Foto: pixabay.com
Depýtattyń aıtýynsha, Memleket basshysy bıylǵy jyldyń 17 naýryzynda jańa Konstıtýsııanyń qabyldanýyna baılanysty keshendi qylmystyq jáne ákimshilik raqymshylyq ótkiziletinin jarııalaǵan. Osyǵan baılanysty Májilis Úkimetpen birlesip raqymshylyq týraly zań jobasyn ázirlegen. Bul qatelik jibergen, biraq óz isine ókinip, túzelý jolyna túskenin dáleldegen azamattarǵa memleket tarapynan jasalatyn kezekti izgilik aktisi bolmaq.
Spıkerdiń aıtýynsha, aldaǵy raqymshylyqtyń ereksheligi – Qazaqstanda alǵash ret qylmystyq raqymshylyqpen qatar ákimshilik raqymshylyq ta qatar júrgiziledi.
«Moraldyq quqyǵymyz joq»: Depýtat mas júrgizýshilerge raqymshylyq jasaýǵa qarsy shyqty
Abzal Quspannyń málimetinshe, qylmystyq raqymshylyq sheńberinde osy zań kúshine engenge deıin jasalǵan qylmystyq teris qylyqtar, qaýiptiligi az qylmystar, sondaı-aq zııan keltirýge ákep soqpaǵan nemese keltirilgen zııandy tolyq ótegen ortasha aýyr qylmystar boıynsha qylmystyq ister toqtatylady. Bul norma sottardyń qaraýyndaǵy isterge de qatysty bolady.
Sonymen birge azamattar men memlekettiń qaýipsizdigine eleýli qater tóndirmeıtin qylmystar úshin sottalǵandardy jazadan bosatý kózdelgen. Atap aıtqanda, qylmystyq teris qylyqtar men onsha aýyr emes qylmystar jasaǵandar, sondaı-aq zııan keltirýge ákep soqpaǵan nemese keltirilgen zııandy tolyq ótegen ortasha aýyr qylmystar boıynsha sottalǵandar raqymshylyqqa iligýi múmkin.
Budan bólek, ortasha aýyr qylmystar úshin sottalǵandardyń jazasynyń ótelmegen merzimin jartysyna deıin qysqartý, al aýyr jáne asa aýyr qylmystar úshin sottalǵandardyń da jazasyn qysqartý usynylyp otyr.
Alaıda depýtat raqymshylyqtyń barlyq sottalǵandarǵa birdeı qoldanylmaıtynyn atap ótti.
«Sonymen qatar Qylmystyq kodekstiń 78-babyna sáıkes, raqymshylyq asa qaýipti qylmystar jasaǵan adamdarǵa, atap aıtqanda: sybaılas jemqorlyq, terrorıstik jáne ekstremıstik qylmystar, kámeletke tolmaǵandardyń jynystyq tıispeýshiligine qarsy qylmystar, azaptaýlar jasaǵandarǵa, qylmystardyń qaıtalanýy (resıdıv) kezinde, qoǵamdyq qaýiptiligi joǵary deńgeıdegi qylmystar, jaqynda krımınalızasııalanǵan (qylmys qataryna jatqyzylǵan) is-áreketter jasaǵandarǵa, sondaı-aq syrttaı (syrttaı úkimmen) sottalǵan adamdarǵa qoldanylmaıdy», dedi Abzal Quspan.
Onyń aıtýynsha, osy maqsatta zań jobasynyń 3-babynda raqymshylyq qoldanylmaıtyn qylmystardyń naqty tizbesi kórsetilgen.
Sondaı-aq spıker Qylmystyq-prosestik kodekstiń 476-babynyń 15-tarmaǵyna sáıkes raqymshylyq jasaý týraly túpkilikti sheshimdi sot árbir sottalǵan adamǵa qatysty jeke qabyldaıtynyn aıtty.
Zań jobasynda jergilikti atqarýshy organdarǵa bas bostandyǵynan aıyrý oryndarynan bosatylatyn adamdardy áleýmettik beıimdeý jáne qaıta áleýmettendirý boıynsha mindetter júktelgen.
Kólik júrgizý quqyǵynan aıyrylǵandar raqymshylyqqa ilige me?
Ákimshilik raqymshylyq aıasynda Qazaqstan azamattary bolyp tabylatyn jeke tulǵalardy, jeke kásipkerlerdi, sondaı-aq jeke notarıýstardy, jeke sot oryndaýshylaryn, advokattar men zań konsýltanttaryn ákimshilik aıyppul túrindegi jazadan tolyq bosatý usynylady.
Degenmen ákimshilik raqymshylyq sottar salǵan aıyppuldarǵa jáne azamattar men memlekettiń qaýipsizdigine qater tóndiretin quqyq buzýshylyqtar úshin salynǵan aıyppuldarǵa qoldanylmaıdy. Zań jobasynyń 8-babynda raqymshylyqqa jatpaıtyn ákimshilik quqyq buzýshylyqtardyń tizbesi de kórsetilgen.
Abzal Quspannyń aıtýynsha, zańnyń qabyldanýy qosymsha qarjylyq shyǵyndardy talap etpeıdi jáne teris ekonomıkalyq, áleýmettik nemese quqyqtyq saldarǵa ákelmeıdi.
«Zań jobasynda aldaǵy raqymshylyqqa baılanysty adamnyń, qoǵamnyń jáne memlekettiń múddeleriniń teńgerimi (balansy) qamtamasyz etilgen», dedi depýtat.
Zań jobasy Májilis depýtattarynyń qaraýyna usynyldy.
