Qorshaǵan orta – qoǵam nazarynda

Ortalyq kommýnıkasııa­lar qyzmetinde Ekologııa jáne ta­bıǵı resýrstar mınıstr­li­giniń ókilderi – Ekologııalyq ret­teý jáne baqylaý komıteti tór­aǵa­synyń mindetin atqarýshy A.Abdýalıev, Ekologııalyq saıa­­sat jáne turaqty damý de­par­­tamentiniń dırektory A.Shı­ranov, Qaldyqtardy bas­­qarý­daǵy memlekettik saıasat depar­ta­­men­tiniń dırektory M.Oshýr­baev qatarly laýazym ıeleriniń qatysýymen bolǵan brıfıngte eldi tolǵandyryp otyrǵan eko­logııalyq problemalardyń biri – qala­lar­daǵy atmosferalyq aýa­nyń lastanýy tilge tıek etil­­di. Máselen, Almaty jáne As­tana qalalarynda lasta­nýy­nyń­ negiz­gi úsh sebebi aıtyl­dy. Jylý­ elektr orta­lyq­ta­ryn­daǵy qazan­dyqtarynan shy­ǵa­tyn tútin, avto­kólikterdiń tú­­tini jáne jeke sek­­­tordan bó­li­netin zııandy qa­ldyq­­­tar. Al Te­mir­taý, О́skemen se­­­kildi óndi­ris­tik qalalardyń las­­­ta­nýyna zaýyt-fabrı­kalardan bó­­linetin qal­dyqtar ekeni, Aqtóbe men Atyraý qalalarynda eskir­gen káriz-tazartý qurylystary eko­logııalyq lastanýdyń negizgi oshaǵy bolyp otyrǵany aıtyldy.

Brıfıngke qatysqan quzyr­ly mekeme ókilderiniń aıtýynsha, aımaqtardaǵy ekologııalyq problemalardy sheshý úshin Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mı­nıstr­ligi jergilikti atqarýshy organdar­men jáne tabıǵat janashyrlarymen birlesip bir­neshe talqylaý ótkizgen, sonyń aıasynda 485 is-sharany qamtıtyn Jol kar­ta boıynsha jumys júrgizip jatqan kóri­nedi. Spıkerlerdiń sózinshe, qazir sol is-sha­ra­lardyń 33%-dan astamy (158) aıaq­­tal­ǵan. Máselen, qabyldanǵan shara­­­­lar­dyń qorytyndysy boıynsha 2021 jyly Astanada atmosfera­lyq aýaǵa shyǵarylatyn qal­dyqtardyń kólemi 86,756 myń tonna bolsa, 2022 jyly 54 myń tonnany tóńirektegen, demek 30 myń tonnaǵa azaıǵan.

– Ekologııa jáne tabıǵı re­sýrstar mınıstrligi byltyr iri ón­diristik kásip­oryn­dar­da­­ǵy qal­dyqtardyń kólemin tó­men­­detý boıynsha qadaǵalaý ju­mys­taryn bastady. Sonymen bir­ge jeke sek­torlarǵa gaz tartý já­ne jylý elektr ortalyqtaryn jańar­tý, jaq­sartý jumystary júrgizil­ip jatyr, – deıdi spıkerler.

Olardyń aıtýynsha, ǵarysh­tyq baqy­laý­dyń (kosmomonıtorıng) kómegimen 2022 jyly 5 683 ruqsat etilmegen qoqys tógil­gen oryn (polıgon) anyqtalyp, ­4 331-y joıylypty, bul onyń – 77%-y eken. Demek, spıkerler kel­tirgen san-sıfrǵa qaraǵanda, áli de joıylmaǵan qoqys polıgony tabylyp qalatyn tárizdi. О́ıtkeni spıkerler ruqsat etil­megen polıgondardy anyqtaý ju­mys­tary bıylǵy naýryz aıynan bastap qaıta jalǵasqanyn jáne alda nátıjeleri jarııalanatynyn aıtty.

Sonymen birge beıbereket qoqys tastap, zań talaptaryn buzatyndar úshin salynatyn aıyppul kólemin ulǵaıtý má­se­lesi de nazardan tys qal­ma­dy. Máselen, jeke tulǵalar zańsyz qoqys tastaǵan jaǵdaıda 10 AEK-ten 50 AEK-ke deıin aıyppul ar­qa­laýy múmkin. Bul degenińiz qazirgi mólshermen 34 myń 500 teńgeden 172 myń 500 teńge shamasynda bolady eken.

Brıfıng barysynda spıkerler eldegi ekologııalyq jaǵdaıdy jaqsartýǵa baǵyt­talǵan birqatar jańa bastamalar týraly da aıtty. Aıtalyq, Ekologııalyq ko­dekstiń qoldanysqa engizilýine baılanys­ty jańa reformalarǵa, onyń ishinde eń úz­dik tehnolo­gııalar jóninde jáne qor­shaǵan ortaǵa zalal keltirgender úshin aıyp­pul tóletý jumysyn kú­sheı­týge nazar aýdardy. Sonymen qa­tar Bıýdjet kodek­sine ózgerister engizilgenin, onyń 64-babyna sáı­kes, jergilikti bıýdjetke túsetin ekotólemder endi qorshaǵan ortany jaqsartýǵa jumsalatyny aıtyldy.