Sýretterdi túsirgen Dmıtrıı Erofeev
Myńǵa jýyq balaǵa arnalǵan orta mektep kózdegen oqýshynyń ekiden birin de jınaı almaǵan. Negizi, jınaı da almaıdy. Nege deseńiz, Kálpe aýylynyń 2 myńnan asa ǵana turǵyny bar. Muny kózben kórgen basshysy Beıbit Isabaev mamandardyń isiniń shalalyǵyna qaıran qaldy.
– Bireý toıyp sekiredi, bireý tońyp sekiredi. Keıbir oblystarda balalar úsh aýysymdy mektepte oqyp júr. Al munda 960 balaǵa arnalǵan bilim oshaǵynda mektepke deıingi búldirshinderdi qosqanda 400-ge jýyq bala ǵana bar. 60% oryn bos. Sondyqtan mektepti kórshi aýyldyń balalary qyzyǵyp keletindeı, daryndy balalar bilim alatyndaı jasaý kerek. Ol úshin mektep dırektorynyń naqty jospary bolýy shart. Qurylysshylarǵa myna kabınette dombyradan, qolóner, bıden úıirme ashamyn, bólmeni bylaı jasańyz dep turýyńyz kerek. Men sizdi jospary daıyn, tyń ıdeıalary bar shyǵar dep arnaıy shaqyrdym. Siz ne jasaıtynyńyzdy áli bilmeısiz. Kelesi aıda ákimińizben birge kelip, naqty qandaı jumystar atqarylatynyn baıandańyz, – dedi B.Isabaev.
Úsh qabatty ǵımarat 6 bloktan turady (oqý blogy, sport zal, ákimshilik blogy, t.b.). Mektep 960 orynǵa arnalǵanymen, qazir munda nebári 300-deı ǵana bala oqıdy. Osyǵan baılanysty oblys ákimi ǵımarattyń paıdaly alańyn tıimdi qoldanýdyń naqty josparyn jasaýdy, sol qatarda úıirmeler jumysyn damytýdy tapsyrdy.
Mektep dırektory Saltanat Qalyqovanyń aıtýynsha, mektep janynda mektepke deıingi shaǵyn ortalyq jumys istemek. Voleıboldan, kúresten qosymsha sabaqtar josparlanyp otyr, pedagogter oqýshylardy dombyra tartýǵa úıretip, bı úıirmesin ashýǵa nıetti. Oblys ákimi bul aýqymnyń áli de jetkiliksiz ekenin, sondyqtan kórshi aýyldardyń balalaryn da qosymsha bilim berýge tartyp, qyzyqtyrý úshin jospardy búge-shigesine deıin oılastyryp, keńinen qarastyrý kerek ekenin jetkizdi.
Kálpe orta mektebine kúrdeli jóndeý jumysy aqpan aıynda bastalǵan. Munda seısmokúsheıtý jumystary qyzý júrip jatyr. «Sheberbuild» JShS búginde jumystardyń jalpy kóleminiń 30 paıyzyn oryndaǵan. Seriktestiktiń atqarýshy dırektory Meıram Súıindikovtiń aıtýynsha, keste boıynsha qurylys jumystary qańtar aıynda bitýge tıis, degenmen mektepti oǵan deıin, ıaǵnı jańa oqý jyly qarsańynda tapsyrý josparlanyp otyr.
Qazir jumysqa 75 adam jumyldyrylyp, 3 birlik tehnıka tartylǵan. Nátıjesinde, bólshekteý jumystary aıaqtalǵan, terezeler aýystyrylyp, elektr symdary tartylyp, oǵan qosa qabyrǵalaryna seısmokúsheıtý jasalýda, mańaıyn abattandyrýǵa da daıyndyq jasalyp jatyr. Jóndeý jumystary ýaqytyly, keste boıynsha júrgizilip jatyr.
Bilim ordasyn tolyq aralap shyqqan oblys basshysy qurylys jumystaryn sapaly ári ýaqytyly aıaqtaýdy, ishi jyly bolýy kerek ekenin aıtty. Sondaı-aq aýdan ákimine mektep aýlasyndaǵy aǵashtardy turǵyndarmen jáne ekologtarmen kelise otyryp kesý, aýlaǵa jas aǵash kóshetterin otyrǵyzý, abattandyrý-kógaldandyrý jumysyn júrgizýdi júktedi.
«Sheber Build» merdiger kompanııasy Kálpe aýylynda 200 oryndyq Mádenıet úıin de salyp jatyr. Munda qazir 15 adam jumys istep júr. Jumystar aqpan aıynda bastalǵan, biraq jobaǵa túzetýler engizilýine baılanysty kesteden 20 kúndeı keshigýde. Atqarýshy dırektor mamyr aıynda qurylys qarqyny artyp, kesteni qýyp jetetinin, sóıtip, nysannyń merziminde iske qosylatynyna sendirdi. Qyrkúıekte Mádenıet úıi paıdalanýǵa beriledi degen jospar bar.
Bir qabatty ǵımarattyń jalpy alańy shamamen 740 sharshy metr, ǵımaratta májilis zaly, úıirmelerge arnalǵan bólmeler qarastyrylǵan. Sol sııaqty kompanııa nysan aýmaǵyn abattandyrý, kógaldandyrý jumystaryn da atqarady. Osy nysannyń dál janynan jańa sport ǵımaraty salynady. Blokty-modýldi sport kesheni shildeniń sońyna qaraı ashylady dep josparlanyp otyr.
