2014 jylǵy 19 maýsym, Astana, Úkimet Úıi
Qazaqstan Respýblıkasynyń quqyq qorǵaý organdarynda polıgrafologııalyq zertteýden ótý qaǵıdalaryn bekitý týraly
«Quqyq qorǵaý qyzmeti týraly» 2011 jylǵy 6 qańtardaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 6-babynyń 5-1-tarmaǵyna sáıkes Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti qaýly etedi:
1. Qosa berilip otyrǵan Qazaqstan Respýblıkasynyń quqyq qorǵaý organdarynda polıgrafologııalyq zertteýden ótý qaǵıdalary bekitilsin.
2. Osy qaýly alǵashqy resmı jarııalanǵan kúninen keıin kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engiziledi.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Premer-Mınıstri K. MÁSIMOV.
Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2014 jylǵy 19 maýsymdaǵy № 683 qaýlysymen bekitilgen
Qazaqstan Respýblıkasynyń quqyq qorǵaý organdarynda polıgrafologııalyq
zertteýden ótý qaǵıdalary
1. Osy Qazaqstan Respýblıkasynyń quqyq qorǵaý organdarynda polıgrafologııalyq zertteýden ótý qaǵıdalary (budan ári – Qaǵıdalar) azamattardyń, sondaı-aq Qazaqstan Respýblıkasy quqyq qorǵaý organdary qyzmetkerleriniń polıgrafologııalyq zertteýden ótýi tártibin aıqyndaıdy.
2. Osy Qaǵıdalarda paıdalanylatyn negizgi uǵymdar men termınder:
1) polıgraf – analogtyq jáne (nemese) sıfrly túrde kórinetin verbaldyq jáne kórý stımýldaryna jaýapta adamnyń qarqyndy fızıologııalyq reaksııasyna (tynys alýy, júrek-tamyrlarynyń belsendiligi, teri-galvanıkalyq reaksııasy, qozǵalys belsendiligi, bet álpetiniń mımıkasy jáne basqalary) saýaldama júrgizý prosesinde tirkeýge arnalǵan tehnıkalyq qurylǵy;
2) polıgrafologııalyq zertteý – adamnyń psıhofızıologııalyq kýálandyrý kezinde paıda bolatyn jekelegen fızıologııalyq reaksııalaryn arnaıy medısınalyq datchıkterdiń kómegimen tirkeýden turatyn saýaldama júrgizý rásimi;
3) polıgrafolog – tıisti daıarlyqtan ótken jáne polıgrafologııalyq zertteý júrgizýge onyń quqyǵyn rastaıtyn qujaty (sertıfıkat, dıplom, kýálik) bar adam.
3. Polıgrafologııalyq zertteýden (budan ári – zertteý):
1) Qazaqstan Respýblıkasynyń quqyq qorǵaý organdaryna qyzmetke (quqyq qorǵaý organdarynyń bilim berý uıymdaryna oqýǵa) qabyldanatyn azamattar;
2) Qazaqstan Respýblıkasy quqyq qorǵaý organdarynyń attestattaýǵa jatatyn qyzmetkerleri;
3) qyzmettik tergeý júrgizgen kezde qajettiligi boıynsha Qazaqstan Respýblıkasy quqyq qorǵaý organdarynyń qyzmetkerleri ótedi.
4. Qosymsha aqparat alý jáne quqyq qorǵaý qyzmetine (quqyq qorǵaý organdarynyń bilim berý uıymdaryna oqýǵa) qabyldanatyn azamattar men Qazaqstan Respýblıkasy quqyq qorǵaý organdary qyzmeterleri (budan ári – zertteletin adamdar) habarlaǵan málimetterdiń rastyǵyn tekserý zertteý júrgizýdiń maqsaty bolyp tabylady.
5. Qazaqstan Respýblıkasynyń quqyq qorǵaý qyzmetine (quqyq qorǵaý organdarynyń bilim berý uıymdaryna oqýǵa) qabyldanatyn azamattar Qaǵıdalardyń 1-qosymshasyna sáıkes kadr bólimshesiniń joldamasy boıynsha áskerı-dárigerlik komıssııada zertteýden ótedi.
Qazaqstan Respýblıkasy qorǵaý organdarynyń qyzmetkerleri attestattaý jáne qyzmettik tergeý júrgizý kezinde quqyq qorǵaý organdarynyń tıisti bólimshelerinde zertteýden ótedi.
