Kollajdy jasaǵan – Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
Sonaý-sonaý jyldarda aqynnyń Merýert sulýǵa ǵashyq bolyp, eki jastyń áredik júzdesýlerin oqyǵamyz. Sanada úzik-úzik sýretter paıda bolǵan. Máselen, Almaty baǵy. Baıaý basqan jigit pen qyz. Tik qaraýǵa bata almaǵan dirdek sezim, uıalshaq beıne. Buıra-buıra bulttar kóshken, álsin-álsin jaýyn sirkiregen. Biraq ǵashyqtardyń aýa-raıy óz ishinde. Olar úshin qańtar men shilde, aqpan men sáýir de bir. Burymy selkildegen Merýert...
Aspandaǵy kúmis aıdaı,
jas aqynnyń jary bar,
Aspandaǵy kúmis aıdaı, quralaıdaı jany bar.
Quralaıdy, kúmis aıdy, týra qarap kórip ót:
Kózderi bar kúlimdegen, kúlkisi bar merýert.
Qas qaraıyp kún de batad, sáýleleri taralyp,
Qyz da shyǵad quralaısha jibek
shashyn taranyp.
Kún de keted kók betinen sáýleleri taralyp.
Qyz da shyǵad kúlimsirep, kók lentaǵa oranyp.
Netken syrshyl, mýyzkaly óleń?! Naǵyz jastyqtyń, jasyl kókoraıdyń túsi qııalda tórtburyshtanady.
Álqıssa, Ábdilda Tájibaev bir esteliginde qurdasy jaıly tebirenispen sóz sóıleıdi. «Sattar – aqyl-oıy shúpildep turǵan, jasyna jetpeı-aq bárin oqyp, bárin toqyp alǵan úzdik talant edi. Men dál kezinde Almatyǵa qaıtqanyma, Sattarmen tabysqanyma osy kúnge deıin qýanamyn. Eger Sattarmen kezikpesem kóp nárseden kenje qalǵan bolar ma em, álde qaıter edim... menen bes jas kishi bolsa da, ol maǵan on jas úlken aǵadaı úlgi kórsetti: Sattar poezııadan mýzyka, fılosofııa izdeıtin, óleńnen ekpin, daýyl tapsa – qýanatyn».
Sattar Erýbaev qazaq poezııasyna ballada janrynyń negizin salýshy desek artyq aıtqanymyz emes. Kóseý sabyndaı kelte ǵumyrda ol ult poezııasyna jańa kirpish qalap, órge ozdyrdy. О́ziniń aldyńǵy aqyndardy qaıtalap, epıgondyq deńgeıde maqtaý estip júrgendi mise tutpady. Izdenis atty pyraqqa minip, ne jazsa da qan-sólin syǵyp, jan kúshiniń tegeýrinimen jyr týdyrdy. Máselen, myna bir shýmaqtardy jıyrma úsh jasar bala jazdy degenge qalaı senemiz?!
О́mir degen tuńǵıyqtyń túbinde men
júr edim,
О́lim degen sýyq sózdiń tilinde men júr edim.
О́mir degen óksigimdi basa almastan júr edim.
Bir jabyqqan kóńilimdi asha almastan
júr edim.
Bir adamnyń bir ómiri maǵan az ǵoı deýshi edim,
Týyp, ólip ketýdi maǵan az ǵoı deýshi edim.
О́mir degen óksigimdi basa almastan júr edim,
О́nerimniń barlyq gúlin asha almastan
júr edim...
Iá, ol óneriniń barlyq gúlin asha alǵan joq. Eger taǵy jeti jyl ǵumyr keshse, adýyndy ekpinimen qazaq poezııasyna túbegeıli betburys ákeler ma edi, kim bilsin?!
Qaıran Sattar! О́zińnen bes jas úlken aǵań retinde, men saǵan tań qalýdan jalyqpaımyn. Keıde árneden túńilgende, sendegi lyqsyp aqqan alaquıyn aǵynǵa júginemin. Bastapqy baǵytymdy taýyp, ózimdi qaıta jolǵa salamyn. Sen kórgen ińkár dúnıe, ázız dúnıe áli óz qalpynda, tek biz, adamdar ǵana ony qasań nıetimizben lastaýdy doǵarmaı kelemiz. Saǵan arnalǵan tómendegi óleńdi alǵash oqyǵanda jan jıegime jas úıirelip edi. Mine, sony taǵy oqyǵym kelip otyr.
«Sen ómirdi sonsha súıip, sol ómirden,
Dám tata almaı óttiń be?
Burqap tasqan ór keýdeńnen,
Urpaqtarǵa dán shasha almaı kettiń be?
О́mir degen óksigińdi jıyrma úsh jylda,
Bir basa almaı kettiń be?
Bolashaqtyń bazarynda bizdermenen,
Syrlasa almaı kettiń be? (N. Álimqulov).
