Tappaıtyndaı-aq bar, sebebi merdiger kompanııalar joldan únemdeýdi jaqsy meńgergen. Ári kúnniń ystyǵynda jaldamaly jumysshylar jóndi jumys isteýge qulyqsyz, bir kóktemnen keıin tóbesi oıylyp shyǵa keledi nemese laı kóshkinimen qosa ilesip, úgitilip ketedi. Oǵan dálel Kerbulaq aýdanyndaǵy oqıǵalar. Máselen, kóktemde oblys prokýratýrasy avtomobıl jolyn salý kezinde jiberilgen buzýshylyqtardy anyqtaǵan. Qar sýynyń saldarynan Malaısary stansasyna qaraı avtomobıl joly jartylaı buzylyp, jaramsyz bolyp qalǵan. Prokýrorlyq tekserý nátıjesinde osy ýchaskede jóndeý jumystaryn júrgizý barysynda zań talaptarynyń óreskel buzylǵany dáleldengen. Bastapqyda bul jumystar memlekettik organǵa jobalaý-smetalyq qujattamasyz jáne saraptama júrgizbesten memlekettik satyp alýdy júrgizýge múmkindik beretin aǵymdaǵy jóndeý túrinde zańsyz júrgizilgen. Bul óz kezeginde tehnıkalyq jáne avtorlyq qadaǵalaý tarapynan baqylaýdy joıady. Sonyń saldarynan sý burý júıeleriniń ótkizý qabileti eseptelmegen, soǵan saı jumys sapasy da syn kótermeıdi. Qazir soǵan saı tergeý jumystary júrip jatyr. Ony bir – deńiz.
Jaqynda Sarybastaý aýylynyń mańyndaǵy joldy sý shaıyp ketti. Oblystyq tótenshe jaǵdaılar departamenti baspasóz qyzmetiniń habarlaýynsha, «Qarashoqy – Saryózek» avtojolynda jaýyn-shashynnyń mol túsýi saldarynan aǵyn paıda bolǵan. Ol tabıǵı qýys joǵaryda atalǵan avtojolǵa tirelip, aldyn ala aqparat boıynsha 2 jerde ornatylǵan qubyrly ótkelderdi shaıyp ketken. Dıametri 0,75 qubyrly ótkelder sý kólemine tótep bere almaǵan. Áıteýir jergilikti atqarýshy organdar, polısııa, tótenshe jaǵdaı qyzmeti jabylyp júrip aınalma jol jasaǵan. Osyndaı oqıǵa Alakólde de bolǵany kópke belgili.
Tas joldyń týra bolmaýy kólik apatyna ákelýi múmkin. Júrgizýshi jyldamdyqty mejeden asyrdy dep kinálaǵanymyzben, jasalǵan joldyń sapasyzdyǵy da qaıǵyly oqıǵalarǵa negiz bolǵan jaǵdaılar jeterlik. Máselen, oblys boıynsha jol-kólik oqıǵasynyń jalpy sany azaıǵanyna qaramastan, keıbir aýdandarda apattar men zardap shekkender sany artyp keledi. Derekterdi taldaý kórsetkishi boıynsha bıyl tamyz aıyna deıin 238 jol-kólik oqıǵasy tirkelgen. Byltyr osy ýaqyt sheńberinde 281 apatty jaǵdaı bolǵan edi.
«Aqsý aýdanynda bolǵan jol-kólik oqıǵasynyń sany ótken jylmen salystyrǵanda 7 paıyzǵa ósti. Ásirese, qaza tapqandar sanynyń 25 paıyzǵa jáne zardap shekkenderdiń 157 paıyzǵa artýy alańdatady. Qaratal aýdanynda da 20 paıyz ósim baıqalady. Kóksý aýdanyndaǵy jaǵdaı zardap shekkender sanynyń – 32 paıyzǵa jáne qaza tapqandar sanynyń kúrt ósýi alańdatyp otyr. Búginde balalardyń qatysýymen bolǵan jol-kólik oqıǵasy kóp. Barlyǵy 70 fakt tirkeldi, onda 8 bala qaza taýyp, 84 bala jaraqat alǵan», deıdi oblystyq PD jergilikti polısııa qyzmeti basqarmasynyń bastyǵy, polısııa polkovnıgi Qaısar Muhmetov.
Onyń aıtýynsha, jol-kólik oqıǵalarynda qaza tapqan jaıaý júrginshiler sany da artqan. Shyny kerek, jaz bastala qaıǵyly oqıǵalarǵa kúnde kýá bolyp otyrmyz. Ásirese Alakólge bet alǵan demalýshylar erejeni óreskel buzady. Sonyń saldarynan apatty oqıǵalar azaımaı otyr. Taldyqorǵan qalasynda mundaı jaǵdaılardyń sany – 21 paıyzǵa, al qaıtys bolǵan balalardyń sany 150 paıyzǵa ulǵaıypty.
