Ásker • 02 Maýsym, 2023

Armııa jastardy shyńdaıdy

183 ret kórsetildi

Ata Zańymyzda «Qazaqstan Respýblıkasyn qorǵaý – onyń árbir azamatynyń qasıetti paryzy men mindeti» delingen. Bul jerdegi «qorǵaý» degen uǵymnyń aıasyna tek el basyna kún týǵanda qolǵa qarý alýdy ǵana emes, beıbit kúnde el irgesin berik qylyp, almaǵaıyp zaman ornaǵanda bes qarýy saqadaı saı turatyn qabiletti ásker daıyndaýdy da syıǵyzýǵa bolady. Jastardy áskerı qyzmetke daıyndap, óz Otany men onyń halqy aldyndaǵy jaýapkershiligin uǵyndyrý – er azamattar úshin tárbıeniń bastaýy.

Armııa jastardy shyńdaıdy

Qa­rýly Kúshter –  el tiregi. Sol úshin kez kelgen deni saý jas eliniń patrıoty bolýdy paryzym dep túsinip, halqyna qorǵan bolýǵa umtylǵany abzal. Osyǵan oraı bıyl 18 myńnan astam adamdy azamattyq boryshyn óteýge shaqyrý josparlanyp otyr. Onyń ishinde 7 myńnan astam bozbala Qarýly Kúshterdiń qa­ta­ryn­da qyzmet etpek. Qalǵan sha­­qy­rylýshylar Ulttyq ulan, She­kara qyzmeti, Tótenshe jaǵ­­daı­lar mınıstrligi jáne Mem­le­ket­tik kúzet qyzme­tiniń áskerı bólimderi qataryn tolyq­tyra­tyn bolady.

Qorǵanys mınıstriniń keńes­shisi Álisher Súleımenovtiń aıtýynsha, búgingi álemdegi, sonyń ishinde elimizdiń aınalasyndaǵy geosaıası ahýal qalasaq ta, qala­masaq ta, bizge etek-jeńimizdi jınaıtyn ýaqyttyń kelgenin atar tań men batar kúndeı kóz al­dymyzǵa aıshyqtap berip otyr. Syndarly sátte sadaq tartar sar­bazdarymyzdyń saqadaı saı, bes qarýynyń ázir bolýy – ýaqyt kúttirmes mindet.

– Jastardyń 1 jyl áskerde bolýyn memlekettiń oqý-jatty­ǵýdan ótken jumyldyrý rezervin daıyndaýǵa ketetin ýaqyt dep qabyldaýymyz qajet. Merzimdi qyzmet ótkerý kezinde olar áske­rı istiń negizderimen tanysyp, qarý-jaraq pen jaýyngerlik tehnıkany basqarýdy, áskerı-eseptik mamandyqty ıgeredi. Osy jumyldyrý rezervin qa­jet­­ti deńgeıde ustap turý úshin kúsh­tik qurylymdar qata­ry­na shamamen 35 myń adam sha­qy­rylady. Kez kelgen memleket úshin bilikti ju­myl­dyrý re­zer­vin daıyndaý kún tártibi­nen esh­qashan tús­ken emes, – deıdi Álisher Súleımenov.

Bizdiń oıymyzsha, áskerı boryshty óteýdiń túpki maq­sat­­ta­­rynyń biri – jastardy pat­rıottyqqa tárbıeleý. Pat­rıotızm – ózińniń eń­be­giń men kúsh-jigerińdi týǵan jeriń men Otandy kórkeıtýge jum­saý degen uǵymdy bildiredi. Pat­rıottyq sezimniń nysany – Otan desek, onyń irgetasy – týǵan jer, ulttyq til, dil, dás­túr. Qor­­ǵanys mınıstriniń keńes­shi­si de týǵan jerge degen súıis­­pen­shilikti eldi kórkeıtý, bil­im izdegen jastardyń talabyna qoldaý bildirý dep te uǵynǵan jón ekenin aıtady.

