Toqtarbek Tańatqan (Qytaı)
Álemdik dodaǵa Qytaı eliniń atynan sharshy alańǵa shyǵatyn Toqtarbek Tańatqandy (Tanglatihan Tuohetaerbieke) byltyr «Elorda CUP» týrnırine kelgende áńgimege tartqan edik. «Qytaıdyń boks koroli» degen altyn belbeýge tórt ret ıe bolǵan Toqtarbektiń baǵyndyrǵan belesi bıik. О́ziniń myqty ekenin 1,5 mlrd halqy bar Qytaıda ǵana emes, birneshe ret shetelde ótken halyqaralyq týrnırde de dáleldedi. 2021 jyly Tokıo Olımpıadasynda 75 kılo salmaqta synǵa túsken ol 1/8 fınalda bolashaq Olımpıada chempıony brazılııalyq Ebert Soýzaǵa nebári 2:3 esebimen ese jibergeni kóz aldymyzda. Qandasymyz 1996 jyly 18 qarashada Qytaıdyń Altaı óńiriniń Tarlan degen aýylynda dúnıege kelgen.
T.Tańatqan (sol jaqta)
«Josparym – álem chempıonaty men Azııa oıyndarynda jaqsy nátıje kórsetý. Jalpy, meniń armanym – Parıj Olımpıadasynda top jaryp, halqymdy qýantqym keledi», deıdi Toqtarbek.
Búginde 80 kılo salmaqta qolǵap túıistirip júrgen Toqtarbektiń Tashkenttegi aıaq alysy jaqsy. Alǵashqy kezdesýinde armenııalyq Ambardzým Hakobıandy aıqyn basymdyqpen jeńdi.
Baıqonys Danabek (Qytaı)
B.Danabek (sol jaqta)
Baıqonys Danabek (Bayikewuzi Danabieke) týraly derekter áleýmettik jelide azdaý. Degenmen Baıqonystyń byltyr «Elorda CUP» týrnırine qatysqanynan habardarmyz. Astanada ótken dodanyń birinshi jekpe-jeginde jeńiske jetkenimen, kelesi kezeńde onyń jolyn ózbek boksshysy kesti. Bul joly álem chempıonatynda Baıqonys kishigirim sensasııa jasady. Aldymen ol horvat boksshysy Lýka Pratıachıchti 4:1 esebimen jeńip, kelesi kezeńge ótti. 4 mamyrda 2021 jylǵy álem chempıonatynyń fınalısi, áskerıler arasynda álem birinshiliginiń qola júldegeri, tórt dúrkin Armenııa chempıony Davıt Chaloıanmen judyryqtasyp, tóreshilerdiń basym daýysymen jeńiske jetti.
Rýslan Abdýllaev (О́zbekstan)
О́zbekstan týy astynda óner kórsetetin Rýslan Abdýllaev (Ruslan Abdullaev) – álem chempıonatynda basty favorıttiń biri. 63,5 kılo salmaqta synǵa túsip jatqan Rýslandy bizdiń boksshylar jaqsy tanıdy. Osydan úsh-tórt jyl buryn ol Ońtústik Qazaqstan oblysy atynan jastar arasynda ótken Qazaqstan chempıonatyna qatysyp, jartylaı fınalda Sabyrjan Aqqalyqovtan jeńilgen edi. Pandemııa kezinde Rýslan koronavırýs ınfeksııasyn juqtyryp, birshama jarysqa qatysa alǵan joq. Kóp ýaqyt ótpeı О́zbekstanǵa qaıta oralyp, 2021 jyldyń jeltoqsan aıynda ishki birinshilikte top jardy. Jeńimpaz atanyp qana qoımaı Rýfat Ryskıev atyndaǵy О́zbekstannyń úzdik boksshysyna beriletin kýbokti ıelendi.
R.Abdýllaev (sol jaqta)
Rýslan byltyr qarasha aıynda Iordanııa astanasy Ammanda ótken sary qurlyq birinshiliginde 63,5 kg salmaqta synǵa túsip, Azııa chempıony atandy. Ol jarystyń 1/16 fınalynda japondyq Sýnsýke Kıtamotodan, 1/8 fınalynda jerlesimiz Sanatáli Tóltaevtan, shırek fınalda fılıppındik Djeıms Palıktennen, jartylaı fınalda taıvandyq Lýı Chý Alıden basym tústi. Fınalda tájirıbeli úndi boksshysy Shıva Tapany ekinshi raýndta taza jeńdi.
Tashkenttegi álem birinshiligin 21 jastaǵy Abdýllaev óte jaqsy bastap, Pýerto-Rıko sportshysy Manýel Febýsty 5:0 esebimen esh qıyndyqsyz utty. О́zbek bapkerleri Rýslanǵa úlken senim artyp otyr, ony chempıondyq ataqqa basty úmitkerlerdiń biri retinde baǵalaıdy. 63,5 kıloda el namysyn qorǵaýǵa barǵan Sanatáli Tóltaev 1/16 fınaldyq aıqasta mavrıkııalyq Rıshar Kolınnge ese jiberdi. Endi bul salmaqta qandasymyz Rýslan Abdýllaevqa jankúıer bolatynymyz sózsiz.