6. Zertteýden ótýdiń negizgi mindetteri:
1) Qazaqstan Respýblıkasynyń quqyq qorǵaý qyzmetine (quqyq qorǵaý organdarynyń bilim berý uıymdaryna oqýǵa) qabyldaǵan kezde:
quqyq qorǵaý qyzmetine (quqyq qorǵaý organdarynyń bilim berý uıymdaryna oqýǵa) kelýdegi quqyqqa qaıshy nıetin (tyıym salynǵan qoǵamdyq birlestikter qyzmetiniń, qylmystyq jáne terrorıstik uıymdar múddelerine jáne basqalary);
júris-turysyndaǵy jasyryn aýytqýdy, jaǵymsyz táýeldiligin, esirtki, psıhotroptyq jáne psıhıkalyq jáne tánı táýeldilik týǵyzatyn ózge de psıhoaktıvti zattardy tutynýyn;
quqyq qorǵaý organdarynda qyzmetten tolyqqandy ótýine kedergi keltiretin jasyryn syrqattaryn, óz-ózine qol jumsaýǵa beıimdiligin;
saýalnamalyq derekterin, kiristeri týraly, múlki jáne múliktik sıpattaǵy mindettemeleri, qos azamattyǵynyń bar ekendigi, jalǵan qujattardy paıdalanǵany týraly málimetterdi jasyrýyn nemese burmalaýyn;
sybaılas jemqorlyq quqyq buzýshylyqtar jasaýynyń, bógde adamdarǵa qupııa nemese qyzmettik aqparat berýiniń buryn oryn alǵan faktilerin;
tártiptik, ákimshilik jáne qylmystyq, sonyń ishinde sybaılas jemqorlyq quqyq buzýshylyqtar jasaǵany úshin qylmystyq jaýaptylyqqa tartylý faktilerin;
tyıym salynǵan qoǵamdyq birlestiktermen, qylmystyq jáne terrorıstik uıymdarmen baılanystaryn nemese eger ol buryn olardyń qyzmettik mindettemelerine kirmegen bolsa, kommersııalyq qurylymdarǵa qatysýyn;
qyzmettik ókilettikterin teris paıdalanýyn;
2) attestasııa ótkizgen kezde:
quqyq qorǵaý organdarynda qyzmette bolýdaǵy jasyryn teris sebepterin (tyıym salynǵan qoǵamdyq birlestikter qyzmetiniń, qylmystyq jáne terrorıstik uıymdar múddelerine jáne basqalary);
júris-turysyndaǵy jasyryn aýytqýdy, jaǵymsyz táýeldiligin, esirtki, psıhotroptyq jáne psıhıkalyq jáne tánı táýeldilik týǵyzatyn ózge de psıhoaktıvti zattardy tutynýyn;
quqyq qorǵaý organdarynda qyzmetten tolyqqandy ótýine kedergi keltiretin jasyryn syrqattaryn, óz-ózine qol jumsaýǵa beıimdiligin;
saýalnamalyq derekterin, kiristeri týraly, múlki jáne múliktik sıpattaǵy mindettemeleri, qos azamattyǵynyń bar ekendigi, jalǵan qujattardy paıdalanǵany týraly málimetterdi jasyrýyn nemese burmalaýyn;
sybaılas jemqorlyq quqyq buzýshylyqtar jasaýynyń, bógde adamdarǵa qupııa nemese qyzmettik aqparat berýiniń buryn oryn alǵan faktilerin;
tártiptik, ákimshilik jáne qylmystyq, sonyń ishinde sybaılas jemqorlyq quqyq buzýshylyqtaryn jasaǵany úshin qylmystyq jaýaptylyqqa tartylý faktilerin;
tyıym salynǵan qoǵamdyq birlestiktermen, qylmystyq jáne terrorıstik uıymdarmen baılanystaryn nemese eger ol buryn olardyń qyzmettik mindettemelerine kirmegen bolsa, kommersııalyq qurylymdarǵa qatysýyn;
qyzmettik ókilettikterin teris paıdalanýyn;
3) qyzmettik tergeý júrgizgen kezde:
teris qylyq ne quqyq buzýshylyq jasaýynyń mán-jaılaryn;
qyzmetkerdiń atalǵan teris qylyqqa ne quqyq buzýshylyqqa qatystylyǵyn;
qyzmettik ókilettigin teris paıdalaný faktilerin anyqtaý bolyp tabylady.
Attestattaý, sondaı-aq qyzmetten ótý ereksheligin nemese anyqtaýǵa jatatyn mán-jaılardy eskere otyryp, qyzmettik tergeý júrgizý barysynda birinshi basshy anyqtaýǵa jatatyn qosymsha mindetter qoıýy múmkin.
