Tennıs • 24 Mamyr, 2023

«Rolan Garros» bastalady

340 ret
kórsetildi
8 mın
oqý úshin

Aldaǵy jeksenbide Parıjde «Úlken dýlyǵa» sanatyna kiretin jarystardyń biri – Rolan Garrostyń shymyldyǵy túriledi. Júlde qory 49 600 000 eýrony quraıtyn dúbirli dodada álemniń barlyq myqty tennısshileri baq synaıdy. Solardyń qatarynda Elena Rybakına, Iýlııa Pýtınseva jáne Aleksandr Býblık syndy Qazaqstannyń eń úzdik oıynshylary da bar. Olar týrnırdiń negizgi bóligine birden joldama aldy. Al Tımofeı Skatov irikteý saıystaryna qatysyp jatyr. 10 maýsymǵa deıin sozylatyn asa jaýapty jarysta jerlesterimizge sáttilik tileımiz.

«Rolan Garros» bastalady

132 jyldyq tarıhy bar dástúrli týrnırdiń tusaýy sonaý 1891 jyly kesildi. Erler arasynda ótken alǵashqy jarysta Ulybrıtanııanyń ókili H.Brıggstiń baǵy jandy. Odan keıin 40 jylǵa jýyq ýaqyt boıy jergilikti tennıs­shiler eshkimge des bermedi. Sol ara­lyqta Maks Dekıýjı 8 ret dara shyqsa, Anrı Koshe 5 men Andre Vashero 4 márte top jar­­dy. Keıinnen je­ńim­pazdardyń qatary ózge mem­­leketterdiń órenderimen tolyqty. Solar­dyń qatarynda tennıs óneri kenje damyǵan Mysyrdyń da ókili bar. Ol – Iаroslav Drob­nyı. Negizi Iаroslav Chehoslovakııada dúnıege kelgen. Balaýsa kezinen sporttyń san alýan túrimen aınalysqan bolashaq juldyz ýaqyt oza shaıbaly hokkeıdiń has sheberine aınaldy. Drobnyı óz eliniń ulttyq quramasy sapynda 1948 jyly Shveısarııanyń Sankt-Morıs qalasynda alaýy tutanǵan qysqy Olımpııa oıyndarynda kúmis medal oljalady. Keıinnen tennıske myqtap den qoıdy. 1951 jáne 1952 jyldary Mysyrdyń namysyn qorǵaǵan oıynshy Rolan Garrostyń eki dúrkin jeńimpazy atandy. Sporttyq mansabyn aıaqtaǵannan keıin Iаroslav Ulybrıtanııanyń azamattyǵyn aldy.

II Dúnıejúzilik soǵys aıaqtalǵannan keıin 30 jylǵa jýyq ýaqyt boıy birde-bir tennısshi Parıjdegi týrnırdi eki retten artyq uta alǵan joq. Sol seńdi Born Borg buzdy. Shvesııanyń dańqty tennısshisi alty jarysta (1974-75, 1978-81 jyldary) shashasyna shań juqtyrmady. Uzaqqa deıin eshkim bul kórsetkishti qaıtalaı almady. О́z dáýriniń myqty oıynshylary sanalǵan shvesııalyq Vats Vılander (1982, 1985, 1988), chehoslovakııalyq Ivan Lendl (1984, 1986-87) jáne brazılııalyq Gýstavo Kýerten (1997, 2000-01) syndy sańlaqtar bas júldeniń úsheýin enshileýmen shekteldi.

HHI ǵasyr tabaldyryqtan attaǵannan keıin Rafael Nadaldiń dáýiri bastaldy. Ispanııanyń Balear aralyndaǵy Malorka qalasynda dúnıege kelgen dara tulǵa 2005-2022 jyldar aralyǵynda Rolan Gar­rosta 14 ret teńdessiz dep tanyldy. Sol jarystardyń fınalynda ol Rodjer Federerdi – tórt, Novak Djokovıchti – úsh, Domınık Tımdi – eki, Robın Sederlıng, Davıd Ferrer, Endı Marreı, Sten Vavrınka jáne Kasper Rýýdty bir-bir retten utty. Osy ǵalamat kórsetkishiniń arqasynda ol «Grýnt koroli» degen ataqqa ıe boldy. Nadal ústemdik qur­ǵan kezde Rolan Garrostyń kúmis ký­bogin jeńip alýǵa shveısarııalyq Rodjer Federer (2009) men Sten Vavrınka (2015) jáne serbııalyq Novak Djokovıchtiń (2016, 2021) ǵana kúsh-jigeri jetti.

