Aldymen Abaı oblysyndaǵy qaıǵyly jaǵdaıdy eske alyp, qazaǵa ushyraǵan jandardyń otbasyna kóńil aıtqan oblys basshysy jetisýlyqtar qandaı da bir kómekke daıyn ekenin jetkizdi. Tabıǵat aıasynda ótken jıynda oblystyń byltyrǵy jáne bıylǵy 5 aıdaǵy áleýmettik-ekonomıkalyq damý barysy baıandaldy.
«Qazirgi oblys halqynyń sany – 700 myń adam, jer kólemi – 118 myń sharshy shaqyrym. Almaty oblysynyń quramynan bólingende óńirimizde ekonomıkanyń qurylymyna, bıýdjet kirisiniń az bóligi qalýyna, taǵy basqa obektıvti faktorlarǵa baılanysty birqatar kórsetkish tómendegen edi. Degenmen 2022 jyldyń qorytyndysy boıynsha oblysta barlyq negizgi nysanaly ındıkatorǵa qol jetkizilip, oblys aımaqtar arasynda tórtinshi kórsetkish kórsetti», dedi B.Isabaev.
Onyń aıtýynsha, saýda aınalymy – 1,8 esege, respýblıkalyq bıýdjettiń túsimderi – 2,8 esege, qurylys kólemi – 31,3 paıyzǵa, ónerkásip óndirisi 14,1 paıyzǵa artqan. Jalpy, óńirlik ónimdegi shaǵyn jáne orta bıznestiń úlesi 39,3 paıyzǵa jetken. Bıylǵy oblys bıýdjeti 486 mlrd teńgeni qurap otyr.
Byltyr Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev jumys saparymen Jetisýǵa kelgende óńirdi áleýmettik-ekonomıkalyq jaǵynan odan ári damytý baǵytynda birqatar tapsyrma bergen edi. Búginde soǵan sáıkes paıdalanbaı jatqan jerlerdi qaıtarý jumystary júrgizilip jatyr. Mysalǵa byltyr aeroǵaryshtyq túgendeý jumystary nátıjesinde paıdalanbaı jatqan aýyl sharýashylyǵy maqsatyndaǵy 1077,2 myń gektar jer anyqtalǵan. Onyń 857,2 myń gektary – jaıylymdyq jer. Qabyldanǵan sharalar nátıjesinde jaıylymdyq jerdiń 327 myń gektar aınalymǵa enip, 401,7 myń gektar jer ıelerine buzýshylyqtardy joıýǵa 1 jyl merzimge nusqama berilgen. Eń bastysy 128,5 myń gektar jer memleket menshigine qaıtaryldy.
Qant salasyn damytý aıasynda osy jyly qant qyzylshasynyń alqaby 2 esege ulǵaıǵan. Odan 47 myń tonna qant óndirý josparlanyp otyr. Bul óńirdiń qantqa degen suranysyn qanaǵattandyryp, basqa oblystardyń da talabyna tolyq jaýap bere alady. Degenmen óńirde sý máselesi shıelenisip tur. Qazir sharýalar eginge tolyq sý jetpeıtinin aıtýda. Bul rette óńir basshysy sý sharýashylyǵy nysandaryn qaıta jańǵyrtý men jóndeý jumystary júrgizilip jatqanyn nazarǵa aldy.
«Islam Damý banki qarajaty esebinen Aqsý aýdanynda 6,3 mlrd teńgege sýarý júıelerinde júrgizilip jatqan qurylys jumystary bıyl aıaqtalady, al Kóksý aýdanynda osy jyly bastalady, oǵan 8,3 mlrd teńge qarastyrylǵan. Nátıjesinde, Aqsý aýdanynda – 11,5 myń gektar, Kóksýda 13,6 myń gektar jer sýmen qamtylady. Sonymen qatar Aqsý aýdanyndaǵy Qyzylaǵash sýarý massıviniń qurylysyna respýblıkalyq bıýdjetten 8,9 mlrd teńge bólinip, búgingi kúnde sý qubyrlary salyna bastady. Bul sharýa da bıyl bitýge tıis. Nátıjesinde, 6,7 myń gektar jerge sýarý júıeleri salynady, onyń 5,3 myń gektary – jańa jer. Jalpy, 30 myń gektar alqap sýarmaly sýmen qamtylady», dedi B.Isabaev.
Agrarly óńirde basym baǵyt aýyl sharýashylyǵyna beriletini málim. Bul rette aýyl halqynyń tabysyn arttyrýǵa baǵyttalǵan «Aýyl amanaty» jobasyn iske asyrý sheńberinde 3,2 mlrd teńge bólingen. Soǵan saı 562 úmitkerden pýl qalyptastyrylǵan. Búginde ony myńǵa deıin jetkizý kózdelip otyr.
