О́tken qysta óńir jylýsyz qalmaǵanymen, kóp kóńilinde ájeptáýir alańdaýshylyq boldy. Jylý berý mekemeleriniń jumysyna jiti nazar aýdarylǵandyqtan ǵana áýpirimdep maýsymdy aıaqtap shyqty. Elimizdiń túkpir-túkpirindegi jylý berýge baılanysty oqys oqıǵalar bizdiń óńir turǵyndaryn da birshama qobaljytyp tastaǵan. Bıylǵy jaǵdaıǵa da qulaq túrip otyr. Oblystyń kommýnaldyq sala qyzmetkerleri aldaǵy jylý berý maýsymyna daıyndyqty kóktem týysymen, naqtyraq aıtqanda, 1 mamyrdan bastap ketken bolatyn. Qazir asa aýqymdy, kúrdeli jumys aıaqtalý satysynda.
Oblystyq energetıka jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵy basqarmasy basshysynyń orynbasary Birjan Ábdirahmanovtyń aıtýyna qaraǵanda, óńirdegi 959 qazandyqtyń 95,8 paıyzy daıyn. Bul baǵyttaǵy bar sharýany tolaıym tizbesek te, basty-bastylaryn ataı ketkenniń artyqtyǵy bolmas. 707 bilim berý mekemesiniń 689-y, 518 densaýlyq saqtaý salasy nysandarynyń 506-sy daıyn bolsa, 2 369 turǵyn úı jylý qabyldaýǵa ázir. Bul – barlyq turǵyn úıdiń 90 paıyzy. О́ńirdegi jylý jelisiniń tozyǵy jetip turǵanyn da aıta ketelik. Bıyl 23 shaqyrym jylý júıesi jańǵyrtyldy, 13 shaqyrymyna kúrdeli jóndeý júrgizildi. Osy jumystardyń barlyǵy – der kezinde nazar aýdarylyp, qajetti qarajattyń der kezinde bólingeniniń nátıjesi. Qarajat ta az emes. Bıyl jylý berý maýsymyna daıyndalýǵa 27,6 mlrd teńge qarajat qarastyrylǵan. Qarjynyń úlken bir bóligi 11 ınvestısııalyq jobany júzege asyrýǵa, 5,3 mlrd-ny jóndeý jumystaryn júrgizýge baǵyttalǵan.
Sonaý 1996 jyldan beri jarytymdy jóndeý jumystary júrgizilmegen Stepnogor qalasyndaǵy jylý-elektr ortalyǵy jelileriniń shamamen 80 paıyzdan astamy tozyp turǵany belgili. Jylý berý maýsymyna ázirlik barysynda bes qazandyq agregaty men bes týrbınaǵa aǵymdaǵy jóndeý júrgizilip, №6 qazandyq agregaty jańartyldy. Bul jumysqa 4,2 mlrd teńge qarastyrylǵan edi. №4 jáne №5 týrboagregattardy kúrdeli jóndeýden ótkizý kelesi jylǵa josparlanyp otyr. Memleket basshysynyń tapsyrmasyn oryndaý barysynda Stepnogor qalasyn jylýmen qamtý máselelerin birjola sheshý úshin is-sharalar jospary ázirlenip, bekitildi. Úkimet qorynan bıyl jalpy uzyndyǵy 3,1 shaqyrym magıstraldy jelilerdi jóndeýge 2 mlrd teńge qarjy bólindi.
«Stepnogor teplotranzıt» seriktestigi óz qarajaty esebinen 4 shaqyrym jelini kúrdeli jóndeýden ótkizdi. Bul jumysqa seriktestik 1,1 mlrd teńge qarjy bóldi. 540 metrlik jelige aǵymdaǵy jóndeý jumystary júrgizilip, tozyǵy jetken sorǵy jabdyǵy aýystyryldy.
Oblys ortalyǵynda da jylý berý maýsymyna daıyndyq shıratyla tústi. 2,6 shaqyrym jylý jelisi salyndy, 3,2 shaqyrym jylý jelisi jóndeýden ótkizildi. Qalanyń eki aýdandyq qazandyqtary men jylý jelilerin jańa maýsymǵa daıyndaý úshin Úkimet qorynan 2,6 mlrd teńge qarajat bólingen bolatyn.
Endigi bir másele – kómirmen qamtamasyz etý. Keıingi jyldary bul tarapta aýyq-aýyq kúrdeli másele týyndap, qarapaıym halyq uzyn-sonar kezekke turyp, maýsym saıyn eselene ósetin kómir baǵasyna ókpe aıtyp ta qoıatyn. Qazirgi kúni qajetti kómirdiń 97 myń tonnasy jetkizildi. Demek, eki aıǵa erkin jetetin qor bar degen sóz. Turǵyndarǵa jylý berý maýsymyna 1 mln tonna kómir qajet. Búgingi tańda 150 myń tonna kómir jetkizilip satylýda. Bul – barlyq kólemniń 15 paıyzy. Sóz arasynda óńir turǵyndaryna kómir 56 jerde satylyp jatqanyn aıta ketelik. Aldaǵy ýaqytta bul taraptaǵy sharýa qarqyn almaq.
Kómirdiń baǵasy da másele bolyp tur. Belgili sebepterge baılanysty kómir baǵasy 20-25 paıyzǵa ósipti. Basqarma basshysy orynbasarynyń aıtýyna qaraǵanda, kómir baǵasynyń ósýi ózindik qunynyń kóterilýi men temirjol tarıfterine baılanysty eken.
– Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń tapsyrmasyn múltiksiz oryndaý barysynda kommýnaldyq qyzmetter barlyq jylýmen jabdyqtaý nysanyn tehnıkalyq tekserýdi aıaqtaıdy. Sol kezde jóndeýdi qajet etetin ýchaskeler anyqtalmaq. Aldaǵy ýaqytta qıyn túıinniń kúrmeýi kezeń-kezeńimen sheshiledi, – deıdi Birjan Ábdirahmanov.
Qalaı bolǵan kúnde de jalpaq jurt qatal qystan qysylmaı shyqsa ıgi.
Aqmola oblysy