– Batys oıshyldarynyń biri Epıktet: «Seniń týǵan jerge jasaǵan eń úlken jaqsylyǵyń – onyń ǵımarattaryn bıiktetýiń emes, azamattarynyń aqyl-oıyn ósirýiń. Bıik ǵımarattarda alasa oıly adamdar ómir súrgenshe, alasa ǵımarattarda oıy bıik, parasaty joǵary adamdardyń turǵany artyq» degen. Ult ustazy Ahmet Baıtursynuly: Balany ulsha tárbıeleseń, ul bolmaqshy. Qulsha tárbıeleseń, qul bolmaqshy, deıdi. Olaı bolsa, er aza­mat­tyń moınyndaǵy boryshty biletin ulsha tárbıe­lengen jigitterimizdiń kóp bolýy or­taq mindet, – deıdi Álisher Sú­leımenov.

Onyń aıtýynsha, qazirgi kúni áleýmettik jelide Otan qor­ǵaýshynyń abyroıly esimine kúıe jaǵýshylar kóp. Qoǵamda dúrbeleń týǵyzyp, buqarany dúdámal oıǵa jeteleý sánge aınalǵan. «Áıtse de Qorǵanys mınıstrligi qol qýsyryp, aýyz­dy qý shóppen súrtip qarap otyrǵan joq», deıdi ol. Eldiń qorǵanys qabiletin arttyrý, ol úshin áskerdi densaýlyǵy myqty, áleýmettik jaǵynan qamtamasyz etilgen, tórt qubylasy teń azamat­tarmen tolyqtyrý isi qar­qyndy júrgizilip keledi.

– Aldymen áskerı qyzmet­shilerdiń ómiri men densaýlyǵyn nazarǵa alý kerek. 2022 jyly tamyz aıynda Qorǵanys mı­nıstri, general-polkovnık Rýs­lan Jaqsylyqovtyń basta­ma­­symen «О́mirińdi saqta» sala­ara­lyq baǵdarlama­sy beki­til­di. Bul qujat qu­qyq buzýshy­lyq­tyń aldyn alýǵa, bı­likti asyra paıdalaný fak­tile­rin bol­dy­r­­maýǵa, jaraqat­taný men áske­­rı ortadaǵy orny tol­mas shy­ǵyn­dy azaıtýǵa, áske­rı qyz­met­tiń qaýipsizdigin qam­tamasyz etýge arnalǵan. Ony ázirleýge Mem­lekettik kúzet qyzmeti, UQK Shekara qyz­me­ti, Ulttyq ulan, Tótenshe jaǵ­daılar mınıstrligi ókilderi, ǵalymdar, qoǵam qaırat­­kerleri men psıhologter qatys­ty, – deıdi mınıstr keńesshisi.

Bul baǵdarlama qazirdiń ózin­de nátıjesiz emes kórinedi. Má­selen, 2022 jyldyń qory­tyn­dysy bo­ıynsha qaıtarymsyz shyǵyndar men qylmystyq áre­ketterdiń sanyn edáýir qys­qar­týǵa qol jetkizilgen. 2022-2025 jyldarǵa arnalǵan «О́mi­rińdi saqta» baǵ­darlamasy úsh kezeńde júzege asyrylady.

Áskerı saladaǵy taǵy bir mańyz­dy jumystardyń biri – Otan aldyndaǵy bory­shyn ótegen jastardyń belgi­li bir mamandyqty ıgerip shy­ǵýy­na jaǵdaı jasaý. Memleket bas­shysynyń tapsyrmasyna sáıkes 2022 jyldyń 1 jeltoqsanynan bastap merzimdi qyzmet sarbazdaryn ekonomıkanyń naqty sek­torynda suranysqa ıe 28 ma­man­dyqqa daıarlaý bastalǵan. Olar áskerde júrip-aq, tehnıka jóndeý sheberi, ekskavator mashınısi, elektromontajshy, aspaz, slesar, elektroslesar,  t.b. mamandyqtardy ıge­redi. Osylaısha, jyl saıyn zapasqa shyǵarylǵannan keıin jumysqa ornalasý múmkindigi bar 3 myń maman daıarlanyp keledi.

Budan bólek, sarbazdarǵa bi­­lim alýǵa degen jeńildikter Otan aldyndaǵy boryshyn óteýge talpynǵan jastardyń qa­­­­ta­­­ryn arttyryp otyr. Má­se­­­len, ótken jyldyń eń basty jaǵymdy jańa­lyǵy – ás­ke­rı boryshyn ótegen soń jo­ǵa­ry oqý oryn­da­ryna túsý jeńil­diginiń berilýi. Búginde bul bas­ta­many eli­mizdegi 70-ten astam jo­ǵa­ry oqý orny qoldap otyr. Qorǵa­nys mınıstrligi men joǵary oqý oryndary ara­syn­daǵy qanat­qaqty joba Joǵarǵy Bas qol­basshy Qasym-Jomart Toqaev­tyń jastardy áskerde qyz­met etýge yntalandyrý jó­nin­degi tapsyrmasyn iske asyrý úshin qolǵa alynǵan.

