Quqyq buzýshylyqtyń aldyn alý jáne jasalǵan qylmystardyń nátıjesinde keltirilgen zalaldy óteý jónindegi sharalardyń tıimdiligi talqyǵa salynǵan Úılestirý keńesiniń jumysyna Prezıdent Ákimshiliginiń ókilderi, quqyq qorǵaý jáne arnaýly memlekettik organdardyń, beıindi mınıstrlikterdiń basshylary, atap aıtqanda, Ishki ister mınıstri, polısııa general-polkovnıgi Marat Ahmetjanov, Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstri Darhan Qydyráli, Sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agenttiginiń tóraǵasy Ashat Jumaǵalı, Qarjylyq monıtorıng agenttiginiń tóraǵasy Janat Elımanov jáne basqa da múddeli sala ókilderi qatysty.
Jıyn barysynda kóterilgen birinshi másele – eldegi quqyq buzýshylyqtardyń aldyn alý. Mamandardyń pikirinshe, sońǵy úsh jylda qylmystardyń jalpy sany azaıyp keledi. Atap aıtqanda, bıyl aýyr qylmystar 23,5%-ǵa, asa aýyr qylmystar 29%-ǵa az tirkelgen. Adam óltirý, tonaý, qaraqshylyq, buzaqylyq sany da azaıǵan.
Degenmen Bas prokýror Berik Asylovtyń aıtýynsha, keıbir qylmys túrleriniń sany alańdaýshylyq týdyrady. «Biz azamattardyń qaýipsizdigine anaǵurlym teris áser etetin qylmystardyń aldyn alýdy kúsheıtýimiz kerek. Bul mindetti Memleket basshysy aldymyzǵa qoıyp otyr», dep atap ótti ol. Sonyń ishinde esirtki zattarynyń zańsyz aınalymyna qarsy kúres baǵytyna erekshe nazar aýdarý kerek.
Búgin eldegi esirtki qylmystarynyń ahýalyna qarasaq, ósimdik tektes «dástúrli» esirtkiniń ornyn sıntetıkalyq jolmen alynǵan psıhobelsendi zattardyń belsendi túrde almastyryp jatqanyn kórýge bolady. Sońǵy derekter boıynsha tárkilengen «sıntetıka» kólemi 3 esege artqan. Bul zattardyń tez kóbeıýine «mefedron», «tuz» jáne basqa preparattardyń ınternet pen «jasyryp ketý» ádisi arqyly ońaı qoljetimdiligi sebep bolyp otyr.
Quqyq qorǵaý organdary mamandarynyń aıtýynsha, esirtki qylmystaryna qarsy qabyldanǵan sharalardyń nátıjesinde sońǵy 3 jylda 122 esirtki zerthanasy joıylyp, esirtki taratýmen aınalysatyn 17 uıymdasqan qylmystyq top qyzmetiniń joly kesilgen, sondaı-aq zańsyz aınalymnan 37,5 tonna esirtki zattary tárkilengen.
Budan bólek, Úılestirý keńesi barysynda balalar qylmysy, kámeletke tolmaǵandarǵa qarsy jynystyq qol suǵýshylyq, otbasylyq-turmystyq zorlyq-zombylyq, alaıaqtyq jáne basqa da quqyqqa qaıshy áreketterdiń aldyn alý máseleleri qaralyp, ýákiletti organdar úshin birqatar usynymdar ázirlendi. Atap aıtqanda, Ishki ister mınıstrligine beınebaqylaýmen qamtylmaǵan «soqyr» aımaqtardy anyqtap, adamdar kóp jınalatyn jerlerde, kóńil kóterý oryndary men alkogol satylatyn túngi núktelerdiń janynda kameralar ornatý usynyldy. Sonymen qatar tártibi nashar otbasylar men janjalqorlardy esepke alý, olarmen aldyn alý jumysyn únemi júrgizý asa qajet.
Oqý-aǵartý, Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrlikterine oqý oryndarynda qaýipsiz orta qalyptastyrý boıynsha tásilderdi qaıta qaraý usynyldy. Bul baǵytta tártibi syn kótermeıtin adamdardy erte bastan anyqtap, psıhologııalyq jumysqa, ásirese esirtkige beıim adamdarmen jumys isteýge nazar aýdarý kerek. Sonymen qatar Densaýlyq saqtaý mınıstrligine esirtkige táýeldi balalarǵa arnalǵan ońaltý ortalyqtaryn qurý boıynsha usynys jasaldy.
Jalpy, keńeske qatysýshylar qylmysqa qarsy kúreste vedomstvoaralyq ózara is-qımyldy kúsheıtý jáne qazirgi zamanǵy syn-qaterlerdi eskere otyryp, quqyq buzýshylyqtardyń aldyn alý boıynsha sharalardy belsendirý jaıly sóz baılasty. Quqyq buzýshylyqtardyń aldyn alý jónindegi óńirlik komıssııalarǵa ár aımaqtyń erekshelikterin eskere otyryp, qylmys jasaýdyń sebepteri men jaǵdaılaryn joıý jóninde belsendi sharalar qabyldaý usynyldy.
Bas prokýror Berik Asylov oblystyq prokýrorlarǵa úılestirý keńesterinde azamattardyń qaýipsizdigine áser etetin qylmystardyń aldyn alý jónindegi sharalar qanshalyqty tıimdi bolyp jatqanyn qaraý boıynsha tapsyrma berdi.
Ekinshi másele aıasynda qylmys saldarynan keltirilgen zalaldy óteýdiń ózekti problemalary áńgime arqaýyna aınalyp, olardy joıý boıynsha pikirler talqyǵa salyndy. Tergeý organdarynyń aldyna azamattar men memleketke keltirilgen zalaldy óteý úshin quqyqtyq tetikterdi barynsha paıdalaný, bul úshin qylmyskerlerdiń múlkine bılik etýin shekteý jáne olardy qamaýǵa alý jóninde shuǵyl sharalar qabyldaý mindeti qoıyldy.
Otyrys sońynda Bas prokýror krımınogendik jaǵdaıdy jaqsartý jónindegi mindetterdi sheshýdiń jáne qylmystyń barynsha qaýipti túrleriniń aldyn alý boıynsha pármendi sharalar qabyldaýdyń mańyzdylyǵyn atap ótti.
