Ǵalamdyq azyq-túlik máselesi talqylanǵan sammıtte Prezıdent óz ustanymyn ashyq bildirdi. «Birikken Ulttar Uıymynyń Azyq-túlik jáne aýyl sharýashylyǵy uıymy jahandyq azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etý jáne ony qoldaý maqsatynda turaqty ekojúıe qalyptastyrý úshin barynsha belsendi jumys isteýi qajet. Sammıt ashtyqty joıý, azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etý jáne ony jaqsartý, turaqty aýyl sharýashylyǵynyń damýyna yqpal etý sııaqty Ornyqty damýdyń ekinshi negizgi maqsatyna qol jetkizýge múmkindik beretinine senimdimin», dep sózin túıindegen edi.
Al endi óz elimizge kelsek, Qazaqstan áýelden agrarly el ekeni málim. Sýdy, jerdi únemmen paıdalanýdy jaqsy úırenip, durys ıgersek, ózimiz turmaq ǵalamnyń taǵy jarty mıllıard halqyn azyq-túlikpen qamtamasyz etýge áleýetimiz tolyq jetedi.
Aýzymyzǵa jarty mıllıardtyń túsip otyrǵan sebebi, Birikken Ulttar Uıymynyń zertteýi boıynsha, osy ǵasyrdyń orta tusynda 9 mıllıardtan astam turǵyndy azyq-túlikpen qamtamasyz etý qajet bolady eken. Alash balasy Allanyń bergen yryzdyǵymen adamzat balasynyń durys tamaqtanýyna óz úlesin qossa degen tilek qoı bizdiki.
Qashanda «Sapaly as – densaýlyq kepili». Ár jyl saıyn álemde 420 myń adam astan ýlanyp baqılyq bolatyn kórinedi. О́te ózekti bolyp otyrǵan bul másele alys-jaqyn sheteldik jáne otandyq ǵalym-mamandar da úlken alańdaýshylyq týǵyzyp otyr. Sondyqtan jer qyrtystary taza, maıly topyraǵy áli lastanbaǵan qazaqtyń keń dalasynda tabıǵı ári organıkalyq ónimderdi molynan óndirip, adamzat saýlyǵynyń saqaıýyna qaımana qazaqta óz úlesin qossa degen taǵy bir tilek bar.
Búgin-erteń elordada ótetin Astana halyqaralyq forýmy aıasynda taǵam sapasy, azyq-túlik baǵasyn turaqtandyrý, álem elderiniń azyq-túlik qaýipsizdigi jáne ekonomıkalyq-tranzıttik áleýeti keńinen talqylanady.
«Sońǵy kezderdegi geosaıası jaǵdaıǵa baılanysty álemdik azyq-túlik qaýipsizdigi salasynda qıyndyqtar boldy», dedi «QazTrade» AQ bas dırektorynyń birinshi orynbasary Nurlan Qulbatyrov.
Reseı men Ýkraına azyq-túlik pen aýylsharýashylyq ónimderiniń álemdik saýdasynda sheshýshi ról atqarady. 2021 jyly eki elden tasymaldanǵan bıdaı eksporty shamamen 30%-dy quraǵan. Ýkraına júgeriniń tórtinshi iri eksporttaýshysy boldy. Al kúnbaǵys maıynyń eksporty eki elden de álemdik suranystyń 78%-yn jaýyp otyr eken.
«Qazaqstanǵa keler bolsaq, áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlary turǵysynan otandyq óndiris ishki naryqty edáýir dárejede qamtamasyz etedi. Ásirese taýyq eti. 2022 jyldyń qorytyndysy boıynsha ishki naryqtaǵy taýyq eti ımporty – 55,9, irimshikter men súzbe boıynsha ımporttyń úlesi – 50,6 jáne qant ımportynyń úlesi 49,2 paıyzdy qurady», dedi N.Qulbatyrov.
Azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etý – memlekettiń agrarlyq jáne ekonomıkalyq saıasatynyń basty maqsattarynyń biri. Sondyqtan azyq-túlik qaýipsizdigine umtylý – úzdiksiz úderis.
«Áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlarynyń baǵasyn turaqtandyrý sheńberinde eki negizgi tetik paıdalanylady. Birinshisi, kásipkerlik sýbektilerin «aınalym shemasy» sheńberinde qarjylandyrý jáne óńirlik turaqtandyrý qorlarynyń taýarlyq ıntervensııalary.
Birinshi tetik boıynsha ákimdikter óndiristi yntalandyrý jáne bólshek saýda segmentindegi baǵany tejeýge shamamen 95,9 mlrd teńge bóldi.
Ekinshi tetik boıynsha turaqtandyrý qorlarynda 70 myń tonna kóleminde azyq-túlik qory bar jáne forvardtyq sharttar sheńberinde 88,1 myń tonnaǵa kelisimshart jasaldy.
Bul azyq-túlik kólemderi ishki naryqqa, sondaı-aq naryqtyq baǵadan tómen baǵamen, atap aıtqanda, maýsymaralyq kezeńde nemese ishki naryqtaǵy baǵalar ósken jaǵdaıda saýda oryndaryna jiberiledi», dedi spıker.
«Dıalog arqyly syn-qaterlerdi eńserý: yntymaqtastyq, damý jáne úderis jolynda» atty Astana halyqaralyq forýmy aıasynda qant boıynsha ımportqa táýeldilikti azaıtý, eksporttyq-tranzıttik áleýetti damytý syndy azyq-túlik qaýipsizdigi salasyndaǵy ózekti problemalar talqylanady.
Aıtýly is-shara Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń tóraǵalyǵymen ótedi. Forýmǵa 1000-nan astam sheteldik qonaq qatysady.
Jalpy, forým álemniń túkpir-túkpirinen keletin kóshbasshylar men bedeldi sarapshylardyń bas qosa otyryp, mańyzdy máselelerdiń sheshilýine atsalysady dep kútilýde.
Qazaqstan álemdik arenada barlyq elmen dostyq-syılastyq qarym-qatynas ornatatyn beıbit memleket. Sonymen qatar geosaıası erekshelikteri men kópvektorly dıplomatııalyq ustanymyna baılanysty memleketimiz árdaıym halyqaralyq shıelenisterdi sheshý jáne mámilege kelý alańy rólin atqaryp júr.
Sondyqtan kezekti forým elimizdiń halyqaralyq dıplomatııadaǵy óz ustanymyn taǵy bir márte nyǵaıta túspek.
