О́ńirde qurylys qaldyqtaryn joıýdyń durys jolǵa qoıylmaýy, sý aıdyndaryn paıdalanýda birizdiliktiń joqtyǵy, qala kóshelerinde qańǵyp júrgen buralqy ıtterdiń kóbeıip ketkeni, taǵy da basqa kúrmeýi sheshilmeı kele jatqan másele kóp. Kezdesýde Arqalyq qalasynan kelgen belsendi azamat jumysy toqtaǵan boksıt ken ornynyń kómilmeı beti ashyq-shashyq jatqanyn aıtsa, Jangeldın aýdanynyń turǵyny Torǵaıǵa qulap jatqan zymyran qaldyqtaryn aıtyp, aýyldastarynyń úreımen ómir súrip otyrǵanyn alǵa tartty. Qostanaı turǵyndary jergilikti et kombınattary soıylǵan maldyń qanyn Tobyl ózenine aǵyzyp jatqanyn másele qylyp kóterdi. Denısov aýdany Nekrasov aýylyndaǵy eski gerbısıd qoımasy da qorshaǵan ortaǵa qaýip tóndirip tur.
Mınıstr turǵyndar saýalyna jan-jaqty jaýap berip, qordalanyp qalǵan máselelerge qatysty oblys basshylaryna birqatar mindet júktedi.
«Qoıylǵan suraqtardyń qaı-qaısysy da mańyzdy. Bári baqylaýǵa alynady. Barlyq máseleniń sheshimi tabylady dep senemiz. Jergilikti departamentter men basqarmalar da baqylaýdy kúsheıtip, turǵyndar saýalynda kóterilgen máselelermen júıeli aınalysýǵa tıis», dedi Z.Súleımenova.
Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstri odan keıin BAQ ókilderimen kezdesip, mınıstrliktiń jumysy jáne Qostanaı oblysyndaǵy ekologııalyq ahýal týraly baıandady.
«Qostanaı qalasynda júrgizilgen monıtorıng nátıjeleri boıynsha aýanyń lastanýy joǵary deńgeıde tur. Qorshaǵan ortany lastaýshy shyǵaryndylardyń byltyrǵy kólemi 83,3 myń tonnaǵa teń. Bul aldyńǵy kezeńdegi kórsetkishtermen salystyrǵanda, 10 paıyz kem. Demek oń ózgerister bar degen sóz. Bul kórsetkishke tabıǵatty qorǵaý baǵytynda atqarylǵan is-sharalardyń nátıjesinde qol jetkizip otyrmyz. Qostanaı oblysynyń ekologııalyq máselelerin sheshý jónindegi keshendi jol kartasynda 29 joba qarastyrylǵan. Onyń ishinde 10 is-shara oryndaldy», dedi Z.Súleımenova.
Mınıstrdiń aıtýynsha, Qostanaı oblysynyń ekologııalyq ahýalyn jaqsartýdyń jol kartasy aıasynda byltyr Qamysty aýdanynyń Altynsarın aýylyna gaz qubyry tartylyp, Tobyl ózeniniń arnasy tazartylǵan. 2023-2025 jyldarǵa josparlanǵan is-sharalar aıasynda bıyl da biraz sharýa atqarylady. Desek te, óńirdiń ekologııalyq ahýaly áli de máz emes.
«Qaldyqtardy retteý salasyndaǵy negizgi máseleler – ınfraqurylymnyń nasharlyǵy, qatty turmystyq qaldyqtar polıgondarynyń talapqa saı emestigi, zańsyz polıgondardyń kóptigi jáne káriz tazartý júıeleriniń ábden tozyp ketkeni nemese múldem bolmaýy. Máselen, 2022 jyldyń qorytyndysy boıynsha Qostanaı oblysynda qaıta óńdeý jáne kádege jaratý úlesi – 18,2 paıyz. Bul 2021 jyldyń deńgeıinen 0,5 paıyzǵa joǵary, biraq respýblıkalyq ortasha deńgeıden tómen. Bıyl kosmomonıtorıng aıasynda óńirde 358 polıgon anyqtalyp, onyń tek 94 paıyzy ǵana joıylǵan. Rýdnyı, Lısakov, Jitiqara, Arqalyq qalalarynda káriz tazartý qurylǵylary tozyp ketken. Olar kúrdeli jóndeýden ótkizýdi nemese tolyq aýystyrýdy qajet etedi. Al Qostanaı qalasy elimizdegi bıologııalyq tazartý stansııasy joq jalǵyz qala bolyp sanalady», dedi mınıstr.
Memleket basshysynyń 2020 jylǵy Joldaýynda aldaǵy 5 jyl ishinde orman alqaptarynda 2 mlrd jáne eldi mekenderde 15 mln túp aǵash otyrǵyzý mindettelgen edi. Byltyr oblysta 2 724 gektar alańǵa 16,4 mln túp aǵash otyrǵyzylǵan. Bıylǵy jospar – 7 myń gektar aýmaqqa 40 mln túp kóshet egý. Mınıstr bul baǵyttaǵy jumystardyń júzege asyrylý barysyn udaıy baqylap otyratynyn jáne bul jumystarǵa sıfrlyq monıtorıng júrgizip otyrý úshin ınteraktıvti karta jáne «Orman MAB» qosymshasy qurylatynyn aıtty.
Sonymen qatar mınıstr Qaratomar sý qoımasynyń jaǵdaıy týraly da sóz qozǵady. Sý qoımasy keıingi jyldary jıilep ketken qurǵaqshylyqtyń saldarynan birte-birte tartylyp bara jatyr. Saldarynan sýdyń sapasy ketip, dámi buzylyp, onyń zardaby Rýdnyı qalasy men sol tóńirektegi biraz eldi mekenge tıip otyr.
«Elimiz búginde sý tapshylyǵyn sezinip otyr. Bul kezeń osydan 3-4 jyl buryn bastalǵan. Sý az. Qazir elimiz, onyń ishinde Qostanaı osy sıkldiń bel ortasynda tur. О́kinishke qaraı, biz qazir jyldan-jylǵa jaýyn-shashynnyń azaıyp, kerisinshe qurǵaqshylyq kúsheıip bara jatqanyn baıqap otyrmyz. Al Qaratomarǵa kelsek, ótken jyldarǵa qaraǵanda bıyl sý qoımasynyń jaǵdaıy birshama jaqsy. Byltyr sáýir aıynda sý qoımasynyń 43,7 paıyzy ǵana tolyp edi, bıyl bul kórsetkish 64,1 paıyz shamasynda. Bul jaǵdaıdyń jaqsaryp kele jatqanyn kórsetedi», dedi mınıstr.
Qostanaı oblysy
