Bul jobalar Ǵylym qorynyń granttyq qarjylandyrý jobasyna qatysady ári ınvestorlardyń qoldaýymen úlken naryqqa shyǵady degen úmit basym. S.Asfendııarov atyndaǵy Qazaq ulttyq medısınalyq ýnıversıtetiniń ǵylym jónindegi prorektory Qaırat Dáýletovtiń aıtýynsha, ǵalymdar ázirlemeleriniń densaýlyq saqtaý salasy úshin tıimdiligi joǵary bolmaq. Osy oraıda ǵalymdardy materıaldyq yntalandyrý sharalary aıasynda ǵylymı zertteýlerge tıisti qarajat bólinip jatyr. Al ǵylymı qyzmet nátıjelerin kommersııalandyrý úshin aldaǵy ýaqytta tehnopark qurý kózdelip otyr.
«Ǵylym qory» AQ Investısııalar jáne jańa jobalar departamentiniń dırektory Qurmanǵazy Omarov atap ótkendeı, elimizdiń aldynda turǵan mindet – tehnologııalardy tutynýshy emes, óndirýshi elge aınalý.
– Álemdik naryqta básekelestikke qol jetkizý úshin otandyq kásipkerlerdiń ǵylymǵa betburys jasaýy asa mańyzdy. Búginde bıznes tarapynan ǵylymǵa qyzyǵýshylyq artyp keledi. Osy maqsatta Ǵylym qory janynan bıznes seriktester klýby qurylyp, qazir ınnovasııaǵa daıyn kásipkerlerdiń sany 200-ge jýyqtady. Desek te, ǵylymı ázirlemelerdi kommersııalandyrýda negizgi oıynshylar arasynda tehnologııalyq kásipkerlik mádenıet deńgeıiniń tómen ekeni baıqalady. Bul ǵalymdar ǵana emes, bıznes ókilderine de qatysty jaıt. Osy oraıda kelesi jyldan bastap ǵalymdardy bıznes biliktilikke oqytý jumystary qolǵa alynatyn bolady. Al qazirgi kezde iriktelgen jobalardyń sapasyn arttyrý men kommersııalyq artyqshylyqtaryn kórsetý maqsatynda bıznes-trenerler jumys istep jatyr. Ǵalymdar osy jyldyń maýsym aıynda Ǵylym qorynyń konkýrsyna qatysýǵa múmkindigi bar. Konkýrsqa usynylǵan árbir jobaǵa memleket tarapynan 300 mln teńgeden astam grant bólinedi. Jeńimpaz atanǵan jobalardy ǵalymdar aldaǵy úsh jylda naryqqa shyǵarýy kerek. Bıyl aýyl sharýashylyǵynan bastap atom energetıkasy sııaqty ekonomıkanyń barlyq salasyn qamtıtyn shamamen 70 joba qarjylandyrylady. Bul rette basty mindet – otandyq bıznes ókilderin osy jobalarǵa keń aýqymda jumyldyrý. Eger jobalarǵa bıznes ókilderi qatysatyn bolsa, onda tıimdiligi de arta túsedi, – dedi Qurmanǵazy Omarov.
Tehnologııalardy kommersııalandyrý reaktory alańynda aýtoımmýndy aýrýlarǵa qarsy ázirlengen dárilerdi tanystyryp ótken S.Asfendııarov atyndaǵy Qazaq Ulttyq medısınalyq ýnıversıteti hımııa kafedrasynyń meńgerýshisi Dıas Myrzaqojanyń aıtýynsha, bul – ýnıversıtet ǵalymdary ázirlegen úshinshi preparat. «Jańa ónimniń sheteldik analogterden sapasy áldeqaıda joǵary ári tabıǵı ónimderden jasalǵan. Biraq otandyq ónimderge degen senimsizdik bul ónimniń ishki naryqta keń taralýyna keri áser etip otyr. Desek te, qazirgi kezde sertıfıkattalǵan morınga, jyltyr ganoderma jáne ferýla negizindegi «Polyherbguard» qant dıabetine qarsy dárige malaızııalyq ınvestorlar qyzyǵýshylyq tanytty. Olar dárini óndirýmen qatar Sıngapýr, Indonezııa sııaqty, jalpy sany alty memleketke taratýda birden-bir dıstrıbıýtor bolýdy kózdep otyr. Preparat naryqqa 2025 jyly shyǵady. Investısııalardy qaıtarý merzimi 2 jyldy quraıdy», – dedi Dıas Myrzaqoja.