Jalpy, óńirde barlyq salada ınvestısııa tartý jumystary júıeli júrgizilip keledi. Oǵan qosa 10 jyldam astam ýaqyttan beri toqtap turǵan joǵary markaly kremnıı óndiretin «Kazsilicon» zaýyty qaıta jańǵyrtylmaq. Tekeli qalasynda temirdi tikeleı qalpyna keltiretin, qýaty 20 myń tonnalyq «Elektromarganes» zaýyty jumys istep tur. Jańǵyrtýdan ótkizilgen Aqsý qant zaýyty da osy jyldyń tamyz aıynda iske qosylady.
Baspasóz máslıhatynda bilim, medısına, sport salasynda atqaryp jatqan jumystar da aıtyldy. Jalpy, óńirde 2025 jylǵa deıin 21 jańa mektep salynyp, shalǵaıdaǵy 34 eldi mekenge blokty-modýldik medısınalyq pýnkt ornatylmaq. Oǵan qosa 8,2 mlrd teńgege 14 sport nysanynyń qurylysy júrgiziledi. Jyl sońyna deıin taǵy 11 nysan qoldanysqa beriledi.
Baıandamadan keıin, óńir basshysy tilshilerdiń suraǵyna jaýap berdi. Máselen, óńir ortalyǵynan alysta ornalasqan eldi mekenderdiń jaıy men joly talqylandy.
«Jetisý oblysynyń eń shalǵaı aýylynyń biri – Kópbirlik, Báıshegir aýyldary. Qaratal aýdanynda bolǵan kezdesýimde aýyl aqsaqaly: «Aýyl aýdan ortalyǵynan 200 shaqyrym jerde ornalasqan. Al sol aýylǵa jetetin jol joq. Osy máseleni sheshý qashan qolǵa alynady? Siz tórtinshi ákimsiz, jolǵa kóńil bólmesek bolmaıdy», dedi. Rasynda da, atalǵan aýyldar óte shalǵaıda jatyr. Aqsaqaldyń saýaly oryndy jáne meniń júregime qatty batty. Osy máselege baılanysty joldyń barlyǵyn óz kózimmen aralap, kórip, beınetaspaǵa túsirip aldym. Shyndyǵynda joldyń tozyǵy jetken eken. Osyǵan baılanysty bıyl 40 shaqyrym jol jasalady, keler jyly qalǵanyn jóndeımiz», dep jaýap berdi B.Isabaev
Odan keıin «Eýrazııa» telearnasynyń tilshisi Berik Aqtannyń saýaly da ózekti boldy. Ol: «Qabanbaı aýdanyn qaıta ashý josparda bar ma?» dep surady ákimnen. Bul jaıynda oblys basshysy túıtkildi máselelerdi aıta kele, aýyl halqymen júzdesip, áńgimeleskenin jetkizdi. Degenmen aýdan ashylmaıdy, biraq barlyq qoldaý bolatynyn atap ótti. Munymen qosa kóptiń kókeıinde júrgen bilim salasyndaǵy bylyqtar da aıqyn, ashyq aıtyldy. Odan bólek ákim kadr máselesi týraly da oıyn búkpesiz jetkizdi.
Jalpy, atalǵan brıfıng halyqtyń kókeıinde júrgen kóp saýalǵa jaýap berdi. Ony onlaın baqylap otyrǵan óńir turǵyndary da, zııaly qaýym ókilderi de joǵary baǵalap, rızashylyǵyn jetkizdi.
«Buǵan deıin de basqa ákimderdiń esebin kórdik qoı. Búgingi áńgime basqasha boldy. Baıandamada ádettegideı jyl basynan beri atqarylǵan is sharalar naqty sıfrlarmen aıtyldy. Áńgimeniń kórigi suraq-jaýap bóliminde qyzdy. Betine kelgendi buqtyryp, yrqyna kónbegendi yqtyryp jiberetin basshylardy da kórgenbiz. Búgin jýrnalıster ózderiniń tórtinshi bılik ekendikterin sezinip, ákimmen terezesi teń adamdaı sóılesti. Aýyzdaryna qaqpaq bolǵan eshkim bolmady. Jol, aýyz sý, gazdandyrý, mal sharýashylyǵy, qant máselesi, týrızm, baspana, bilim salasy sekildi kóptiń kóńilindegi saýaldar qoıyldy», dedi ardager jýrnalıst Jumahmet Jaılaýbaev.
Jetisý oblysy