«Jol-kólik oqıǵalarynyń aldyn alý memlekettiń, qoǵamdyq uıymdardyń, júrgizýshilerdiń, jaıaý júrginshilerdiń jáne jol qozǵalysynyń barlyq qatysýshylarynyń birlesken kúsh-jigerin talap etedi. Jol qozǵalysy erejelerin saqtaý, jaýapkershilik pen zeıin JKO sanyn azaıtýǵa jáne joldarda kóptegen adamnyń ómirin saqtap qalýǵa kómektesedi. Iske quzyrly organdardy nemese tas joldy kinálaýǵa bolmaıdy, asyqqan jolaýshynyń alańǵasarlyǵy da jatyr», deıdi Q.Muhmetov.
Qarańyz, osy jyly avtomobıl kóliginde 33 órt jáne 22 janý oryn alǵan. О́rtterdiń negizgi úlesi jeńil avtokólikterge tıesili. Atap aıtsaq, bıyl 21 jeńil avtokólik órtenipti.
«Keıingi 5 jyl ishinde avtokóliktegi órtter oryn alý jıiligi boıynsha turǵyn úılerden keıin ekinshi orynda tur. Kólik quraldarynda órttiń paıda bolýynyń negizgi sebepteri: avtokólik quralynyń elektr jabdyǵyn ornatý jáne paıdalaný qaǵıdalaryn buzý, qozǵaltqysh bólikterin janǵysh materıaldarmen oqshaýlaý, mundaı materıaldardy radıatorlardyń aldyndaǵy keńistikke ornatý, qoldan gaz jabdyqtaryn ornatý, elektr júıesiniń durys jumys istemeýi sebep bolyp otyr», deıdi oblystyq TJD memlekettik órt baqylaý basqarmasynyń bastyǵy Sergeı Ogaı.
Kólik quraldaryndaǵy órtterdiń aldyn alý olardyń paıda bolý sebepterin joıýǵa baǵyttalýy kerek. Osy turǵyda departamenttiń aýmaqtyq bólimsheleri avtokólikte órttiń týyndaý qaýpin azaıtý sheńberinde jumys atqaryp keledi.
«Eger kólikte órt bolǵan jaǵdaıda, bul týraly dereý 101 nómiri boıynsha órtke qarsy qyzmetke habarlaý qajet. Ortasha alǵanda elimizde jyl saıyn
2 myńnan astam órt tirkeledi. Onyń basym bóligi – avtokólik quraldarynan shyǵatyn órt», deıdi maman.
Aıtpaqshy, oblys ortalyǵy Taldyqorǵan qalasynyń ishki joly da ońyp turǵan joq. Negizinde, shahardaǵy jol jumystarymen onǵa jýyq merdiger kompanııa aınalysady. Olar berilgen qyzmetin aıaqtaǵan soń, «Jol aktıvteriniń ulttyq sapa ortalyǵy» sharýashylyq júrgizý quqyǵyndaǵy respýblıkalyq memlekettik kásipornynyń mamandary tekserip, jumysty qabyldap alady. Atqarylǵan jumystan olqylyq shyqsa, mamandar qabyldamaýǵa quqyly. Búginde qaladaǵy 9 kóshege jóndeý jumysy júrgizilip jatyr. Olardyń ishinde «Shaıqorǵan», «Úıtas» saıajaılary bar. Odan bólek, «Jastar-1», «Soltústik – Batys» turǵyn aýdandary men 8-9 shaǵyn aýdanda jańa asfalt tóselip jatyr.
Jalpy, kóshe joldarynyń osyndaı jaǵdaıǵa jetýine kóptegen sebep bar. Atap aıtsaq, jylytý qubyrlarynyń jarylǵanda bútin asfaltti qazýǵa týra keledi. Sondaı kezdeısoq jaǵdaı týǵanda «Taldyqorǵanjylýservıs» sharýashylyq júrgizý quqyǵyndaǵy kommýnaldyq-memlekettik kásiporny jóndeý jumystaryn júrgizedi. Jap-jańa asfalt jabyndysyn qazýyna qala ákimdigi amalsyzdan ruqsat beredi. Degenmen jarylǵan qubyr jóndelgenimen tas jol baıaǵydaı sapaly qalpyn saqtap qala almaıdy. Sonyń saldarynan júrgizýshiler men turǵyndar ábigerge túsedi.
Ol, ol ma, aýa raıynyń da kúrt sýyp, kúrt jylýy joldyń tez oıylýyna ákep soǵady. Al tabıǵattyń qylyǵyna adamnyń kúshi qaýqarsyz. Qystyń qaq ortasynda jaýǵan nóser jańa asfaltty tońǵa aınaldyryp, artynan uıytqı soqqan daýyl joldyń jarylýyna aparady. Al kóktem shyǵa ary-beri zaýlaǵan avtokólik jarylǵan joldy odan ármen úgitip, qıyrshyǵyn jan-jaqqa shashady. Mine, ary qaraı joldyń jaıy aıtpasa da belgili. Oǵan úlken de aýyr KamAZ sekildi salmaqty kólikterdi qosyńyz. Tipti ol az deseńiz sapasyz jumystyń da sheti shyǵatyny anyq. Qansha myqty degenimizben báribir túrli faktorlardyń áserinen jol eskiredi. Al azabyn shegetin taǵy da qarapaıym halyq.
Jetisý oblysy
