HIH Azııa oıyndary resmı túrde ashyldy

«Úlken lotostaǵy» dúbir

Senbi kúni Hanchjoýdaǵy 80 800 adamǵa laıyqtal­ǵan «Úlken lotos» dep ata­­latyn stadıonda ótken salta­nat­­ty is-sharaǵa Qytaı basshysy Sı Szınpınnen bólek, Koreıa Res­pýb­lıkasynyń prezıdenti Iýn Sok Iol sekildi Azııanyń ondaǵan eli­nen sha­qyrylǵan kóshbasshylar men laýazymdy tulǵalar, sondaı-aq Halyqaralyq Olımpıada komıtetiniń tórasy Tomas Bah jáne taǵy basqa qurmetti qonaqtar qatysty. Mártebeli meımandardyń qatarynda elimizdiń Týrızm jáne sport mınıstri Ermek Marjyqpaev pen Ulttyq Olımpıada komıtetiniń basshysy Tımýr Qulybaev ta bar.

Qytaıdyń 5 myń jyldyq tarıhyn, mádenıetin, jer kólemi jaǵynan álemde úshinshi orynda turǵan eldiń tabıǵatyn tanystyryp jazýdyń ózi artyq bolar. Onyń ústine Qytaıdyń sońǵy olım­pıadalarda beıresmı komandalyq esepte birinshi orynda júrgen sporttyq derjava, zamanaýı tehnologııalarymen tańdaı qaqtyrǵan alpaýyt memleket ekenin bári biledi. Hanchjoýdaǵy oıyn­dardyń ashylý saltanatynda osyndaı jetistikterdi maqtan etetindeı qoıy­lymdar jurt nazaryna usynyldy. Son­daı-aq Qytaı barlyq memleketke dos ekenin, ózderi barlyq jerde máde­nıetimen, sportymen, jetistigimen alda ekenin ańǵartqandaı boldy.

Ashylý saltanatynda teatrlan­dyrylǵan qoıylymdar, sıfrly otshashý jáne Azııa oıyndarynyń alaýyn jaǵý rásimi men komandalardyń sherýi boldy. Qazaqstan quramasynyń sapynda bokstan álem chempıony Aslanbek Shymbergenov pen jeńil atletıkadan álem chempıonatynyń qola júldegeri Nadejda Dýbovıskaıa Memlekettik Týdy kóterip shyqty.

Jaqsy uıymdastyrylǵan doda

Bir jyl buryn, ıaǵnı 2022 jyly Beıjińdegi qysqy Olımpıadany aby­roımen ótkizip, jaqynda ǵana Chen­dýde búkilálemdik Ýnıversıadany qa­byldaǵan Qytaı úshin jazǵy Azııa oıyn­daryn ótkizý asa qıyndyq týdyryp jatqan joq. Buǵan eldegi sporttyq ınfraqurylym deńgeıiniń joǵarylyǵy jáne mundaǵy ekonomıkalyq áleýettiń myq­tylyǵy tikeleı áser etetini anyq.

Búginde 12 mıllıonnan astam tur­ǵyny bar Hanchjoý qalasy sheteldik qonaqtardy asqan iltıpatpen qarsy alyp jatyr. Árbir komanda men delegasııaǵa bólingen eriktiler óz jumystaryn adal atqarýda jáne bilmegenińdi úıretip, qashanda jol kórsetýge daıyn.

Osy kúnge deıin sportshylar or­nalasqan olımpıadalyq qalashyqqa jol túsken joq. Bul jerge arnaıy ruqsatpen baratyndyqtan, qalashyqta qonystanǵan sportshylardy sózge tarttyq.

«Mundaı jarysqa birinshi ret qa­tysyp turmyn. Shynymdy aıtsam, maǵan qatty unap jatyr. Olımpıadalyq qala­shyqta bári qarastyrylǵan. Túrli ulttyń ashanasy bar. Tamaq jaǵynan tańdaý kóp, qıyndyq joq», deıdi álem chempıony Mahmud Sabyrhan.

Al boksshylardyń bas bapkeri Myr­zaǵalı Aıtjanov qansha ulttyń ashanasynan dám tatsa da, ózimizdiń etke eshteńe jetpeıtinin aıtty.

