torynyń tegi, aty, ákesiniń aty (ol bolǵan kezde); 4) baratyn baqylaý sýbektisiniń ataýy nemese tegi, aty, ákesiniń aty (ol bolǵan kezde), bolǵan kezde qatysqan jeke nemese zańdy tulǵa ókiliniń laýazymy; 5) bolý kúni, orny jáne kezeńi; 6) bolý nátıjeleri týraly, onyń ishinde anyqtalǵan buzýshylyqtar týraly, olardyń sıpaty týraly málimetter; 7) baratyn baqylaý sýbektisi ókiliniń, sondaı-aq bolý kezinde qatysqan adamdardyń aktimen tanysýy týraly nemese tanysýdan bas tartýy týraly málimetter, olardyń qoldary nemese qol qoıýdan bas tartýy; 8) bolýdy júrgizgen memlekettik eńbek ınspektorynyń qoly kórsetiledi. 8. Bolý nátıjeleri boıynsha eskertpeler jáne (nemese) qarsylyqtar bolǵan jaǵdaıda, jeke tulǵa nemese zańdy tulǵanyń basshysy ne olardyń ókilderi olardy jazbasha túrde beredi. Eskertpeler jáne (nemese) qarsylyqtar bolý nátıjeleri týraly aktige qosa beriledi, bul jóninde tıisti belgi soǵylady. 9. Bolý nátıjeleri týraly aktiniń bir danasy tanysý jáne anyqtalǵan buzýshylyqtardy joıý jóninde sharalar qoldaný jáne basqa da áreketter jasaý úshin jeke tulǵaǵa nemese zańdy tulǵanyń basshysyna ne olardyń ókilderine tapsyrylady. 10. Bolý nátıjesinde anyqtalǵan buzýshylyqtar boıynsha baqylaý sýbektisi qarsylyqtar bolmaǵan kezde, bolý nátıjeleri týraly aktini alǵan kezden bastap on jumys kúninen keshiktirmeı, anyqtalǵan buzýshylyqtardy joıý jóninde qoldanylǵan sharalar týraly aqparat berýge mindetti. 11. Memlekettik eńbek ınspektorlary tekseriletin sýbektilerge barý men tekserýdi esepke alý kitabynda tegin, laýazymyn jáne aktide jazylǵan derekterdi kórsete otyryp, júrgiziletin áreketter týraly jazba jasaýǵa mindetti. 12. Bolý kezinde Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda belgilengen talaptardy buzýshylyqtar bolmaǵan jaǵdaıda, bolý nátıjeleri týraly aktide tıisti jazba jasalady. 328-2-bap. Vedomstvolyq esepke alý 1. Eńbek jónindegi ýákiletti memlekettik organ kásipkerlik jónindegi ýákiletti organmen birlesip, baqylaý sýbektilerine barýdyń mindetti vedomstvolyq eseptiliginiń nysandaryn ázirleıdi jáne bekitedi. 2. Eńbek jónindegi memlekettik ınspeksııa turaqty jáne úzdiksiz negizde baqylaý sýbektilerine barýdyń sany men qoldanylǵan sharalardyń vedomstvolyq esepke alynýyn júrgizýge mindetti. Baqylaý sýbektilerine barýdyń vedomstvolyq eseptiliginiń jıyntyq derekteri eńbek jónindegi memlekettik ınspeksııanyń ınternet-resýrsynda ornalastyrylady.»; 34) 340-bap mynadaı mazmundaǵy 3-tarmaqpen tolyqtyrylsyn: «3. Jumys berýshiler anyqtalǵan buzýshylyqtardy joıý týraly talapty alǵan kúnnen bastap bes jumys kúni ishinde eńbekti qorǵaý jónindegi qoǵamdyq ınspektorǵa osy talapty qaraý nátıjeleri jáne qoldanylǵan sharalar týraly habarlaýǵa mindetti. Eńbekti qorǵaý jónindegi qoǵamdyq