Adamnyń nıetinen, arman-tileginen, ıdeıasynan kóp jaıtty ańǵarýǵa bolady. Biraq olardyń shynaıy ne jalǵandyǵyn aıyrý qıyn. Osydan kelip, «Mal alasy syrtynda, adam alasy ishinde» degen naqyldy ishteı eriksiz qaıtalaısyń.
Nıet-pıǵyl, arman-tilek, ańsar-ıdeıa jaqsy ne jaman bolsyn adam bolmysynda, sanasynda, júreginde qalyptasady. О́z aldyna bólek qundylyq. Osy qundylyq árkimniń qoǵamdaǵy ornyn, kózqarasyn anyqtaýda ózindik septigin tıgizedi.
Jamanǵa, qaraýlyqqa nıettengender men jaqsyǵa peıildengender bir-birine qarama-qarsy kúsh ekeni sózsiz. Biraq olardy belgisizdik beldeýinde turǵan tumandy qoǵamda naqty ajyratyp qarastyrý qıyn. Dál osy jaıt qoǵamymyzdaǵy buzyq pıǵyldylar men nıeti tazalardyń syrtqy mazmunyn, sıpatyn birdeı etip kórsetip, halyqtyń kózin baılap otyr.
Kóptegen adam jaqsy kóriný jolynda jantalasyp baǵýmen bolady. Ishki aram esep pen buzyq pıǵyl keremet kómkeriledi. Aýyzdyǵa sóz, aıaqtyǵa jol bermeý, shyn jaqsynyń jolyn kesý – ómir úshin kúres, básekelestik orta qurýdyń talaby retinde aıarlyqpen búrkemelenedi.
Basqasy basqa, halyqtyń aldyndaǵy jaýapkershiligi erekshe atqarýshy bılik pen ókildi organdarda elge degen nıeti oń, peıili túzý azamattar qyzmet etkeni durys. Desek te, bul tilegimiz oryndala bermeıdi. Syrttaı qarasań, kóp azamattyń sózi de, isi de durys sekildi. Biraq ondaılardyń bir kúni aıdaı álemge áshkere bolyp, túrli sebeppen ustalyp, qamalyp jatatynyn kórgende burynǵy senimińniń byt-shyty shyǵyp, pushaıman bolyp qalasyń. Ishteı, «E-e, munyń da peıili taza emes eken ǵoı», deısiń.
Qazaqta «O, Qudaı, baılyǵymdy alsań da, peıilimdi alma» degen ulaǵatty sóz bar. Budan halqymyzdyń nıet-peıildi barlyq qundylyqtan joǵary qoıatynyn ańǵarý qıyn emes. Nıeti oń, peıili túzýdiń isinde bereke bolady. Dúnıe-baılyq, materıaldyq qundylyq peıildiń janynda túk te emes. Pıǵylyń buzylsa, peıiliń ortaısa, jıǵan-tergenińde mán-maǵyna qalmaıdy. Biraq muny eskeretinder az.
Adamı qundylyqtardyń biri retinde adaldyqty tańdaý halyqtyq salt-sana, Ata zań men moraldyq-etıkalyq normalar aıasynda ómir súrýge, eńbek etýge baǵyttaıdy. Alaıda qoǵamdaǵy basqalardyń tarapynan týyndap jatatyn keleńsiz kórinis, talaılardyń beıádep qylyqtarǵa baryp, ortaq múddeni jeke bastyń qamynan tómen qoıyp, pasyqtyqqa barýy durys baǵyt ustanǵandardyń kóńilin buzyp, keri tartyp, olardyń aq joldan taıýyna azǵyratyny qynjyltady. Shynaıy peıilmen júrgenderdi «qolynan kelgen soń qonyshynan basatyndar» kesirinen «shómishten qaǵylýy», qyzmette elenbeýi, qoǵamda bilimine, qabiletine saı ornyn taba almaýy oılandyrmaı qoımaıdy. Onyń da oıy buzyla bastaıdy. Baıaǵy taza peıili ol úshin kesir-kedergi bolyp kórinedi, óz qundylyǵyn joıa bastaıdy. Sóıtip, ol da «uly dúrmekke», pasyqtyq pen haram pıǵyldyń jetegine ilesýdi qolaı kóredi. Munysyn ishteı túrli mysaldarmen aqtap, ózin jańa jaǵymsyz baǵytqa túsýine ıtermeleıdi. Alǵashynda ol ishteı yńǵaısyz sezingenimen, júre kele boı úırete bastaıdy, shynaıy nıetine qýat berip kelgen energııasynyń arnalary jabylyp, ekinshi tynysy – pasyq pıǵylyna nár berýshi energııa kózderi ashylady. Osydan kelip onyń el, qoǵam aldyndaǵy jaýapkershiligi tómendeı túsedi. Osylaısha, boıyndaǵy adaldyǵy qaraýlyqqa, qaranıettilikke transformasııalanǵan adam oı erkindiginen, taza eńbekpen kún kórý ustanymynan aıyrylady. Halyqtyq múdde sanalatyn ádilettilikke qyzmet etý onyń sanasynan ysyrylyp qalǵan soń, ol da qoǵamdaǵy qara kúshterdiń, keritartpalardyń qataryna qosylyp kete barady.
Erkin oı men syndarly aqylǵa, adal nıetke oryn tabylmaǵan qoǵamda taza peıilmen qarýlanyp ómir súrý múmkin emes nemese aýyr degen túsinik ornyqqan jerde ilgerileý, damý, adamı jaqsy qundylyqtardy tý ete ómir súrý qıyn. Sondyqtan osy qıyndyqty basynan ótkerip ómir súrgisi keletinder sırek kezdesedi. О́kinishtisi sol, bizdiń qoǵamda taza, adal peıilmen júrip-turý ońaı emes degen túsinik siresip tur. Onyń seńi qashan buzylatynyn ázirge eshkim boljaı almaıtyndaı. Jastarymyzdyń shetelge qaraı eminip turatynynyń basty sebepteriniń biri – aq-adal nıetpen eline qyzmet etý múmkindiginiń tómendigi.