– Endi bıyldan bastap «ómir kórgen» saqa sarbazdarǵa eki jyl ishinde UBT tapsyrmaı-aq, áńgimelesý nátıjesi boıyn­sha aqyly negizde joǵary oqý oryndaryna túsý múm­kin­digi berilip otyr. Ol úshin azamattar «E-gov» nemese HQO-dan alynǵan mer­­zimdi áskerı qyzmetti óte­geni týra­ly anyq­tama­ny basqa qu­jat­tarmen bir­ge ózi tańdaǵan joǵa­ry oqý or­nyna usynýy qajet. Sondaı-aq maman­dyqtar men joǵary oqý oryndaryna da shekteý bol­maıdy, – deıdi Álisher Súleı­menov.

Al áskerde jaqsy nátıje­simen erekshelengen jaýyngerlerge joǵary oqý oryndarynyń granty berilip, olar bakalavrıat pen magıstratýrada tegin oqıdy. Sondaı-aq emtıhansyz jáne UBT-syz Qorǵanys mınıstrliginiń áskerı oqý oryn­­­­­daryna qabyldana alady. Bul jerde sarbazdyń jeke qa­sıetteri, úlgili tártibi men jaýyn­­­gerlik daıarlyqta qol jet­­­kizgen jetistikteri qatań eske­ri­ledi. Bul eki sanatqa kire­­tin bolashaq stýdentter jo­ǵary oqý oryndarynyń janyn­daǵy áskerı kafedralarǵa da emtıhansyz qabyldanyp, tegin oqýǵa quqyly.

– Qaı zamanda da áskerı qyz­met erekshe qurmetke ıe. Eli­mizdiń táýelsizdigin qorǵaý, memlekettiń shekarasy men ha­lyq­tyń tynyshtyǵyn kúzetý – er azamatqa júktelgen erekshe abyroı men zor senim. Sol se­nim­di aqtap, Otan aldyndaǵy kons­­tıtýsııalyq boryshyn adal at­qar­ǵan oǵlandarǵa qalaǵan oqý ornynda joǵary bilim alý – taptyrmas múmkindik, – deıdi mınıstr keńesshisi.

Biz buǵan deıin jazǵanymyz­daı, Qorǵanys mınıstrligi men Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi merzimdi áskerı qyzmet sarbazdaryna «nesıelik demalys» berý týraly memorandýmdy bekitken bolatyn. Ol boıynsha 3 myńnan astam áskerı qyzmetshige qaryzdary boıynsha tólemderdi keıinge qaldyrý usynylyp otyr. Iаǵnı Otan aldyndaǵy boryshyn óteý­ge kelgen sarbazdar áskerden qaıt­qansha óz nesıelerine alańda­maıdy. Bizdiń oıymyzsha, bul zaman talabyna saı qolǵa alyn­ǵan tamasha múmkindik.

Qorǵanys salasy mamanda­rynyń aıtýynsha, munyń bári – áskerı qyzmettiń ımıdjin arttyrý men jastardyń áskerı boryshyn óteýge yntalandyrýdan týǵan qadam. Áskerden jaltarýdy zaıyrly qoǵamnyń zańdary da, dástúrli dinimiz de quptamaıdy. Sondyqtan áskerı boryshty óteý on eki múshesi saý kez kelgen azamat úshin qa­sıetti borysh bolyp qala bere­di. Jastar osy abyroıly mindetin durys túsinip, áskerge barýǵa degen qulshynysyn arttyrsa, el irgesi berik, jurt uıqysy tynysh bolmaq.

Sońǵy jańalyqtar

Jarys jolynan shyǵyp qaldy

Tennıs • Búgin, 23:15

Bir aıda tórt márte jeńildi

Hokkeı • Búgin, 23:00

Obektıvte – Taraz

Aımaqtar • Búgin, 22:52

Qazaq – qashanda qazaq!

Rýhanııat • Búgin, 22:40

Túrki qarashańyraǵyndaǵy Qorqyt sazy

Mádenıet • Búgin, 22:33