Izetti kelin – ult abyroıy
Shymqaladaǵy balamyzdyń úıine kelgenimizge biraz bolǵan. Jańa ortaǵa tosynnan qosylǵan janǵa bári de tańsyq. Qolymyz bos bolǵan soń bir mezgil dalada qydyrystap, aınaladaǵy kórshilermen shúıirkelesýge peıilmiz. Obaly neshik, olar da jatty jatyrqamaıtyn jandar bolyp shyqty. Ásirese jas ul-qyzdaryn aıtsaıshy. Kórgen jerde sálemdesip, syzylyp turǵany. Ondaıda tipten áýesiń kelip, bastarynan sıpap, báıek bolasyń.
Erteli-kesh bir mezgil taza aýamen tynystaıtyn ádetimiz bar. Sondaı kúnderdiń biri edi. Ilbı basyp kósheniń basyna jete bergenimde, aldymyzdy kesip ótpeı, kútip turǵan áıelzatyn baıqadyq. Asyǵys jan bolsa, alysta kele jatqan bizdi kútpeı-aq óte berse de bolar edi, biraq aq oramal tartqan kelinshek olaı etpedi. Qasyna taqap kelip qalǵan bizge izetpen ıilip, sálem saldy.
– Kóp jasa, qalqam, órkeniń óssin! – dedik biz de óz tarapymyzdan myna kórgendi jannyń áreketine shyn peıilimizden rıza bolyp.
Bilmek nıetpen keıinnen surastyrsaq, sálem salǵan ıbaly da izetti kelinimizdiń esimi Nuraı eken. «Ata-anań esimińdi durys tańdap qoıǵan eken» dedik ishimizden. Tálimdi otbasynan tárbıe alǵan jas búginde bir otbasyny urshyqsha úıirip otyrǵanyna qanyqtyq. Úlken enesi Álııa ómirde kórgeni men túıgeni mol el anasy, áýlettiń aqylshy, tileýqory kórinedi. Seksenniń seńgirine jaqyndap qalsa da áli poshtada eńbek etedi eken. Úlken kelini Asmıra da balasy Arman ekeýi osy shańyraqta tatý-tátti turyp jatqandaryn bildik.
Dál sondaı kórgendi kelinderdiń biri – Sandýǵash esimdi jas. Ata-enesi Muhtar men Gúlsara bizben kórshi, aqkóńil, ańqyldaq jandar.
Ibaly da izetti kelinder – ultymyzdyń abyroıy. Ámse olardyń qatary kóbeıe bergeı dep tileıik.
Káribaı ÁMZEULY,
zeınetker
ShYMKENT
Eńbek baǵalanýymen qundy
Men erteden kele jatqan «Is tetigin kadr sheshedi» degen qaǵıdany kúni búginge deıin joǵary baǵalaımyn jáne onyń qaı kezde bolsa da óz qadir-qasıetin joǵaltpaıtynyna senimdimin. О́ıtkeni qaı jerde kadr isker, myqty ári bilimdi de jaýapty bolsa, sol jerdiń isi qashanda ónimdi, berekeli ári jemisti.
Osyndaı bilimdi de bilikti kadrdyń birin men aýdan ortalyǵyndaǵy M.Áýezov mektebinen keziktirgen edim. Bul muǵalimniń birinshi kezekte boıyndaǵy sabyrly da salmaqty minezi unady, ózine tartyp ala jóneledi eken. Naǵyz pedagogke tán qasıet. Dál osyndaı adam súısiner minezge ıe kadr, tutastaı alǵanda, bilimdi de parasatty bolyp keledi.
Biz sóz etip otyrǵan muǵalim – tarıh páninen sabaq beretin Úrjan Saparbekova. Az-maz sóılesip, pikir almasyp turǵan sáttiń ózinde oǵan jıi-jıi «apaı» dep kelip suraq qoıyp, jaýap alyp jatqan oqýshylardyń qatary kóp boldy. Sondaı-aq áriptesteriniń de oǵan degen joǵary iltıpaty jón surasqandaǵy biraýyz sózderinen anyq baıqalyp turdy. Muny biz birinshi kezekte syılastyqtyń, ekinshiden, Úrjan syndy ulaǵatty ustazǵa degen erekshe qurmettiń belgisi dep uqtyq.