Jalpy, О́zbekstan quramasy sapynda álem birinshiliginiń qola júldegeri, Azııa chempıonatynyń fınalısi Madııar Saıdrahımov degen qandasymyz da bar. 92 kılo salmaqta judyryqtasatyn Madııar 2021 jyly Belgradta (Serbııa) ótken álem chempıonatynyń qola júldegeri atandy. Madııar 1/16 fınalda tájirıbeli Belarýs boksshysy Vladıslav Smıaglıkovtan, 1/8 fınalda otandasymyz Aıbek Oralbaıdan, shırek fınalda aǵylshyn Lıýıs Ýılıamstan basym tústi. Jartylaı fınalda Kýba qabylany Hýlıo Sesar La Krýzdan utylyp, álem birinshiliginiń qola júldesin mise tutty.
Beknur Qalı
(Mońǵolııa)
92 kılo salmaq dárejesinde Mońǵolııa quramasymen birge Tashkentke attanǵan taǵy bir qandasymyz Beknur Qalı (Byeknur Khali) alǵashqy aınalymda jaraqatyna baılanysty bosnııalyq Dzemal Bosnıakqa qarsy kezdesýge shyqpaı, álemdik dodamen qosh aıtysty. Dese de 3,5 mln halqy bar mońǵoldardyń arasynan óz salmaǵyńda №1 boksshy bolý ekiniń biriniń qolynan kele bermeıtini anyq. Sondyqtan Beknurdyń jeńisi áli alda dep bilemiz.
B.Qalı men Q.Qaısanaı
Jalpy, Mońǵolııa quramasy sapynda birneshe jyldan beri eńbek etip kele jatqan bapker Qaınar Qaısanaı Beknurdyń densaýlyǵyn oılady ma eken, rıngke shyǵarǵan joq. Jalpy, Qaınar Baıan-О́lkede talaı myqty boksshyny baptady. Erbolat Tólekuly kezinde bokstan 91 kılo salmaq dárejesinde Mońǵolııa chempıony atandy. Joldasbek Taqtııanaluly (49 kg), Nurlan Asqaruly (52 kg), Erkin Jamantaıuly (60 kg) sekildi qandastarymyz Mońǵolııa chempıonatynyń qola júldegerleri.
Azat Mahmetov
(Bahreın)
Joǵaryda aıtylǵan boksshylardyń barlyǵy da jat elde týyp-ósken qandastarymyz. Endigi eki boksshymyz – Qazaqstanda týyp, ózge eldiń namysyn qorǵap júrgender. Sonyń biri – Azat Mahmetov (Azat Makhmetov).
A.Mahmetov (sol jaqta)
51 kıloda judyryqtasatyn jerlesimiz Qazaqstan chempıony, halyqaralyq dárejedegi sport sheberi. Eki jyl buryn azamattyǵyn aýystyrǵan Azat Bahreın atynan rıngke shyǵýǵa múmkindik aldy. Byltyr Azııa chempıonatynda joly bolmap edi, Tashkenttegi álem chempıonatynda júlde úshin bar kúshin jumsaıtyny sózsiz. Azat 4 mamyrda Italııanyń bes dúrkin chempıony Alessıo Kamıolony tóreshilerdiń sheshimimen jeńip ketti. Endi ol Erıslan Romero Reıespen sharshy alańǵa shyǵady. Azat kýbalyq boksshydan basym tússe, onda ózbek Hasanboı Dýsmatovqa qarsylas atanýy múmkin.
A.Mahmetov tilshilerge bergen suhbatynda elimizde jeńil salmaqta básekelestiktiń óte joǵary ekenin, sol sebepti halyqaralyq arenada óner kórsetý maqsatynda osyndaı sheshimge barǵanyn aıtady.
– Bizdiń quramada básekelestik óte joǵary. Birinshi-ekinshi nómirli boksshylardyń deńgeıinde asa bir aıyrmashylyq baıqalmaıdy. Al meniń jasym 30-dan asty. Quramada úshinshi nómirli boksshy bolyp júre bergim kelmeıdi. Árkimniń óz joly bar. Sol sebepti aǵamnyń kómegimen usynystardy qaraı bastadym. Solardyń ishinde Bahreınniń sharttary unap, usynysty qabyldadym. Elimizde jeke jattyqtyrýshym Marat Manashev kómektesedi, onyń bala kezinen beri shákirtimin, – deıdi Azat.
Eýropada eki halyqaralyq týrnırde jeńiske jetken Azat álem chempıonatyna altyn alý úshin kelgenin aıtady. Sondaı-aq ol kez kelgen aıqasqa daıyn ekenin, qarsylastyń ataq-dańqyna qaramaıtynyn jetkizdi.