7. Zertteýdi polıgrafty paıdalana otyryp, polıgrafolog júrgizedi jáne ózine birqatar kezekti kezeńder qosady:
1) zertteletin adammen testileý aldyndaǵy áńgimelesýler júrgizý;
2) zertteletin adamdy testileý;
3) qorytyndy shyǵarý.
8. Zertteý zertteletin adamnyń qalaýy boıynsha memlekettik ne orys tilinde júrgiziledi jáne zertteletin adamda qadir-qasıetin túsirý nemese qorlaý seziminiń týyndaýyn boldyrmaýy tıis.
Qajet bolǵan jaǵdaıda aýdarmashy usynylady.
9. Polıgrafolog zertteý júrgizer aldynda qoldaǵy materıaldarmen aldyn ala tanysady, qajet bolǵan kezde zertteletin adamnyń densaýlyǵynyń jaı-kúıi týraly medısınalyq qujattardy zerdeleıdi jáne medısınalyq mekemeniń tıisti mamandarymen aqyldasady.
10. Zertteletin adammen júrgiziletin testileý aldyndaǵy áńgimelesýler:
1) zertteletin adamnyń quqyqtaryn, sondaı-aq zertteýdiń mindetterin túsindirýdi;
2) polıgrafpen jáne onyń jumys qaǵıdatymen tanysýdy;
3) suraqtardy talqylaýdy jáne túzetýdi;
4) jaýaptan jaltarýdy, tártibi men áńgimesindegi kúıgelektigin, is-qımylynyń sáıkessizdigin anyqtaý men tirkeýdi qarastyrady.
11. Zertteletin adam testileýden óter aldynda Qaǵıdalardyń 2-qosymshasyna sáıkes nysan boıynsha eki bólikten turatyn polıgrafologııalyq zertteý týraly deklarasııa (budan ári – deklarasııa) toltyrady. Deklarasııanyń birinshi bóligi testileý aldynda, ekinshi bóligi testileýden ótken soń toltyrylady).
Testileý sátinde kóńil-kúıi nasharlaǵan zertteletin adam bul týraly testileýdi júrgizý bastalǵanǵa deıin polıgrafologqa habarlaıdy jáne ol týraly deklarasııada kórsetedi. Bul jaǵdaıda osyndaı adamdardy testileý osy kún ishinde basqa ýaqytta ne basqa kúni júrgiziledi, bul rette, kóńil-kúıiniń nasharlaý sebebi boıynsha testileýdi aýystyrýǵa on kúntizbelik kún ishinde keminde eki ret jol beriledi.
Sonymen qatar, zertteletin adamdy:
1) júrek-qantamyry nemese tynys alý qyzmetiniń buzylýyna baılanysty syrqaty kúrt ýshyqqan jaǵdaıda (zertteletin adam tıisti medısınalyq qortyndy usynady);
2) zertteletin adam alkogolge nemese esirtkige mas kúıde bolsa nemese ýlanýynyń qaldyq qubylystary bolsa;
3) júktiligi týraly derekter bolsa testileýge jol berilmeıdi.
12. Zertteý júrgizgen kezde ony aýdıo jáne beınege jazyp alý júzege asyrylady, ol týraly zertteletin adamǵa habarlanady.
13. Zertteletin adamdy úzdiksiz testileýdiń uzaqtyǵy 120 mınýttan aspaýy tıis. Júktemeni azaıtý úshin testileý barysynda zertteletin adamǵa uzaqtyǵy 15 mınýtqa deıingi demalys beriledi.
Bul rette, zertteý júrgizgen kezde bir polıgrafologqa arnalǵan jumys júktemesi kúnine eki adamnan aspaýy tıis.
14. Zertteletin adam testileýden osy maqsattar úshin arnaıy jabdyqtalǵan bólmelerde de, sondaı-aq kez kelgen ózge bólmelerde de óte beredi.
Bólmelerge qoıylatyn negizgi talaptar mynalar bolyp tabylady:
1) alańy keminde 10 sharshy metr, tóbesiniń bıiktigi keminde 2,5 metr;
2) qabyrǵalary men tóbeleri dybystan oqshaýlaýdyń tıisti deńgeıin qamtamasyz etetin, beıtarap jáne jaǵymdy túske boıalǵan bolýy;
3) bólmedegi aýanyń turaqty temperatýrasy +20-dan +25-ke deıingi S°.
15. Zertteýden ótý nátıjeleri boıynsha zertteletin adamnyń qoıǵan suraqtarǵa bergen jaýaptarynyń durystyǵy týraly tujyrymy bar qorytyndy jasalady.
Qorytyndyǵa júrgizilgen zertteýlerdiń mánin barynsha anyqtaıtyn qosymsha málimetter jazylýy múmkin.
