Balqashta týrızmniń baǵy qashan janady?

Statıstıka ne deıdi?

Almaty-Ekaterınbýrg tasjolynda jaz shyǵa tynym joq. Tóbesine qaıyq qańtarǵan kólik kóbeıedi onda. Baǵyttary, barar jeri kóbinde bireý-aq – Balqash. Balqashtyń gazdy aýasyn saǵynyp jatqan joq. Eldiń kózin qyzdyratyny – taban kúıdirgen qumy, dertke daýa tuzdy sýy. Buǵan qarap bylaıǵy jurt Balqash týrızmnen shaıqap iship, úrip tógip otyr dep oılaıdy. Ishkeni aldynda, ishpegeni artynda dep. Áste olaı emes.

Osydan úsh jyl burynǵy týrıs­tik­ klasterdi damytýdy kózdegen keńest­e kelisilgen tizim bar. Onda el­degi – 50, sodan soń týrıster úshin 10 tartymdy orynǵa tańba ba­sylǵan. Sol tańba boıynsha olar jyl­ ótken saıyn órkenin ósirýge tıis-tuǵyn. Odan beri attaı úsh jyl­ ótti. Pandemııanyń zalalyn joq­qa shyǵara almaımyz. Biraq týrızm degen tyńǵa odan keıin de salyn­ǵan soqadan soń ónim ónbegen se­kildi.

Sol ýaqytta resmı derekter Bal­­qashtyń jylyna 400 myń týrıst tar­týǵa áleýeti jetip-artylatynyn aı­typ, aıdaı álemge jar salǵan. Oǵan qosa, jylyna 130 myń­ týrıst keledi degen aqpar da­ jarq etken. Al búgingi derekter onyń­ jarym-jartysyndaı ǵana. Aıta­lyq, byltyr Balqash qalasyna bar­ǵan týrısterdiń resmı sany – 67 295 qana. Bul, tipti burnaǵy jylmen­ salys­tyr­ǵanda 33,3 paıyzǵa óskendegi derek. Shetel­den shekara asyp, arnaıy kel­gen­der múlde az. Nebári – 1 056 adam. Onyń ózi – 25 ese óskeni. TOP-10-nyń ortasynan oryndy oıyp alǵan kókshe kóldegi týrızmniń kósegesin kógertpeı júrgen ne? Bul arada «jabaıy» týrıster esepte emes.

Servıs tómen, ınvestor qulyqsyz

Mundaǵy basty kiltıpan – qyz­met kórsetýden bastalatyn tý­rızm­niń­ tetigi. Iаǵnı bul – servıstiń tó­men deńgeıi, bilikti kadrdyń tap­shylyǵy, týrıstik qyzmetter nary­ǵyn­daǵy joǵary baǵalar.

– Bular – Balqash qalasynda týrızm­di damytýdaǵy negizgi pro­b­­­­lemalar. Oǵan qosa Balqash qala­syn­da kúrt­ kontınenttik klımat, jyl sa­ıyn aýa tem­pe­ra­tý­ra­sy­nyń­ tómendigi ba­sym. Osy­ǵan baı­lanysty týrızm­ sa­la­­­syndaǵy qyz­metterdiń keıbir túri úshin maýsym óte qysqa. Bul týrıs­tik qyzmetter naryǵyndaǵy joǵary baǵalarǵa, kadrlardyń aýy­sý­y­­na áser etedi. Máseleni she­shý úshin jyl saıyn ár maý­sym­­­nyń basyn­da­ týrızm jáne qo­naq­úı bıznesi qyz­met­ker­leriniń bilik­tiligin arttyrý úshin túrli tre­­nıngter ótkizý qajet. Biz Qa­ra­ǵandy oblysynyń jumyspen qam­týdy úılestirý jáne áleýmettik baǵ­dar­lamalar basqarmasyna týrızm ­ındýstrııasyndaǵy úzdik táji­rı­be­ler­­di, servıs standarttaryn eskere oty­ryp, kýrorttyq uıymdar úshin kadr­lardy oqytýdy uıymdastyrý týra­ly usynys joldadyq, – deıdi Bal­­qash qalasy kásipkerlik jáne aýyl­­­­­sha­rýashylyq bóliminiń basshysy Jan­mı­ra Rahpanova.

Balqashta úsh jáne tórt jul­dyz­dy­ qonaqúılerden bastap, týrıstiń tıim­di demalysyn qamtamasyz ete­­­-t­in oryndardyń joqtyǵy da tý­rızm adymyn ashtyrmaıdy. Búginde kólge qyzyǵyp, qarjysyn quıa salatyn ınves­­torlar da tabylar emes.