Esterińizge sala keteıik, Azat Mahmetov – Atbasar boks mektebiniń túlegi. 2015 jyldan 2016 jylǵa deıin «Astana Arlandary» jartylaı kásibı boks klýbynyń múshesi boldy. Jastar arasyndaǵy Qazaqstan chempıony, eresekter arasyndaǵy el chempıony jáne kúmis júldegeri, Majarstan, Polsha, Taıland, Serbııa, Fınlıandııadaǵy kóptegen halyqaralyq týrnırdiń jeńimpazy, júldegeri. 2017 jyly Bakýde ótken Islam oıyndarynyń chempıony.
Ánýar Muzaparov (Túrkııa)
Kezinde Qazaqstan ulttyq quramasynda óner kórsetken 31 jastaǵy Ánýar Muzaparov (Anvar Muzaparov) qazir Túrkııanyń atynan 54 kıloda álem chempıonatyna qatysyp jatyr. Ánýar – elimizdegi barlyq jarysta jeńimpaz atanǵan boksshy. Álem chempıony Sáken Bıbosynovty kezinde el chempıonatynda altyn júldesiz qaldyrǵan. Elimizdiń 4 dúrkin jeńimpazy. Stýdentter arasynda álem jáne Azııa chempıony. Biraq sońǵy jyldary Sáken Bıbosynov, Mahmut Sabyrhan sekildi «sen tur, men ataıyn» deıtin jigitter Ánýarǵa boks qolǵabyn shegege erte ilýine «kómektesti».
Á.Muzaparov (oń jaqta)
Alaıda boks qolǵabyn shegege ilgennen keıin Túrkııaǵa qonys aýdarǵan Ánýardyń ekinshi tynysy ashylǵandaı. Az ýaqyt ishinde ózin sporttyq qalpyna qaıta kelip, Túrkııa chempıonatynda 54 kılo salmaqta baq synap, jeńimpaz atandy. Tashkenttegi álem chempıonatynda Ánýar 1/16 fınalda Mońǵolııa boksshysy Dorjnıambýmen kezdesip, tóreshilerdiń sheshimimen jeńiske jetti. Onyń kelesi qarsylasy – álem chempıonatynyń barlyq júldesin jınaǵan Kýba qabylany Iosvanı Veıtııa.
54 kılo salmaqta Túrikmenstan quramasy sapynda Dáýlet Muqanov (Dovlet Muhanov) esimdi kózimiz shalyp qaldy. Naqty qaı ult ekeni belgisiz, alaıda Dáýlet alǵashqy kezdesýinde-aq majarstandyq Istvan Jakaǵa 0:5 esebimen ese jiberdi. Sondaı-aq 75 kılodaǵy Sultan Osmanlı (Sultan Osmanli) degen Túrkııa boksshysy qazaq bolýy ábden múmkin.
Bir qyzyǵy, álem chempıonatyna quramasyn bastap kelgen qazaq topyraǵynan shyqqan bapkerler de bar. Marokko quramasy boksshylaryn Qazaqstanǵa eńbek sińirgen jattyqtyrýshy Erik Alǵabek jattyqtyrady. Ol bir kezderi elimizdiń qyzdar quramasyn jattyqtyrǵan. Serbııa quramasynyń bapkerleri qatarynda Atlanta Olımpıadasynyń qola júldegeri Bolat Nııazymbetov bar ekenin aıta ketken jón. Bolat Keńesbekuly – buǵan deıin Túrkııanyń jastar quramasy men Iraktyń negizgi quramasyn baptaǵan bilikti maman. Búginde serbter sapynda reseılik birneshe sportshy bar ekenin eskersek, Bolat baptaǵan boksshylar júldesiz qaıtpaıtyny belgili.
Túrikmenstan quramasy bapkerleriniń sapynda Teńelbek Jumaqulov ta júr. Sońǵy kezde jattyqtyrýshy T.Jumaqulov tárbıelegen túrikmen boksshylary jastar arasynda halyqaralyq jarystarda júlde alyp júr.
Túrkııa ulttyq qurama komandasynyń jattyqtyrýshysy qyzmetinde Erǵalı Bekmyrzaev túrik baýyrlarymyzdan bir júldeger shyǵaratynyna senimdimiz. Erǵalı Bekmyrzaev qyzdar arasynda álemniń úsh dúrkin júldegeri, eki dúrkin Azııa chempıony Jaına Shekerbekovanyń bapkeri ekeni belgili.
Tashkenttegi bokstan ótip jatqan álemdik doda qandastarymyzdyń sporttyń osy túrinen tórtkúl dúnıeniń tórinde óz orny bar ekenin áıgiledi. Kúni erteń jeńis tuǵyrynda qandastar ıyq tiresip tursa, búkil qazaqtyń mereıi emes pe! Sol tarıhı sátke el bolyp kýá bolaıyq, halyq bolyp qýanaıyq degen nıet bizdiki.
P.S. Aıtpaqshy, О́zbekstannyń boks federasııasynyń vıse-prezıdenti Sáken Polatov degen qandasymyz da ózbek aǵaıyndarymyzdyń álemdik arenada atoı salýyna óz úlesin qosyp júrgen kórinedi.
