Shákárim urpaqtarynyń sherýi

Aldymen, Astana, Almaty, Pav­lodar Temirtaý qalalarynan shyǵyp, Semeıde tabysqan aqyn urpaqtary qala ortalyǵyndaǵy Shákárim es­kert­kishine baryp, gúl shoqtaryn qoı­dy. Atap aıtsaq, aqynnyń mereıto­ıyna Almaty qalasynda turatyn Shákárimniń Aıǵanshadan týǵan uly Zııattyń nemeresi Nurlan Merekeuly otbasymen, Ǵazıza Musylmanqulqyzy, Nurbek Qabykenuly, Zaırash, Kúlásh Sýpııanovalar taǵy da basqa mártebeli qonaqtar Shákárim babasynyń izi qalǵan shaharda zor qurmetke bólendi.

Budan keıin Semeıdegi Abaıdyń memlekettik qoryq-mýzeıine kelgen Shákárim Qudaıberdiulynyń urpaqtary aqynnyń nemeresi, Sara Ahatqyzynyń óz qolymen toqyǵan kilemdi saltanatty túrde mýzeı ujymyna tapsyrdy. Kilemdi Abaı mýzeıi dırektorynyń orynbasary Meıramgúl Qaırambaeva qabyldap aldy.

– Bizdiń bárimiz de osy sapar­ǵa qatysýdyń sáti túskenine qýanysh­ty­­myz. Ártúrli sebeppen kele almaı qalǵandar da bar. Degenmen biz úshin basty paryz babamyzdyń basyna baryp, saıahattap qaıtýmen qatar Sara Ahatqyzynyń ózi arman etken kilemdi tabystaý edi. Ol kisi dúnıeden ótkeli bes jyldan asty. Marqum kózi tirisinde osy kilemdi «Qajy atam júrgen qalaǵa baryp, mýzeılerdiń birine tapsyrsam» dep otyratyn. Mine, sol amanatyn oryndaǵanymyzdy ıyqtan júk túskendeı sezinip otyrmyz. О́ıtkeni amanatqa qııanat qylmaı oryndaý tirige paryz ǵoı. Shákárim atamyzdyń 165 jyldyǵynda jol tústi búgin. Budan 15 jyl buryn atamyzdyń týǵanyna 150 jyldyq mereıtoıy ótkende de kelgen bolatynmyn. Ol kezde ákem Mereke ómirde bar edi. Ákem de, men de sol kezde erekshe áserde qaıtqan bolatynbyz, – deıdi Nurlan Merekeuly.

Shákárim Qudaıberdiulynyń shó­beresi Nurlannyń aıtýynsha, aqynnyń bes uly bolǵan. Ábýsýfııan, Ǵafýr, Qabysh, Ahat jáne Zııat. Ábýsýfııannan Berik Sýfııanov degen urpaǵy bar. Almaty qalasynda turady eken. Ahat Shákárimulynan Dáýlet Qudaıberdıev degen nemeresi de Almatyda turady. Biraq ta ekeýi de bul jolǵy saparǵa túrli sebeptermen qosyla almapty.

Sonymen aqynnyń urpaqtaryn ataqonysymen, Shákárim qajynyń ómiri ótken tarıhı oryndarmen ta­nys­tyrý, aqynnyń shyǵarmashyly-
­­ǵyn, ómir jolyn nasıhattaý maqsa­tyn­­daǵy sharanyń kelesi bóligi Shyń­ǵys­­taý topyraǵynda jalǵasty.

Qalamym, qaryndashym –

jan joldasym!

Jaý boldy jan aıaspas

san joldasym.

Qaırylyp, meıirimdenip

qaramaıdy,

Keshe – alasa, búgin – zor,

pań joldasym, –

dep ómiriniń sońynda el basyna tús­ken zulmat jyldarda sherin tógip, jazyqsyz oqqa ushqan Shákárim Qudaı­berdiulynyń ult tarıhynyń shyn­dyǵyn tanytatyn qazynaly murasy bizge taǵylym bolary anyq.

 Abaı aýdanyna kelgen qonaqtar­dy jergilikti basshylyq, el azamattary erekshe peıilmen qarsy aldy. Jıdebaıdaǵy «Abaı-Shákárim» kese­nesinde Shákárim qajynyń rýhyna quran baǵyshtaldy. Dál osy kúni (14 shilde) «Shákárim baba ósıeti» taqy­ry­bynda oblystyq jazba aqyndar mú­sháırasy da máresine jetip, Abaı atyndaǵy mamandandyrylǵan mektep-gımnazııa ınternatynyń qazaq tili men ádebıeti pániniń muǵalimi Qýanysh Erkinuly bas júldeni enshilese, I oryn­­ǵa aıagózdik aqyn, ustaz Dınara Ra­hat­qyzy laıyq dep tanyldy. Al II oryn Baýyrjan Igilikke, III oryn M.Ibraev atyndaǵy «Aqsuńqar» aqyn­dar syny­bynyń túlegi, Turkistan halyq­aralyq saıası aptalyǵynyń jýrnalısi Dilda Ýálıbekovaǵa buıyrdy.

Budan keıin uly tulǵanyń urpaq­tary qasıetti Qaraýyldaǵy M.Áýe­zov atyndaǵy ortalyqtandyryl­ǵan ki­tapha­naǵa aıaldap, «Shejireli Shá­ká­­­­­rim» atty kitap kórmesimen tany­syp, ­zııa­ly qaýym ókilderimen birge ózderiniń ­oı-usynystaryn ortaǵa salyp, áseri­men bólisti.

Aıtpaqshy, baba urpaqtarynyń taǵdyry týraly búginge jetken máli­metter jaıyna da toqtalǵan artyq bolmas.Shákárim Qudaıberdiulynyń eki uly Zııat pen Sýfııan ótken ǵasyr­dyń otyzynshy jyldaryndaǵy zul­matta Qytaıǵa boı tasalasa, Ǵafýr abaqtyda ózin óltirýge májbúr bol­ǵany aýyr qasiret. Al Qabysh alapat ashar­shylyqtan ǵumyry úzildi, Ahat Sháká­rimuly da ker zamannyń qýdalaýy­nan syrt qalǵan joq. Elge málim jaıt, Ahat Shákárimuly tek 1968 jyly ǵana atajurtyna oralyp, ǵumyrynyń sońyna deıin Abaıdyń Jıdebaıdaǵy mýzeı úıine basshylyq etken.

«Shákárim júrgen izbenen» atty tarıhı sapar aıasynda jan-jaqtan kel­gen aqyn urpaqtary onyń máıiti 30 jyl jatqan Qurqudyqta, kindik qany tam­ǵan Keńbulaq, alǵashqy meken etken jeri Keńqonysta, Keregetas, Shaqpaq taýlary, aqyn ǵumyrynyń sońǵy jyldary ótken Saıatqora sııaqty tarıhı máni aıryqsha jerlerde boldy.

Aıta keteıik, mereıtoıdy ótkizý jóninde oblystyq is-sharalar jospary bekitilgen. Jyl basynan beri 100-ge jýyq túrli shara uıymdastyryldy.

Bıyl «Abaı joly» kitaptar se­rııasymen aqynnyń orys tilindegi ­óleń­der jınaǵy jaryq kórmek. Sony­men qatar Semeıde Shákárim atynda­ǵy ýnı­­versıtettiń bastamasymen ǵyly­mı-tájirıbelik konferensııa ótedi.