Másele • 26 Shilde, 2023

Kerekýdiń qyzyl kóli

290 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Jer betinde qyzǵylt túske boıalatyn kólder kóp emes. Sonyń biri – Ertis-Baıan jerinde ornalasqan Korıakov kóli. Bıyl aıdynnyń sýy tartylyp qalǵany jaıynda aýmaqtaǵy turǵyndar dabyl qaǵyp jatyr. Al ekologter ejelden tuz óndiriletin kóldiń keleshegine tóngen qaýip joq deıdi.

Kerekýdiń qyzyl kóli

Oblys ortalyǵynan 17 shaqyrym jerdegi Korıakov kóli as tuzymen tanymal. Tuzdy sý aıdyny Pavlodar aýdanynyń aýmaǵynda, Korıakovka jáne Kemeńger eldi mekenderine jaqyn jerde oryn tepken. Kóldiń tabany tegis, soǵan sáıkes qar kóp túsken jáne jaýyn-shashyn mol bolǵan jyldary kemerine keledi. Aýmaǵy 11 myń sharshy metrdeı bolatyn kóldiń tereńdigi 70 santımetr­den aspaıdy. Ekologterdiń aıtýynsha, onyń tabanynda jatqan tuz qabatynyń qalyńdyǵy 42 santımetrden 76 santımetrge deıin ózgerip otyrady eken. Jazǵy ýaqytta sýy qyzǵylt tartyp, alystan qaraǵanda óte áserli kórinedi. Kól­diń ústimen tuz tartqan ertedegi aǵash kópir­diń baǵandary da bul jerge jarasa qalǵan. Alys-jaqynnan kelgen týrıster sý aıdynyn jıi qyzyqtap, sýretke tús­ken­di unatady.

Jergilikti táýelsiz ekologter maýsym aıynan beri kóldiń sýy óte taıaz­danyp, burynǵy qyzǵylt reńkinen ajyrap bara jatqany jaıynda dabyl qaqqan. Buǵan qosa jergilikti aýyl turǵyndary ondaǵy tuzdy retsiz paıdalanyp, tabıǵı baılyqty úılerine tasyp jatqan kórinedi. О́ńirlik jer qoınaýyn paıdalaný, qorshaǵan orta jáne sý resýrs­tary basqarmasynyń mamandary jýyqta kólge barlaý jumystaryn júrgizip, oǵan sonshalyqty qater tónip turǵan joq degen qorytyndyǵa keldi. Jýyrda Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstri Zúlfııa Súleımenova da Korıakovqa arnaıy baryp, jaǵdaıymen tanysty.

– Korıakovka aýylynyń mańyndaǵy qyz­ǵylt kóldiń jaǵdaıy Pavlodar obly­sy­nyń ǵana emes, el turǵyndaryn da alań­datyp otyrǵanyn jaqsy bilemiz. Eko­logııa jáne tabıǵı resýrstar mı­nıstri bastaǵan arnaıy komıssııa kóldegi jaǵ­daıdy óz kózimen kórdi. Kóldiń jany­na táýelsiz ekologter, óńirdegi quzy­ret­ti vedomstvolardyń ókilderi jınalyp, qazirgi ahýal týraly baıandaldy. Komıs­sııa tabıǵı qubylystarǵa, atap aıt­qanda, bıylǵy aptap ystyqqa baıla­nys­ty sý qoımasy taıazdanyp ketken degen qorytyndy jasap otyr. О́zderińiz baı­­qap otyrǵandaı, bıyl jaýyn-shashyn óte az. Bul qubylys – sonyń saldary.­ Ekin­shi­den, Korıakov kóli mundaı jaǵdaıǵa buryn­dary da tap bolǵan. Mysal úshin Pavlo­dardaǵy mýzeılerdiń birinde kóldiń osydan 120 jyl burynǵy fotosýreti saq­tal­ǵan. Onda sý aıdynynyń múlde qurǵap tur­ǵanyn, monolıtti tuz qabatymen jabyl­ǵanyn kórýge bolady. Sondyqtan bar­lyǵy ózgeredi, bul – tabıǵı qubylys, – deı­di óńirlik jer qoınaýyn paıdalaný,­ qor­shaǵan orta jáne sý resýrstary­ bas­qar­ma­sy­nyń basshysy Áıgerim Qabyltaeva.

Bul jerde 2020 jyldan beri «Mýltı­ser­vıs» kompanııasy tuz óndirýmen aına­ly­sady. О́ndiris kólemi shamaly bol­ǵan­dyq­tan, olar ekologııalyq jaǵdaıǵa áser ete almaıdy deıdi ekologter. 2019 jyly Korıa­kov zerttelip, ǵalymdar kól artemııa qur­tyn ósirý úshin qolaısyz degen baılam jasaǵan. Sondyqtan ol tek as tuzyn óndi­re­tin oryn retinde ǵana paıdalanylady. Kól­de shamamen 1 mln 773 myń tonnadaı tuz­ qory jınaqtalǵan.

Sońǵy jańalyqtar