ınspektor osy Kodekstiń 341-babynda kózdelgen ókilettikterdi júzege asyrý kezinde eńbek qaýipsizdigi jáne eńbekti qorǵaý qyzmetimen (eńbek qaýipsizdigi jáne eńbekti qorǵaý jónindegi mamanmen), memlekettik eńbek ıns­peksııasymen ózara is-qımyl jasaıdy.»; 35) 341-bap mynadaı mazmundaǵy 2-1) tarmaqshamen tolyqtyrylsyn: «2-1) qupııalylyq rejımin, qyzmettik, kommersııalyq nemese zańmen qorǵalatyn ózge de qupııanyń saqtalýyn eskere otyryp, qyzmetkerlerdiń jumys oryndaryna kirýge;». 3. «Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik nagradalary týraly» 1995 jylǵy 12 jeltoqsandaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna (Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Keńesiniń Jarshysy, 1995 j., № 23, 143-qujat; Qazaqstan Respýblıkasy Parlamentiniń Jarshysy, 1996 j., № 18, 366-qujat; 1997 j., № 7, 79-qujat; № 12, 184-qujat; 1999 j., № 8, 247-qujat; № 21, 782-qujat; 2001 j., № 10, 121-qujat; 2002 j., № 15, 147-qujat; 2003 j., № 15, 131-qujat; 2007 j., № 10, 69-qujat; № 17, 139-qujat; № 20, 152-qujat; 2008 j., № 21, 94-qujat; 2009 j., № 23, 111-qujat; 2010 j., № 11, 59-qujat; 2011 j., № 1, 7-qujat; 2012 j., № 1, 1-qujat; № 3, 26-qujat; № 4, 32-qujat): 1) 11-bap mynadaı mazmundaǵy toǵyzynshy abzaspen tolyqtyrylsyn: «Eńbek» (Trýd).»; 2) mynadaı mazmundaǵy 17-1-bappen tolyq­tyrylsyn: «17-1-bap. «Eńbek» ordenimen azamattar eleýli eńbek úlesi, sondaı-aq eńbek ónimdiligin arttyrýǵa jáne ónimniń sapasyn jaqsartýǵa yqpal etetin óndiristegi asa joǵary kórsetkishteri úshin nagradtalady.». 4. «Qoǵamdyq birlestikter týraly» 1996 jylǵy 31 mamyrdaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna (Qazaqstan Respýblıkasy Parlamentiniń Jarshysy, 1996 j., № 8-9, 234-qujat; 2000 j., № 3-4, 63-qujat; 2001 j., № 24, 338-qujat; 2005 j., № 5, 5-qujat; № 13, 53-qujat; 2007 j., № 9, 67-qujat; 2009 j., № 2-3, 9-qujat; № 8, 44-qujat; 2010 j., № 8, 41-qujat; 2012 j., № 2, 13-qujat; № 21-22, 124-qujat): 1) 10-bapta: ekinshi jáne úshinshi bólikter mynadaı redaksııada jazylsyn: «Azamattardyń qoǵamdyq birlestikterdi qurý quqyǵy tikeleı jeke tulǵalardy biriktirý jolymen de, saıası partııalardy qospaǵanda, zańdy tulǵalar – qoǵamdyq birlestikter arqyly da iske asyrylady. Jarǵy qabyldanatyn jáne basshy organdar qalyptastyrylatyn quryltaı sezin (konferensııany, jınalysty) shaqyratyn jeke tulǵalar jáne (nemese), saıası partııalardy qospaǵanda, zańdy tulǵalar – qoǵamdyq birlestikter qoǵamdyq birlestikterdiń quryltaıshylary bolyp tabylady. Qoǵamdyq birlestikterdiń quryltaıshylary – jeke jáne (nemese) zańdy tulǵalar teń quqyqtarǵa ıe bolady jáne birdeı mindetterdi atqarady.»; mynadaı mazmundaǵy tórtinshi bólikpen tolyqtyrylsyn: «Kásiptik odaq kásiptik odaqtyń quryltaıshysy bolyp tabylýy múmkin.»; 