Áńgime arasynda úlgili ustaz óziniń árbir jyldardaǵy pán olımpıadalarynda úzdik shyqqan oqýshylary ishinen Arýjan Orynbekovany, Ábdihalyq Muhamedjandy, Ydyrys Nazerke men Saıa Ǵalymjanqyzyn erekshe ataı kelip, basqa da kóptegen oqýshynyń jetistikterin maqtan tutatynyn aıtty. «Árıne, birneshe shákirtim túrli olımpıadalarda ózderiniń ozyq bilim deńgeılerimen kózge túsip, tıisti marapattarǵa ıe bolyp júr. Bul – men úshin úlken jetistik», deıdi Úrjan Sákenqyzy.
Úrjannyń óziniń de túrli taraptan alǵan «Alǵyshattary» kóp bolyp shyqty. Sonyń ishinde shoqtyǵy bıik dep oblys ákiminiń qolynan alǵan marapatty aıtýǵa bolady. Nege deseńiz, oblys ákimi bul Alǵyshatynda: «Ustazdyq salada atqarǵan úzdik qyzmeti úshin!» dep aıshyqtaı kórsetipti. Buǵan qosa qomaqty materıaldyq syılyǵy da bar eken. Ustaz baqyty degen eńbeginiń dál osylaı baǵalanýynan quralsa kerek.
Serikbaı TURJAN,
Qazaqstannyń qurmetti jýrnalısi
Túrkistan oblysy,
Báıdibek aýdany
Aýyldaǵy kórkem demalys
Jaz bastalysymen oqýshylardyń ata-analary aýyl balalarynyń demalysyn qalaı ótkizýdi josparlaıdy. Árıne, barlyǵy birdeı lagerlerge jibere almaıdy, osyndaıda aýla klýbtarynyń jazǵy tanymdyq jumystary kóp kómegin tıgizedi. Balalar turǵylyqty jerinen alystamaı-aq, jazǵy úıirmelerde shyǵarmashylyqpen aınalysyp, jańa dostarymen birge ýaqytty qyzyqty ótkizedi.
Beıneý aýdanynda óner mektebi janynan ashylǵan 7 aýla klýby jumys isteıdi. Aýla klýby degenimiz – balalar men jasóspirimderdi mektepten tys ýaqytta mádenı tárbıe men qosymsha ártúrli saladaǵy úıirmelerge baýlıtyn, olarǵa tárbıe beretin uıym túri. Klýbta balalar tek belgili bir salaǵa mashyqtanyp qana qoımaı, rýhanı da demalady jáne qoǵamdyq is-sharalarǵa óz úlesterin qosady.
Jazǵy demalys kezindegi is-sharalar josparyna sáıkes, aýla klýbtarynyń jazǵy úıirmelerinde birneshe baǵytta jumystar júrgiziledi. Máselen, Halyqaralyq balalardy qorǵaý kúnine arnalǵan «Balaýsa baǵym, shattyq pen qýanysh ordasy» merekelik konserti kórermender kóńilinen shyqty. Dombyra úıirmesi uıymdastyrǵan «Qulshar Baqtybaıuly shyǵarmalary» taqyrybyndaǵy shyǵarmashylyq kesh pen 1 shilde – Ulttyq dombyra kúnine arnalǵan kúı jarysqa, «О́nerdi úıren de jıren» atty kúı tartys is-sharalaryna da balalar úlken belsendilikpen qatysty.
Basqa úıirmeler de óz baǵyttary boıynsha túrli is-sharalar uıymdastyryp, balalardyń kóńildi demalýyna úles qosty. Munymen birge, balalar aýdandyq kitaphana, murajaıǵa saıahattap, kitap oqyp, «Meniń otbasym» taqyrybynda shyǵarmalar jazdy, «Ádeptilik – ádemilik» taqyrybynda maqal-mátel saıystarynda bilimderin tolyqtyrdy. Ertegiler keıipkerlerin somdap, «Ertegiler eline saıahat» jasady.
Bul arada oqýshylardyń bos ýaqytyn durys paıdalanýlaryna baǵyt-baǵdar berip, jón siltegen aýla klýbtary pedagogteriniń eńbegin de erekshe atap ótken jón.
Ásem ShONTYBAEVA,
Qulshar Baqtybaıuly atyndaǵy Beıneý
balalar óner mektebiniń dırektory
Mańǵystaý oblysy
