Kir sabyn shyǵarady

2019 jyly О́zbekstannan qo­nys aýdaryp kelgen Segizbaı Jú­nisov búginge deıin Rýdnyıdaǵy Soko­lov-Sarybaı ken baıytý kombınatynda tokar bolyp jumys istep kelgen. Endi jeke kásibin iske qosyp, ári qaraı damytý úshin jumysynan shyǵyp jatyr. Kir sabyn shyǵaratyn qurylǵyny nesıege alypty. 380 voltpen jumys isteıtin qurylǵy saǵatyna 500-ge deıin ónim shyǵara alady. Alaıda bizge saǵatyna 300 kir sa­byn shyǵarsaq ta jetkilikti deıdi kásipker. «Úshqudyq» kir saby­ny­nyń salmaǵy – 200 gramm, qura­myndaǵy kir ashatyn maıly qysh­qyldyń úlesi 72 paıyzǵa jete­di.

Kásipker alǵash 100 sabyn shy­ǵa­ryp, qaladaǵy «Baq-baq» bazaryna qoıyp kórgen eken, demde ótip ketipti. Altyn kenine baı Úsh­qu­dyqtan aýǵan qandastardyń deni búginde Rýdnyıdyń mańaıyna sho­ǵyr­lanǵan. «Úshqudyq» sabynyn, ásirese, sol kisiler izdeıdi eken.

– Bazarda 250 teńgeden satylyp edi. Qazir joq bolyp ketti. О́zimiz bir-ekeýin alyp, paıdalanyp kórdik. Syrttan kelip jatqan sabyndardyń kóbi vannada bir kún qaldyryp ketseń, erip byljyrap ketedi. Al bul sabyn sýda qalyp ketse de erimeıdi. Jaqsy kópiredi, kirdi de jaqsy ashady, deıdi Rýdnyı qalasynyń turǵyny Sulýshash О́mirova.

Segizbaı О́zbekstanda biraz jyl sabyn shyǵaratyn kásipo­ryn­­da jumys istepti. Bul kásiptiń qyr-syryn sol­ jerde júrip ábden meń­­gerip alsa kerek. Qazirshe, ini­si­niń garajyn jalǵa alyp otyr. Sa­byn qaınatýǵa maldyń kádimgi ish­maıy, odan keıin kúnbaǵys ma­ıy kerek eken. Kásipker olardy jer­­gilikti et kombınattary men mal soıý sehtarynan, dámhanalar men meı­­ramhanalardan satyp alady. Al da­ıyn hımııalyq qospany Shym­­kent pen Almatydan aldyrtady.

– Syrttan kelip jatqan kir sabyn­nyń kóbinde birtúrli jaǵym­syz ıis bolady. Ony birden baı­qaısyz. Jurttyń kóbi mundaı sabyndardyń dońyzdyń terisin qaınatyp jasalatynyn aıtady. Namaz oqıtyn kisiler kóbine kir sabynmen jýynady ǵoı. Sondyqtan biz ishmaıdy tek sıyr, jylqy ǵana soıatyn et kombınattarynan satyp alamyz. Buǵan deıin olar maldyń taza etin ǵana alyp, ishmaıyn kóbi­ne laqtyryp jiberip otyrady eken. Biz osy zaıa ketip jatqan dúnıeni kádege jaratyp jatyrmyz. Odan keıin halal dámhanalar baýyrsaq, taǵy da basqa neshe túrli maıly taǵamdar pisiredi. Solardan suıyq maıdyń qaldyǵyn satyp alamyz. Oǵan hımıkat qospa aralastyryp, sabynnyń paıyzyn 72-ge jetkizemiz. Sabyn neǵurlym aǵarǵan saıyn, soǵurlym sapaly bolady, – deıdi kásipker.

Kóterme baǵamen satyp alýshylar tabylyp jatsa, kásipker baǵany 200 teńgege deıin túsirýge ázir. О́ndiristi tolyq iske qosý úshin 5 mln teńgedeı qarajat kerek. О́kinishke qaraı, kásipker qazirshe bıznesti damytý jónindegi mekemelerden qoldaý taba almaı otyr.

– «Atameken» kásipkerlikti qol­daý palatasynyń fılıalyna bardym. Ondaǵylar kepildikke qoıatyn jyljymaıtyn múlkiń bolýy kerek deıdi. Oǵan kepildikke qoıa qoıatyn úı-jaıym bolmaı tur. «Sentrkredıt bankine» baryp sóılestim. Olar aldymen bizdiń bankten jeke esepshot ashyp, soǵan jarty jyl qarjy jı­naýyń kerek deıdi. Qazir qu­jat­ta­rymdy jınap, taıaýda ǵana oblys ákimdigi jarııalaǵan kásipkerlikti qoldaýǵa arnalǵan taǵy bir baǵ­dar­lamaǵa qatysyp jatyrmyn. Ol baǵdarlamaǵa qatysý úshin ju­mys­syz bolýyń kerek eken. Soko­lov-Sarybaı ken baıytý kombınatynda tokar bolyp júr edim. Amalsyz jumystan shyq­tym. Ma­ǵan eń bastysy, óndi­risti iske qosatyn qarajat kerek. Qalǵan nárseni ózim tabamyn. Munyń syrtynda, untaq sa­byn, sý sabyn, aǵartqysh, shampýn jasaıtyn stanoktardy da satyp almaqpyn, deıdi Segizbaı Júnisov.

Kásipker Sokolov-Sarybaı ken baıytý kombınatyna qoldaý surap barǵan eken. Kásiporyn basshylary ónimińdi shyǵara bastasań, satyp alý jaǵyn oılastyramyz degen ýáde beripti.

Qostanaı oblysy