Áıelder arasyndaǵy jarys 1897 jyldan beri uıymdastyryla bastady. HIH ben HH ǵasylardyń toǵysynda Adın Massonnyń (1897-99, 1902-03) mereıi ústem boldy. Odan keıin Keıt Jılý-Fenvık (1904-06, 1908) pen Janna Matte (2009-12) birneshe márte chempıondyq ataqqa qol jetkizdi. Jıyr­ma­synshy jyldary Sıýzann Lenglen (1920-23, 1925-26) qarsylas shydatpady. Olardyń barlyǵy da fransýz qyzdary edi. Alpysynshy jáne jetpisinshi jyldary Margaret Kort-Smıttiń (1962, 1964, 1969-70, 1973) qarqyny qatty boldy. Aýstralııanyń arýy bes týrnırde top jardy. Kóp uzamaı Krıs Evert (1974-75, 1979-80, 1983, 1985-86) esimdi asqan daryn ıesi sýyrylyp shyqty. AQSh-tyń Florıda shtatynda dúnıege kelgen sportshy dúbirli dodada jeti márte daralandy. Kúni búginge deıin bul kórsetkishti eshkim jaqsarta alǵan joq.

1987 jyly Rolan Garrosta Shteffı Graftyń shoqtyǵy bıik boldy. Sol kezde 18 jastaǵy nemis qyzynyń asqan sheberligine barsha jankúıer tamsandy. Sodan keıin Shteffı taǵy alty jarysta (1987-88, 1993, 1995-96, 1999) eshkimge ese jibermedi. Biraq ol báribir Krıs Everttiń rekordyn jańarta alǵan joq. Sońǵy jarysyn Graff 30 jasynda utty. Al HHI ǵasyrdyń eń úzdik nátıjeleri belgııalyq Jıýstın Enen-Ardenn (2003, 2005-07) men amerıkalyq Serena Ýılıamske (2002, 2013, 2015) tıesili.

Atalǵan jarystaǵy keıbir qyzyqty máli­metter jaıynda baıandaıtyn bolsaq, 2004 jylǵy týrnırdiń birinshi aınalymynda kort qojaıyndary – Fabrıs Santoro men Arno Klemann arasyndaǵy báseke 6 saǵat 33 mınýtke sozyldy. Bul tartys alǵashqysynyń paıdasyna sheshildi. 2010 jyly japonııalyq Kýrýmı Naraǵa rýmynııalyq Monıka Nıkoleskýdi jeńý úshin 4 saǵat 42 mınýt qajet boldy. 1988 jyly Shteffı Graf 34 mınýttyń ishinde KSRO-nyń úzdigi Natalıa Zverevany 6:0, 6:0 esebimen tas-talqan etip utty. «Rolan Garros» tarıhyndaǵy eń jas chempıony – Monıka Selesh. Iýgoslavııanyń daryndy oıynshysy 1990 jyly nebary 16 jasynda jeńimpaz atandy. Al AQSh-ta týyp-ósken qytaı jigiti Maıkl Chang 1989 jyly Parıdjegi dodada daralandy. Ol kezde Maıkl 17 jasta edi.

Byltyrǵy týrnırde erler saıysynda Rafael Nadalǵa teń keler eshkim tabylmady. Shırek fınalda Novak Djokovıch (6:2, 4:6, 6:2, 7:6) pen jartylaı fınalda Aleksandr Zverevti (7:6, 7:6) jeńgen 35 jastaǵy Pıreneı túbeginiń tar­lany aqtyq aıqasta Rýýd Kasperdi (6:3, 6:3, 6:0) qapy qaldyrdy. Áıelder arasyndaǵy báseke Iga Sventektiń paıdasyna sheshildi. 20 jastaǵy Polsha tennısshisi sheshýshi tusta Djessıka Pegýla (6:3, 6:2), Darıa Kasat­kına (6:2, 6:1) jáne Korı Gaýffty (6:1, 6:3) oısyrata utty. Erlerdiń juptyq oıynynda salvadorlyq Marselo Alevaro men nıder­landtyq Jan Jıýlen-Roıerge eshkim tótep bere almady. Áıelderdiń tartysynda jergilikti oıynshylar – Karolın Garsııa men Krıstına Mladenovıchtiń mereıi ústem boldy. Mıkste japonııalyq Ena Sıbahara men Nıderlandtyń ókili Ýeslı Kolhov barlyq básekelesinen basym tústi.

Qazaqstannyń tennısshileri arasynda Rolan Garrosta eń jaqsy nátıje kórsetkender Iаroslava Shvedova (2010, 2012), Iýlııa Pý­tınseva (2016, 2018) jáne Elena Rybakına (2021). Ár jyldary olar atalǵan dodanyń shırek fınalyna deıin jetti. Bıylǵy jarys­ta sol kórsetkish jaqsarady dep úmittenemiz. Shvedova 2010 jyly juptyq saıystyń fınalynda óner kórsetse, 2021 jyly Andreı Golýbev pen Aleksandr Býblık juby da dál sol mejeden kórindi.