Geologııa komıtetiniń tóraǵasy Erlan Aqbarov sharanyń kún tártibimen tanystyryp, áýelgi sóz kezegin О́nerkásip jáne qurylys vıse-mınıstri Iran Sharhanulyna berdi. Mınıstrdiń orynbasary qatysýshylardy aıtýly sharamen quttyqtap, olardy vedomstvonyń geologııa men ulttyq ekonomıkaǵa degen ustanym, josparymen tanystyrdy. Sóıtip salanyń eńbegi sińgen derbes zeınetkerleri, birqatar ǵalymdary men bilikti mamandaryn marapattady.
«HHI ǵasyrdaǵy Qazaqstannyń geologııalyq qyzmeti: jaı-kúıi, problemalary men bolashaǵy» taqyrybynda ótken alqaly jıyn salanyń birqatar mańyzdy jáne ózekti máselelerin talqylaýǵa arnalǵan alańǵa aınaldy. Kózdelgen negizgi maqsat elimizdiń mıneraldy-shıkizat bazasyn tolyqtyrý jáne damytý jónindegi birlesken is-áreketter josparyn ázirleý boldy. Sondaı-aq 2029 jylǵa qaraı Ulttyq ekonomıka kólemin eki esege deıin ulǵaıtyp, Qazaqstannyń myqty ónerkásiptik bazasyn qamtamasyz etý maqsaty alǵa shyqty.
Vıse-mınıstr óz sózinde qorshaǵan orta men elimizdiń resýrstaryn zertteý barysynda geologııa salasynyń mańyzdylyǵyn atap ótip, Qazaqstannyń mıneraldy-shıkizat bazasy el ekonomıkasynyń uzaqmerzimdi qajettilikterin qamtamasyz etýi qajet ekendigine basa nazar aýdardy.
Aıtýly is-sharaǵa «Kazakhmys Barlau» JShS-nyń bas dırektory Ǵalym Nurjanov, Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Ǵylym akademııasynyń akademıgi, geologııa-mıneralogııa ǵylymdarynyń doktory Serikbek Dáýkeı, «Kazenergy» qaýymdastyǵynyń atqarýshy dırektory Farhat Abytov, Mıneraldy resýrstar akademııasynyń ókili Georgıı Freıman jáne Q.Sátbaev atyndaǵy Geologııalyq ǵylymdar ınstıtýtynan Geroı Joltaev ta qatysty.
Sóz kezeginde Ǵ.Nurjanov geologııalyq qaýymdastyqtyń aldynda turǵan jańa syn-qaterler týraly aıtyp berdi. «Sala aldynda turǵan problemalar bizden naqty ári tıimdi qadamdardy talap etedi. Álbette, mundaı máseleler birlesip sheshilýi tıis. Osyǵan baılanysty ýákiletti organdar men bıznes-qoǵamdastyqty geologııalyq barlaýǵa tyń serpin berý úshin birlese jumys jasaýǵa shaqyramyn», dep atap ótti ol.
«Kazenergy» qaýymdastyǵynyń atqarýshy dırektory F.Abytov bolsa, tabıǵı resýrstardy turaqty basqarý boıynsha halyqaralyq ozyq tájirıbe ortalyǵyn qurý jónindegi jobany kópshilik nazaryna usyndy. Jobanyń kózdegen maqsaty – ekologııalyq jáne energetıkalyq teńgerimge qol jetkizý ári resýrstardy turaqty basqarý jónindegi josparlardyń júzege asýyna úles qosý bolyp tabylady.
Alqaly otyrystyń qorytyndysy boıynsha brıtandyq geologııalyq qyzmet, Ulybrıtanııanyń ǵylymı-zertteý jáne ınnovasııalar basqarmasy men bizdiń eldiń «Ulttyq geologııalyq qyzmet» aksıonerlik qoǵamy arasyndaǵy ózara túsinistik týraly Memorandýmǵa qol qoıyldy. Mańyzdy qujatqa sáıkes eki tarap geologııa, aımaqtyq geologııalyq zertteýler salasynda ozyq tehnologııalardy engizý boıynsha ári geologııalyq derekter bazasyn qurý boıynsha tájirıbe almasyp, geologııalyq kartalardy qurastyrý jóninde zamanaýı tehnologııalardy qoldaný jáne halyqaralyq ozyq tájirıbelerdi engizý týraly aqparatpen bólisetin bolady.
«Qazir geologııa salasy osyndaı qıyndyqtarmen betpe-bet kelip otyr:
- kadrlarmen qamtamasyz etýdiń nasharlyǵy;
- qarjylandyrýdyń tómen mólsheri;
- basqarý júıesindegi ózara árekettestik deńgeıiniń jetkiliksizdigi;
- tolyqqandy ulttyq derekter bazasynyń bolmaýy;
- geologııalyq aqparatqa onlaın qoljetimdiliktiń bolmaýy.
Olardy sheshý bastamalarymen geologııalyq barlaý salasyn ekonomıkanyń basym sektory retinde anyqtaýdy usynyp, AGMP «Atameken» UKP-men birlesip, sala mınıstrligine birneshe ret júginip, túrli alańdarda sóz sóıledi. Prezıdent máseleni sheshýdiń shyn ınnovasııalyq qadamdaryn usyndy. Birinshi ıkemdi normatıvtik jáne fıskaldyq sharttardy engizýdi aıtty. О́z qarajaty esebinen geologııalyq barlaýdy júzege asyratyn ınvestorlarǵa jer qoınaýyn paıdalanýǵa basym quqyqtardy qamtamasyz etýdi tapsyrdy. Keshendi memlekettik saraptamany engizý jáne úderisti tolyq sıfrlandyrý arqyly jobalardy maquldaý merzimi men rásimderin eki ese qysqartý kerek ekenine de nazar aýdartty», dedi Respýblıkalyq taý-ken metallýrgııalyq kásiporyndar qaýymdastyǵy atqarýshy dırektorynyń birinshi orynbasary Tólegen Muhanov.
Ol sala mamandarynyń birqatar utymdy usynystaryn aıtyp, túıindelip qalǵan máselelerdi sheshý joldaryn tilge tıek etti. «Kásiporyndar jáne ǵylymı mekemelermen birlese otyryp, geologııalyq zertteýlerdi granttyq qarjylandyrýdy qamtamasyz etý qajet. Sonda ǵana qandaı da bir qoldaý bolady. Bul máseleni de jan-jaqty zertteý kerek.
Sóıleýshilerdiń barlyǵy Qazaqstanda barlyq geologııa jáne jer qoınaýyn paıdalaný qyzmetterin biriktiretin organ qurýdyń kezi kelgenin, máselen, geologııa, jer qoınaýyn paıdalaný, baqylaý máseleleri bir jerde sheshiletin Agenttik ekenin aıtty. Biz bul usynysty qoldaımyz. Mundaı organdar kórshi Qytaı, Reseı elderinde bar.
Taıaýda AGMP birlestigi Asyl metaldar jáne geologııalyq uıymdar qaýymdastyqtarymen birlesip konferensııa ótkizýdi josparlap otyr. Onda problemalyq máselelerdi talqylap, kásiporyn jetistikteriniń kórmesin uıymdastyryp, pikir almasamyz», dedi T.Muhanov.
Aıta keterligi, jıyn barysynda geologııalyq ǵylym men tehnologııalardy damytýdyń perspektıvalyq baǵyttary aıqyndaldy. Sonymen birge geologııalyq barlaý jáne sıfrlyq tehnologııalardyń tusaýkeserleri, óńiraralyq baılanystar men iskerlik yntymaqtastyqty nyǵaıtý máseleleri talqylandy.