«Bul meniń bapker retinde qatysyp jatqan tórtinshi Azıadam. Barlyǵy óte jaqsy uıymdastyrylǵan. Jigitterge de unap jatyr. Tamaq jaǵynan da qı­yn­dyq joq, qalaǵanyńdy tabasyń. Bir­aq biz únemi ózimizdiń et pen qazyny alyp júremiz. Qaı jarysqa barsaq ta, sómkemizden qazy tabylady», dedi M.Aıtjanov.

Zamanaýı medıaortalyq

Al medıaortalyqtyń tirshiligi qyz-qyz qaınap jatyr. Ortalyq aýmaǵyna birneshe ǵımarat syıyp ketedi desek, artyq emes. Uıymdastyrýshylar telearna qyzmetkerlerine bólek zal arnasa, gazet, saıt, aqparattyq agenttik tilshilerine bólek oryn daıyndaǵan. Ortalyqtaǵy alyp ekrandardan Azııa oıyndaryndaǵy túrli báseke tikeleı kórsetilip jatyr. Odan bólek, júzdegen jýrnalıstiń alańsyz jumys isteýine jaǵdaı jasalǵan.

Medıaortalyqtyń holynan elek­tronıkanyń túr-túrin kóresiz. Hanchjoý Qytaıdaǵy elektronıkanyń otany sanalady. Sondyqtan kólemi bir úıdiń qabyrǵasyndaı led ekrandardy, túrli tústi elektrondy munaralardy, jalpy alǵanda, zamanaýı tehnıkanyń neshe atasyn osy jerden kezdestiresiz. BAQ qyz­metkerleri úshin arnaıy tamaq ishetin ashana bar. Mundaǵy taǵamdardyń tizi­minde shek joq. Eń bastysy, halal ashanany da tabasyz. Kitap oqıtyn, teledıdar kóretin, alańsyz demalatyn oryndar da jetkilikti.

Alǵashqy nátıjeler

Resmı túrde Azııa oıyndarynyń ashylý saltanaty burnaǵy kúni ótse de, birneshe sport túrinen irikteý syndary bas­talyp ketti. Ústel tennısinen Qazaqstan qyzdar komandasy Qytaıǵa, erler komandasy Taıpeıge ese jiberdi. Bizdiń komanda sapynan Alan Qurmanǵalıev qana qarsylasyn tize búktirdi. Dese de, senbi kúni Maldıv quramasyn jeńgen tennısshiler fınaldyq kezeńge joldama aldy.

Qazirgi bessaıystan irikteý synynda Pavel Ilıashenko men Kırıll Stadnık el namysyn qorǵap jatyr. Azıadaǵa alǵash ret qatysyp otyrǵan Kırılldiń qobaljyp turǵanyn onyń oq atqanynan-aq baıqadyq. Dese de, jastyǵyna jáne tájirıbesizdigine qaramastan, fınalǵa joldama alyp otyr. Munyń ózi úlken jetistik ekeni ras.

Voleıboldan Qazaqstan erler qura­masy Japonııaǵa ese jiberdi. Birinshi jáne ekinshi sette bizdiń jigitter adýyn­dy japondarǵa qarsylyq tanytyp baqty. Biraq tájirıbeniń azdyǵy keder­gisin keltirmeı qoımady. Bas bapker ja­pondarǵa deńgeıimiz jetpeıtinin aı­typ, komandany eńsesin túsirmeýge shaqyrdy.

Dzıýdoshylardan – eki júlde

Keshe oıyndardyń kúndizgi sessııa­synda birneshe sportshymyz jarys jo­lyna shyqty. Solardyń arasynda tek dzıýdoshylarymyz ǵana Qazaqstan qorjynyna medal saldy.

Tatamıge alǵashqylardyń biri bolyp Abıba Ábýjaqynova shyqty. 48 kıloǵa deıingi salmaqta synǵa túsken otandasymyz alǵashqy beldesýinde Fılıppın sportshysyn «vazarı» ádisimen jeńse, odan keıin Soltústik Koreıa balýanyn tize búktirdi. Al jartylaı fınalda oń­tús­tikkoreıalyq Lı Hek Engti ázer jeńdi. Lı Hek ekinshi márte eskertý alyp, Ábý­jaqynovaǵa jol berdi.

