«Álippeniń» ádistemesi

Avtor bul eńbekti jazýǵa ba­la­lardyń oılaý qabiletin arttyryp, sóıleý daǵdysyn damytatyn sapaly kórneki quraldar­dyń azdyǵy, sondaı-aq mektep baǵdarlamasyna «Álippeniń» ornyna «Saýat ashý» pániniń en­gizilgeni túrtki bolǵanyn aıtty. Jeti jylǵa jýyq ýaqytyn oqý-ádistemelik quralyn jazý isine arnaǵan avtor ulttyq pedagogıka men adamgershilik etıkalaryn bilim berý úrdisimen ush­tastyrýdyń kemshin tustary bar ekenine qynjylys bildirdi. Osy oraıda iri qalalardaǵy kitap dúkenderindegi balalarǵa arnalǵan ónimderge saraptama jasaı júrip, ásirese bastaýysh synyptarǵa arnalǵan kórneki quraldardyń azdyǵyna kóz jet­kizdim deıdi avtor.

– Elimizde oqýlyq shyǵara­tyn baspalar oqý ádebıetin shy­ǵarýmen shektelip, pánge arnalǵan kórneki quraldarǵa jetkilikti kó­ńil bólmeı keledi. Mektep mu­ǵa­limderimen áńgime barysyn­da kórneki quraldardyń jetis­peýshiliginen ádistemelik qural­dardy ózderi qolmen jasaýyna týra keletininen habardar boldym. Naryqty zerttep, zerdeleı kele «Álippeni» oqytýǵa arnal­ǵan ádistemelik hrestomatııalyq kómekshi oqý quralyn jazý qa­jet­tigine kózim jetti. Árıne, oqý quralyn jazardan buryn bala­lar ádebıeti naryǵyn kóp zertteýge, tıisti mınıstrliktiń baǵdarlamalarymen tanysýǵa týra keldi. Bastaýysh synyp me­to­dıkasyn zerdelegennen ke­ıin kórneki quraldyń joba­sy jasaldy. Alaıda aıtýǵa ońaı bol­ǵanmen, balalardyń suranysyn, olardyń tanym-túsinigin meńgerý qıyn­ǵa soqty, – deıdi Dildágúl Nurmahanbet.

Buǵan deıin jaryq kórgen «Álippe» oqýlyq­ta­ryn, áde­bıet­terdi, sózdikterdi, ádistemelik kitap­tar­dy zertteýge birshama ýaqytyn arnaǵan avtor bul ádis­temelik quraldaǵy tapsyrmalardy balalar­dyń meılinshe erkin ári jyldam meńgerýine baǵyt­tap otyr.

Kórneki quralda balalarǵa árip­terdi tanytý, oqýǵa, jazýǵa úıretý, ıaǵnı saýatyn ashýda ult­tyq salt-dástúr arqyly tárbıe berý úlgisimen órnektelgen sýretter men mátinder bilim berý­diń dástúrli ádisterimen be­rilgen. Bastaýysh synyptaǵy ádis­temelerdiń barlyq talapta­ryna mán bere otyryp, avtor kór­neki quraldyń muǵalimge pla­kat jáne balalarǵa jumys kitaby formasynda daıyndaýǵa basymdyq berip otyr. Bilim berý daǵdylarynyń dástúrli ádistemesin qamtamasyz etetin ádis­temelik qural túrli-tústi sýrettermen bezendendirilgen.

Dildágúl Nurmahanbettiń aıtýyn­sha, 5-7 jas­taǵy bala­lar­dyń oılaý, sóıleý jáne jazý qabi­letin damytatyn ádistemelik-hrestomatııalyq qu­­ral­dy paıdalaný muǵalim men oqýshy arasynda túsinisý men iz­dený formalaryna jol ashady. Bilim esigin jańa ashqan balanyń sóıleý, oılaý, jazý daǵdylaryn damytýda jáne jeke tulǵasyn qalyptastyrýda kórneki qural ustaz ben oqýshy arasynda ma­ńyzdy qarym-qatynas quraly ispetti. Sabaqta osyndaı kór­neki quraldardy qoldaný balanyń dúnıe tanymyn arttyrýǵa yqpal etedi. Bul kómekshi oqý qural­da balalarǵa áripterdi tanytý, sóz­derdi, mátinderdi oqytý, oılaý qabiletin damytý, sózdik qo­ryn ulǵaıtý jáne adamdarmen, qorshaǵan ortamen durys qarym-qatynas jasaý­ǵa daǵdylandy­rý sııaqty tásilderge basymdyq berilgen. Oqý quralynda bastaýysh synyptarda qol­danylatyn aıtylym, tyńdalym, oqylym, jazylym qaǵıdalary saqtalǵan.

Avtor hrestomatııany jazý isin­de mektep muǵa­­limderiniń, oqý­shylardyń usynystary men qa­jet­tilikterin basshylyqqa al­ǵanyn jetkizdi. Qazirgi kezde «Álip­peniń» ádistemesine qyzyǵýshy­lyq tanytýshylar mektepke deıingi daıyndyq kezeńinde de balalardyń bilim berý daǵdysyn arttyrýda tıimdiligi joǵary bolady degen senimde.