– Balqash qalasy týrıster le­gin­ arttyrýda qandaı problemamen betpe-bet kelip otyr degenge­ kelsek, bul – úsh jáne tórt jul­dyz­dy qonaqúıler salýǵa yqylas bil­dirgen ınvestorlardy tartý máse­le­si. Bul qonaqúıler oıyn-saýyq jáne attrak­sıondar parkterin, kar­tıngterdi, sporttyq balalar alań­daryn, júgirý jáne velosı­ped­ joldaryn qamtýǵa tıis. Sony­men­ qatar aýmaǵynda azyq-túlik gıper­mar­ketteri, býtıkter, salondar, ta­maq­ ishýge arnalǵan fýd-korttar, bir­neshe zaly bar kınoteatr, bılıard, boýlıng, balalardyń oıyn-sa­ýyq alańdary jáne yńǵaıly avtoturaqtary bar iri saýda keshenin salý úshin zákirlik ınvestorlardy tartýda kedergiler bar. Týrızm salasyna ınvestısııa tartý maqsatynda biz «Qazaqstannyń sheteldik ınves­torlar keńesi» qaýymdastyǵyna Balqash óńiriniń ınvestısııalyq qajettiligi týraly hat joldadyq. Sondaı-aq Almaty, Astana jáne Qaraǵandy qalalarynyń barlyq gıpermarketterine hattar joldandy. Biraq ázirge nıet bildirgen ınvestorlar bolǵan joq, – deıdi bólim basshysy.

Derekter byltyr Balqash qala­sy­nyń basynda qonaqtardy kútip alý­da qyzmet jasaǵan 42 nysan bar eke­nin aıtady. Olarda 826 nómir bar. Birjolǵy syıymdylyǵy 2 103 oryn eken. Degenmen ondaǵy qyzmet kórsetýdiń áli de jetildirýdi qajet etetinin árkimniń ishi jaqsy biledi.

Búginde qandaı jobalar bar?

Resmı málimetter Balqash qala­sy­nyń bir bóligin (jaǵalaýdyń kýrort­tyq aımaǵyn) egjeı-tegjeı­li­ josparlaý jobasy bekitilgenin aıta­dy. Ol kásipkerge qazirdiń ózin­de­ qurylystyń sáýlet-keńistiktik jáne ınjenerlik-ekonomıkalyq she­shim­deri jónindegi aqparatty kórýge múm­kindik beredi. Sonymen qatar Bal­qash qalasynyń Torań­ǵalyq, Shubartúbek kent­terinde týrızmdi d­a­mytý boıynsha ju­mystar at­qa­­rylyp jatsa kerek.­ Balqash qala­sy­nyń «Bertis» shyǵanaǵynyń aýda­nynda 446,558 mln teńge somasy­na­ 61 gektar alańda ınjenerlik-kom­mý­nıkasııalyq ınfraqurylym salý bo­ıynsha jumystar 2022 jyly aıaq­tal­ǵanyn málimdeıdi.

Mamandardyń aıtýynsha, «Ber­tis» shyǵanaǵy aýdanynda ınje­nerlik-kommýnıkasııalyq ınfra­qu­rylymdy salý nátıjesinde 35 gek­tar jaǵalaý aýmaǵy abattanyp, 26 gektar aýmaqta týrızmniń jańa obek­tilerin salý múmkindigi týady. Aldaǵy ýaqytta osy aýmaqta týrıs­tik obektilerdi salý úshin ınves­torlar tartý josparlanypty. Inves­torlar tartylǵan jaǵdaıda 7 týrıs­tik nysan, onyń ishinde, 3 jáne 4 jul­dyzdy qonaqúıler, oıyn-saýyq jáne attraksıon parkteri, kar­tıngter, sporttyq balalar alańdary, júgirý jáne velosıped joldaryn salý kózdeledi. Oǵan qosa qalalyq jaǵajaı jaǵalaýy aı­ma­ǵyn abattandyrý úshin bıyl 4,1 mlrd teńge qarastyrylǵan. Qazirgi ýa­­qytta jobany iske asyrýǵa res­pýb­­­lıkalyq bıýdjetten 1 mlrd teń­ge­ bólingen eken.

Barlyq klastaǵy ushaqtardy qa­byl­­daý jáne áýejaıdy halyq­ara­lyq stan­dartqa sáıkestendirý úshin Bal­qash qalasy áýejaıynyń je­kelegen­ ǵı­marattaryn rekonstrýk­sııa­laý jáne salý boıynsha jumys­tar­ júr­gizý jos­parda tur. Ol úshin búgin­gi tańda 3,5 mlrd teńge soma­sy­­na­ jobalaý-smetalyq qujattama ázir­len­di deıdi quzyrly oryndar.

Qaraǵandy oblysy