Ǵylymı qaýymdastyqqa keńinen tanys ınnovasııalyq jobanyń biri – Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti Qan tamyrlary patologııasy ortalyǵynyń dırektory, professor Oralbaı Dármenovtiń qan tamyrlaryndaǵy túıindi túbegeıli joıýǵa arnalǵan qurylǵysy. Qurylǵynyń ınnovasııalyq-tehnologııalyq múmkinshiliginiń zor ekeni ǵylymı turǵyda dáleldengen. Qazirgi kezde zamanaýı qurylǵyǵa qyzyǵýshylyq tanytyp otyrǵan sheteldik ınvestorlar da bar. Professor ınnovasııalyq ónimniń aldaǵy ýaqytta úlken suranysqa ıe bolýymen qatar, júrek-qan tamyrlary aýrýlarynyń aldyn alýda joǵary kórsetkishke qol jetkizetinine senimdi. Jańa qurylǵy arterııadan ateromalardy joıýǵa, birden birneshe tamyrdy tazalaýǵa múmkindik beredi ári adam ómirin 10-15 jylǵa uzartady dep boljanyp otyr.
Bıologııa ǵylymdarynyń doktory Natalıa Lı teri kútimine arnalǵan «Cryoprotect» ónimin tanystyrdy. О́nimniń quramy qystaıtyn jándikterden alynǵan tabıǵı krıoprotektorlardan turady. Ol adam terisin 52 gradýstan tómen temperatýrada, aıazdy kúnderdegi aýanyń qurǵaqtyǵynan jáne bıik taýly aýmaqtardaǵy kún radıasııasynan qorǵaıdy. Qazirgi kezde ǵalymdar synaq úlgilerin jasap, patent alýdy josparlap otyr. Balalar álemi marketpleısimen jáne «L’Etoile» kompanııasymen seriktestik kelisim jasalǵan.
Jańa ázirlemelerdiń qatarynda kózdiń torly qabyǵyndaǵy makýlıarly isikti emdeýge arnalǵan polımerli bıoúılesimdi ımplant ta naýqastarǵa qoljetimdi bolmaq. Qazaq ulttyq medısınalyq ýnıversıteti farmasevtıkalyq, toksıkologııalyq hımııa, farmakognozııa jáne botanıka kafedrasynyń dosenti Dmıtrıı Berıllo tanystyrǵan ımplant naýqastarǵa qoljetimdiligimen qatar joǵary tıimdiligimen de erekshelenedi. Ǵalymnyń aıtýynsha, dúnıe júzinde mundaı naýqastardyń sany 7 mıllıonnan asady. Bul patologııany emdeý jylyna shamamen 2 mln teńgege túsedi ári bakterııalyq qaýpi joǵary. Jańa ónim prosedýralar sanyn jylyna 4-ke deıin qysqartýǵa múmkindik beredi. Jalpy quny 250 mln teńgeni quraıtyn joba 2 jyl ishinde ózin-ózi aqtaıdy dep boljanyp otyr.
«MedTech» reaktorynyń qorytyndysynda 8 joba bıznes-seriktestermen kelissózder júrip, 4 joba boıynsha bıznes-kásiporyndar men ǵylymı uıymdar arasynda birlesken qyzmet týraly ýaǵdalastyqqa qol jetkizildi. Al ınvestısııanyń jalpy somasy 500 mln teńgeden asady. Buǵan deıingi tehnologııalardy kommersııalandyrý reaktorlary qorytyndysyna sáıkes 51 ǵylymı jobanyń 28-i boıynsha bıznes ókilderimen kelisim jasalǵan bolatyn.
ALMATY
