Kollajdy jasaǵan Almas MANAP, «EQ»
Bıyl 1 aqpanda Energetıka mınıstrligi alqasynyń keńeıtilgen otyrysynda Premer-mınıstrdiń birinshi orynbasary Roman Sklıar sońǵy eki jylda Qazaqstanda, ásirese eń joǵary júkteme saǵattarynda elektr qýatynyń tapshylyǵy ótkir turǵanyn aıtty.
Respýblıka tapshylyqty birshama joǵary baǵamen Reseıden alǵan energııamen jabýǵa májbúr. Tapshylyq táýligine 1200 MVt-qa jetedi. Sarapshylar muny tutynýdyń artýy, qurylǵylardyń tozýy jáne energetıkalyq ınfraqurylym apattylyǵynyń joǵary bolýymen baılanystyrady.
Salalyq mınıstrlik energııa tutynýdyń orta merzimdi boljamyn jarııalady. Bul qujatqa sáıkes, 2023-2029 jyldar aralyǵynda elimizde paıdalanylatyn elektr energııasynyń kólemi jyl saıyn orta eseppen 3%-ǵa artady eken. О́ndiris te ósedi, biraq birdeı qarqynmen emes.
Aldaǵy jeti jyldaǵy elektr energetıkasyndaǵy óndiris pen tutyný deńgeıi 2023-2025 jáne 2028 jyldary saldo teris bolatynyn kórsetedi. Jyl saıyn 1,3-1,6 mlrd kVt saǵat jetpeıdi. Al 2029 jyly tapshylyq shegine jetip, 5,5 kVt saǵat bolmaq.
Jalpy, jeti jylda elimizde elektr energııasyn tutyný 20,5%-ǵa, 121,1 mlrd-tan 146 mlrd kVt saǵatqa deıin artady. Al óndiris bul qarqyndarǵa tótep bere almaıdy: 2023 jylmen salystyrǵanda 2029 jyly óndiris tek 17,6%-ǵa kóbeımek.
О́ńirler boıynsha tutyný birkelki bolmaıdy. Ońtústik elektr energııasy eń tapshy óńir bolyp qalsa, ony qamtamasyz etý sýbsıdııalanady. Ońtústik óńirler men elimizdiń eki megapolısindegi elektr energııasyn óndirý men paıdalaný arasyndaǵy aıyrmashylyq búkil jetijyldyqta eń úlken – 11,8-12,7 mlrd kVt saǵat sheginde saqtalady.
Ranking málimeti boıynsha batys jáne soltústik óńirler bul kezeńde profısıtti kórsetedi. Aıyrmashylyǵy – batysta ol aıtarlyqtaı az bolady, ár jyldary 1 mlrd-tan 3 mlrd kVt saǵatqa deıin, al elimizdiń soltústigi men shyǵysynda elektr energııasy jyl saıyn 8-10 mlrd kVt saǵat artyq qalady dep boljanyp otyr. Jalǵyz erekshelik 2029 jyly bolady, ol kezde profısıt eki ese azaıady. Soltústik barlyq artyǵyn ońtústikke beredi.
«Energetıka mınıstrliginiń saıtynda jarııalanǵan qujatta jumys istep turǵan stansalarda elektr qýatyn óndirý jyl ótken saıyn birtindep azaıyp otyr delingen. Bul isten shyqqan negizgi qorlardyń jumystan shyǵýymen de, óndirýshi qýattardy ońtaılandyrýmen de, «taza» energııa kýrsyn ustaný qajettiligimen de baılanysty. Jalpy, Qazaqstanda problemany sheshýge jáne elektr energııasyna degen suranysty qanaǵattandyrýǵa arnalǵan energetıka salasyndaǵy jobalar qazirdiń ózinde belsendi túrde júzege asyrylyp otyr», delingen Ranking sholýynda.
Qazir kórshi elder de osyndaı problemalardy bastan keshirip jatyr. Máselen, Qyrǵyzstanda bıylǵy qysta aýa raıynyń salqyn bolýy sebepti el bıligi tutynýdy azaıtý úshin elektr qýatyn óshire bastady. Energetıka mınıstrliginiń málimetinshe, bul aýa raıynyń sýytýyna baılanysty júktemesi artqan, tozyǵy jetken jabdyqty saqtaý úshin qajet. Sondaı-aq sarapshylardyń aıtýynsha, elde óndiriske qajetti qýat joq.
О́zbekstanda da jaǵdaı osyǵan uqsas: elde kún saıyn birneshe saǵatqa elektr qýaty úziledi. О́zbekstan premer-mınıstriniń orynbasary, energetıka mınıstri Jýrabek Mırzamahmýdov
7 jeltoqsanda «Gazeta.uz» basylymyna bergen suhbatynda elektr qýatyn óshirýdi qıyn kezeńde qajetti shara dep atady. Onyń aıtýynsha, sýyq aýa raıynda elektr energııasyn tutynýdyń aıtarlyqtaı artýy tabıǵı gaz ben elektr energııasynyń qalyptasqan tapshylyǵyna ákeldi. Osyǵan baılanysty bılik belgili bir shekteýler engizýge májbúr. О́ıtkeni memlekettiń basymdyǵy halyqty jáne áleýmettik nysandardy energııa resýrstarymen qamtamasyz etý bolyp sanalady.
Osylaısha, energetıkalyq júıeni keńeıtý, damytý jáne jańartý Qazaqstan úshin de, Ortalyq Azııanyń kórshiles elderi úshin de qajetti shara bolyp otyr.