Oblys ákimi kelesi kezekte Qanabek aýylynda ornalasqan, qatty daýyldan keıin shatyryn jel ushyryp ketken Q.Baıseıitov orta mektebine bas suqty. 1991 jyly salynǵan mekteptiń shatyryna 2013 jyly kúrdeli jóndeý jumystary júrgizilipti. Mekteptiń qabyrǵalary qyzyl kirpishten, shatyry temir shıfermen jabylǵan. Shatyrdyń jalpy aýdany – 1 645,6 sharshy metr. Qatty soqqan daýyl shamamen 700 sharshy metr shatyrdy ushyryp ketken. Qazir nysanda shatyrdyń búlingen bóligin aýystyrý jumystary qarqyndy júrip jatyr, karnızder de aýystyrylýda. B.Isabaev jaýapty mamandarǵa qurylysty sapaly jasaýdy, mekteptiń aınalasyn retke keltirýdi júktedi.
Sapar barysynda óńir basshysy Úshtóbe qalasyndaǵy 100 oryndy gýmanıtarlyq kolledj ben 30 oryndy jataqhananyń qurylysymen de tanysty. Munda 96 adam jumys isteıdi eken. Kolledj ǵımaraty ótkeldermen baılanysqan 5 bloktan turady. 1-blokta úsh qabatty ǵımarat, pán kabınetteri men zerthanalar ornalasady. 2-blok – eki qabatty ǵımarat. 1-2-qabattarda ákimshilik-sharýashylyq, medısınalyq kabınetter ornalasady. 3-4-5-bloktar – eki qabatty ǵımarattar, onda sport zal, ashana, akt zaly, oqý zaly qarastyrylǵan. Bilim oshaǵynyń jataqhanasyn tolyqtaı aralap shyqqan oblys ákimi qurylystyń sapasyna kóńili tolmaıtynyn jetkizip, jaýapty adamdardy synǵa aldy.
– Kálpede sonaý 1970 jyly salynǵan mektep ǵımaratynyń murty da buzylmaǵan. Al senderdiń keshe quıǵan betondaryń búgin úgitileıin dep tur. Kirpish te talapqa saı qalanbaǵan. Oımaqtaı ǵana jerdi qysta quıǵanbyz dep syltaý aıtyp tursyńdar. Qurylys sapasy nashar. Men eskertken jerlerdi qaıta jasańyzdar, – dedi ol.
Oblys ákimi gýmanıtarlyq baǵyttaǵy kolledjdiń eńbek naryǵyna beıimdelýi kerek ekenin eskertti. «Aýdanda metallýrgııalyq kremnıı óndirisine, sút jáne et fermalaryna, balyq sharýashylyǵyna qandaı mamandar qajettigin eskere otyryp, jańa mamandyqtardy oqytýdy qolǵa alyńyzdar. Soǵan saı kerekti qural-jabdyqtardy alyńyzdar. Áıteýir ashylsa boldy dep kez kelgen mamandyqty oqytýǵa bolmaıdy. Kásiporyndarǵa kerek maman daıarlańyzdar, – dedi B.Isabaev.
Kelesi kezekte Úshtóbe qalasyndaǵy ólketaný murajaıynyń qurylys jumystaryn kórdi. Jertólesi bar 2 qabatty ǵımarattyń jalpy aýdany – 2 520 sharshy metr. Murajaıda úsh kórme zaly qarastyrylǵan. Onyń ekspozısııalyq zaldarynda 185 eksponat saqtalady. 2021 jyldyń 21 jeltoqsanynda bastalǵan qurylys jumystary kesteden 30 kúnge keshigip keledi. Qazir irgetasy úshin qazanshuńqyr qazylyp, qurylysshylar iske kirisken. Ázirge munda 25 adam jumys isteýde. Merdiger «Sheberbuild» JShS qurylysty ýaqytyly bitirý úshin bar kúshimizdi salamyz dep otyr.
Oblys basshysy murajaı qasbetine qandaı materıal qoldanylatyny mańyzdy ekenin qadap aıtty. «Murajaı – tarıhı-mádenı orynǵa aınalatyn irgeli nysan. Sondyqtan onyń ishki qurylymymen qatar syrtqy keıpiniń aıshyqty bolýy da asa mańyzdy. Qasbetke paıdalanylatyn materıaldarǵa jiti qaraý kerek. Jáne qasbetti bezendirý isimen jeke brıgada aınalysýǵa tıis», degen óńir basshysy qasbetke travertın qoldaný kerek degen sheshimge toqtaldy.
Odan bólek aldaǵy ýaqytta aýdanda salynatyn qurylys jumystarynyń jobasy tanystyryldy. Atap aıtsaq, Kálpe aýylynda bloktyq-modýldik sport kesheni, Kópbirlik aýylynda sporttyq modýldik ǵımarat, Eltaı jáne Aıtý bı aýylynda sport-oıyn alańdary salynyp, K.Toqaev atyndaǵy saıabaqty, Úshtóbe qalasyndaǵy saıabaqtardy kúrdeli jóndeý, Oıan men Kálpe aýylynda abattandyrý, jaryqtandyrý jumystary júrgizilmek. Úshtóbe qalasynda bıyl barlyǵy 13 shaqyrym jol jóndelip, abattandyrylady. Jóndeýi uzaqqa sozylyp ketken Tóle bı kóshesine keletin bolsaq, oǵan qajetti qarajat bólindi, osy aıda gaz jelilerin tartý jumystary aıaqtalǵannan keıin kóshege asfalt tóseledi.
Mesenattar da osy jerde óz jobalaryn usyndy. Qurylys kompanııalary aýdannyń áleýmettik-ekonomıkalyq damýyna qoldaý kórsetý maqsatynda óz qarajaty esebinen túrli eldi mekenderde sport nysandaryn salýǵa, áleýmettik nysandardy jóndeýge jáne az qamtylǵan otbasylar úshin turǵyn úı salýǵa nıetti.
Jetisý oblysy