16. Zertteý barysynda alynǵan aqparat yqtımaldyq, usynymdyq sıpatta bolady, sondaı-aq qosalqy mánge ıe bolady, kadr bólimsheleriniń qyzmetkerleri jáne quqyq qorǵaý organdary bilim berý mekemeleriniń qabyldaý komıssııalary, attestattaý komıssııalary jáne ózindik qaýipsizdik qyzmetteri (budan ári – múddeli bólimsheler) quqyq qorǵaý organyna qyzmetke (quqyq qorǵaý organdarynyń bilim berý uıymdaryna oqýǵa) qabyldaý, attestattaýdan ótkizý jáne qyzmettik tergeý júrgizý týraly máseleni sheshken kezde paıdalanady.
17. Zertteý barysynda daıyndalyp jatqan, jasalyp otyrǵan nemese jasalǵan quqyq buzýshylyqtarǵa zertteletin adamnyń qatysynyń bar ekendigi týraly aqparat anyqtalǵan jaǵdaıda, polıgrafolog ony múddeli bólimsheniń bastyǵyna (basshysyna) jetkizedi jáne zańnamalarda belgilengen tártippen tekseredi.
18. Polıgrafologııalyq zertteýden ótkeni týraly qortyndyny polıgrafolog Qaǵıdalardyń 3-qosymshasyna sáıkes nysan boıynsha úsh jumys kúni ishinde daıyndaıdy, keıin múddeli bólimshege joldaıdy.
19. Zertteý materıaldary qyzmet babynda paıdalanýǵa arnalǵan qujattarǵa jatqyzylady.
20. Zertteý materıaldary (zertteýdiń nátıjeleri týraly qorytyndy, polıgramm túrinde prınterden basyp shyǵarylǵan psıhofızıologııalyq reaksııalar, aýdıo jáne beıne materıaldar, suraqtar jáne basqa da qujattar) zertteýge joldaǵan bólimsheniń muraǵatynda:
1) Qazaqstan Respýblıkasynyń quqyq qorǵaý qyzmetine (quqyq qorǵaý organdarynyń bilim berý uıymdaryna oqýǵa) kirgen jáne qabyldanbaǵan azamattarǵa qatysty bes jyl boıy;
2) Qazaqstan Respýblıkasynyń quqyq qorǵaý organdary qyzmetkerlerine qatysty jıyrma bes jyl boıy saqtalady.
21. Zertteýdiń nátıjelerin jarııa etkeni jáne (nemese) burmalaǵany úshin polıgrafologqa jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń quqy qorǵaý organdary múddeli bólimsheleriniń bastyqtaryna (basshylaryna) Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdarymen kózdelgen jaýapkershilik júkteledi.
Qazaqstan Respýblıkasyny quqyq qorǵaý organdarynda polıgrafologııalyq zertteýden ótý qaǵıdalaryna 1-qosymsha
Polıgrafologııalyq zertteýge joldama
Joldama túbirteginiń №____
Polıgrafologııalyq zertteýge joldanady
________________________________________
(zertteletin adamnyń aty-jóni)
________________________________________
(zertteýdiń negizdemesin kórsetý kerek)
Kadr bólimshesiniń basshysy
_________________________________________
(qyzmetin, aty-jónin kórsetý kerek)
20___j. «____»____________________________.
______________________________________
(joldama bergen organnyń ataýy)
______________________________________
(áskerı-dárigerlik komıssııanyń ataýy)
Komıssııanyń mekenjaıy: ________________________
Joldama №_______
Polıgrafologııalyq zertteýge joldanady
____________________________________
(zerttelýshiniń aty-jóni)
______________________________________
(zertteýdiń negizdemesin kórsetý kerek)
Fotosýret
M.O.
Kadr bólimshesiniń basshysy
_______________________________________
(qyzmetin, aty-jónin kórsetý kerek)
20___j. «_____»_________________________
Qazaqstan Respýblıkasynyń quqyq qorǵaý organdarynda polıgrafologııalyq zertteýden ótý qaǵıdalaryna 2-qosymsha
Nysan
Polıgrafologııalyq zertteý týraly deklarasııa
1-bólim (testileý ótkizgenge deıin toltyrylady)
1. Zertteletin adamnyń T.A.Á. _____________________________________
________________________________________________________________
Shaǵymy:________________________________________________________
________________________________________________________________
Kóńil-kúıi: ______________________________________________________
Emosııalyq jaı-kúıi:______________________________________________
Testileý sátindegi jalpy kóńil-kúıi:_________________________________
________________________________________________________________
Júrek-qantamyr jáne tynys joldary qyzmetiniń buzylýyna baılanysty syrqattarynyń
bar ekendigi týraly medısınalyq qujattarynyń bolýy: ________________
_________________________________________________________________
2. Maǵan, polıgrafologpen áńgimelesý barysynda:
1) áńgimelesken jáne polıgrafty qoldana otyryp, testileý júrgizgen kezde aýdıokórý qadaǵalaýy men jazba júrgiziletini;
2) úzdiksiz tekserý uzaqtyǵynyń 120 mınýt quraıtyny jáne qajet bolǵan kezde 15 mınýtqa deıin demalys beriletini týraly belgili boldy.