2) 11-bapta: birinshi bólik mynadaı redaksııada jazylsyn: «Qazaqstan Respýblıkasynyń azamattary jáne (nemese), saıası partııalardy qospaǵanda, zańdy tulǵalar – qoǵamdyq birlestikter qoǵamdyq birlestikterdiń músheleri (qatysýshylary) bola alady. Saıası partııalardan basqa, qoǵamdyq birlestikterdiń jarǵylarynda olarǵa sheteldikterdiń jáne azamattyǵy joq adamdardyń músheligi (qatysýy) kózdelýi múmkin.»; mynadaı mazmundaǵy ekinshi bólikpen tolyq­tyrylsyn: «Kásiptik odaqtar kásiptik odaqtardyń músheleri (qatysýshylary) bolyp tabylýy múmkin.». 5. «Kommersııalyq emes uıymdar týraly» 2001 jylǵy 16 qańtardaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna (Qazaqstan Respýblıkasy Parlamentiniń Jarshysy, 2001 j., № 1, 8-qujat; № 24, 338-qujat; 2003 j., № 11, 56-qujat; 2004 j., № 5, 30-qujat; № 10, 56-qujat; 2005 j., № 13, 53 qujat; 2006 j., № 8, 45-qujat; № 15, 95-qujat; 2007 j., № 2, 18-qujat; № 9, 67-qujat; № 17, 141-qujat; 2010 j., № 5, 23-qujat; № 7, 28-qujat; 2011 j., № 2, 21-qujat; № 5, 43-qujat; № 17, 136-qujat; № 23, 179-qujat; № 24, 196-qujat; 2012 j., № 2, 13-qujat; № 8, 64-qujat; № 21-22, 124-qujat; 2013 j., № 10-11, 56-qujat; № 15, 81-qujat): 19-baptyń 2-tarmaǵynda: úshinshi jáne tórtinshi bólikter mynadaı redaksııa­da jazylsyn: «Azamattardyń qoǵamdyq birlestikterdi qurý quqyǵy tikeleı jeke tulǵalardy biriktirý jolymen de, saıası partııalardy qospaǵanda, zańdy tulǵalar – qoǵamdyq birlestikter arqyly da iske asyrylady. Jarǵy qabyldanatyn jáne basshy organdar qalyptastyrylatyn quryltaı sezin (konferensııa­ny, jınalysty) shaqyratyn jeke tulǵalar jáne (nemese), saıası partııalardy qospaǵanda, zańdy tulǵalar – qoǵamdyq birlestikter qoǵamdyq birlestiktiń quryltaıshylary bolyp tabylady. Qoǵamdyq birlestiktiń quryltaıshylary – jeke jáne (nemese) zańdy tulǵalar teń quqyqtarǵa ıe bolady jáne birdeı mindetterdi atqarady.»; mynadaı mazmundaǵy besinshi bólikpen tolyqtyrylsyn: «Kásiptik odaqtar kásiptik odaqtyń quryltaı­shylary bolyp tabylýy múmkin.». 6. «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy jergilikti memlekettik basqarý jáne ózin-ózi basqarý týraly» 2001 jylǵy 23 qańtardaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna (Qazaqstan Respýblıkasy Parlamentiniń Jarshysy, 2001 j., № 3, 17-qujat; № 9, 86-qujat; № 24, 338-qujat; 2002 j., № 10, 103-qujat; 2004 j., № 10, 56-qujat; № 17, 97-qujat; № 23, 142-qujat; № 24, 144-qujat; 2005 j., № 7-8, 23-qujat; 2006 j., № 1, 5-qujat; № 13, 86, 87-qujattar; № 15, 92, 95-qujattar; № 16, 99-qujat; № 18, 113-qujat; № 23, 141-qujat; 2007 j., № 1, 4-qujat; № 2, 14-qujat; № 10, 69-qujat; № 12, 88-qujat; № 17, 139-qujat; № 20, 152-qujat; 2008 j., № 21, 97-qujat; № 23, 114, 124-qujattar; 2009 j., № 2-3, 9-qujat; № 24, 133-qu