3. Sondaı-aq maǵan zertteýdiń quqyqtary men mindetteri, polıgraf jumysynyń qaǵıdaty, testileý suraqtarynyń taqyryby túsindirildi.
Zertteletin adamnyń qoly __________________________________________
4. Alkogolge nemese esirtkige mas kúıde emes ekenimdi rastaımyn.
Zertteletin adamnyń qoly __________________________________________
5. Zertteý júrgizý barysynda aýdarmashynyń kómegi qajet emes. Zertteletin adamnyń
qoly _____________________________________________________________
Kúni jáne ýaqyty 20___ j. «___» ____________
«___» saǵat «___» mınýt
2-bólim (testileý ótkizilgen soń toltyrylady)
Men, __________________________________________________________________,
(zertteletin damnyń T.A.Á.)
20___j. «___» _______ _____ saǵat ____ mınýttan ____ saǵat __ mınýtqa deıin
(bastalǵan ýaqyty) (aıaqtalǵan ýaqyty)
ótkizilgen polıgrafologııalyq zertteýler sheńberinde testileýden soń,
______________________________________________________ baılanysty,
(zertteýdiń negizdemesi kórsetiledi)
mynalardy rastaımyn:
1) testileý ýaqytynda maǵan aldyn ala tanys bolǵan taqyryptaǵy suraqtar qoıyldy;
2) saýal alý ýaqytynda men testileý rásimderin úzýge nıet bildirgen joqpyn;
3) zertteý rásimderi jáne suraqtardyń mazmuny meniń adamgershilik qadir-qasıetime nuqsan keltirgen joq jáne qorlaǵan joq;
4) maǵan qatysty qaýip, kúsh jáne áser etýdiń ózge de zańsyz ádisteri paıdalanylǵan joq;
5) testileý júrgizilgen soń meniń psıhıkalyq jáne dene densaýlyǵym nasharlaǵan joq.
Erekshe pikir:
__________________________________________________________________________
___________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
________________________________
(qoly, T.A.Á.)
20__j. «_____» __________________
Qazaqstan Respýblıkasynyń quqyq qorǵaý organdarynda polıgrafologııalyq zertteýden ótý qaǵıdalaryna 3-qosymsha
Nysan
Polıgrafologııalyq zertteýdiń nátıjeleri boıynsha qorytyndy
20__jylǵy «___» ___________ joldaý boıynsha
___________________________________________________________________________
(bastamashynyń qyzmeti, T.A.Á.)
___________________________________________________________________________
(zertteletin adamnyń T.A.Á., týǵan jyly)
polıgrafologııalyq zertteý júrgizildi.
Zertteý _____________________________________________________________
(ótkizý orny)
20__j. «___»___________ __________ - ____aralyǵynda polıgrafolog ______________
(bastalǵan ýaqyty) (aıaqtalǵan ýaqyty) (T.A.Á.)
júrgizdi.
Zertteý _____________________________________ polıgrafta júrgizildi.
(markasy, serııalyq nómiri)
Zertteýdiń negizdemesi: _________________________________________
Anyqtalýy tıis suraqtar: _______________________________________
________________________________________________________________
(suraqtardyń mazmuny)
Alynǵan polıgrammalar _________________________ boıynsha baǵalandy
(ádisteme ataýy)
Testileý barysynda zertteletin adamnyń jaýaptary kezinde mynadaı suraqtarǵa fızıologııalyq reaksııalar alyndy:
1.______________________________________________________________
2.______________________________________________________________
Sondaı-aq, zertteletin adam áńgimelesý prosesinde __________________
________________________________________________________________
(zertteletin adamnan qandaı da bolmasyn quqyqqa qaıshy áreketter
týraly alynǵan aqparat kórsetiledi)
týraly qosymsha habarlady.
Zertteýdiń nátıjeleri mynadaı qortyndy jasaýǵa múmkindik beredi:
________________________________________________________________
________________________________________________________________
Polıgrafolog: ___________________________________________________
(qoly, T.A.Á.)
20__j. «___» _________________