Al fınaldaǵy qarsylasy álem chempıony azýly Nasýmo Sýnoda edi. Á degennen-aq japon sportshysy bel­sendilik tanytyp, nebári eki mınýttyń ishinde jerlesimizdi «ıppon» ádisimen jeńip ketti. Abıba Azııa oıyndarynyń kúmis medalin qanaǵat tutty.

Aıta keteıik, Abıba Ábýjaqynova – bıyl aqpanda Portýgalııada Gran-prı básekesinde top jarǵan (áıelder arasynda) tuńǵysh qazaq dzıýdoshy. Sondaı-aq ol – Otgonseseg Galbadrahtan keıin qazaqstandyq arýlar arasynan álem chempıonatynda medal alǵan sportshy.

Abıba Ábýjaqynova, Azııa oıyndarynyń kúmis júldegeri:
Qazaq ekenimdi maqtan etemin

– Barshańyzǵa rahmet! Shamam kelgenshe kúrestim. Bul – Azııa oıyndaryndaǵy alǵashqy júldem. Meni qazaq qyzdary ara­sy­nan alǵash ret dzıýdodan álem chempıo­na­ty­nyń júldesin jeńip alǵan sportshy retinde tanısyzdar. Osy jyldy da jarqyn jeńistermen bastaǵan edim. Portýgalııada Gran-prı týrnırinde jeńiske jettim. Parıjde ótken álem­­dik týrnırde úz­­dik úshtiktiń qatarynan kórindim. Bul júlde – men úshin mańyzdy. Upaı enshilep, Parıj Olımpıadasyna joldama alsam deımin. Jalpy, qaı ja­rysqa barsam da, aldymen eldiń, qazaqtyń na­mysyn qorǵaý úshin attanamyn. Áli de osy jol­da eńbektene beremin. Quramadaǵy barlyq sportshy solaı isteıdi.

Men burynǵy Qazaqstannyń jeri búginde О́zbekstannyń Tash­kent oblysyndaǵy Shyr­shyq qalasynda dúnıege kel­dim. Álemniń ár túkpirinde turyp jatqan ár qazaqtyń júre­ginde «Atamekenge oralsaq» degen arman bo­lady ǵoı. 2014 jyly Shym­kent qalasyna kóship keldik. Almatydaǵy res­pýblıkalyq sport kol­led­jinde oqydym. Ne­gizi, bala kezimnen sportqa jaqyn boldym. Anam beıimimdi birden baıqady. Dzıýdomen 10 jasymnan bastap aınalysyp kelemin. Elge kelgen soń Azııa oıyndarynyń, qurlyq chem­pıonatynyń júldegeri atanǵan dzıý­doshy, bilikti bapker Nurbol Súleımenovtiń qara­ma­ǵynda jattyqtym. Keıingi jyldary Atyraý qalasy atynan jarysqa shyǵyp júrmin. Ol jaqtaǵy bapkerim – Meıirjan Esma­ǵam­betov. Osy oraıda bizdi jeńiske jetelep, ja­rystarǵa daıyndap júrgen bapkerlerime al­ǵys aıtqym keledi. Aıtpaqshy, bala kúnimde kórkem gım­nas­tıkamen aınalysqanmyn. Alaıda ýaqyt óte kele dzıý­doǵa aýyp, elge kó­ship kelgen­nen keıin úzdik nátı­je­lerge qol jet­kize bastadym.

Sportshy úshin daıyndyqtyń mańy­zy zor ekenin bilesizder. Jalpy, jat­ty­ǵýǵa kúnine 5-6 saǵatymdy arnaımyn. Sport­shy únemi babynda bolýy kerek. Sol úshin ty­rysamyz.  О́zime eshqandaı shekteý qoımaımyn, barlyq tamaqty jeı beremin. Salmaǵym ári ketse 52 kg-ǵa deıin barady. Jarys jaqyndaǵanda, kó­bine 3-4 kún qalǵanda salmaq tómendetemin. Jos­­par bir jyl bu­­ryn beki­tiledi. Qaı jer­­­de qan­daı ja­rys­­tar óte­di? Oǵan qaı sportshy qa­­ty­sa­dy? So­nyń bári al­dyn ala anyq­talady. О́ıt­ke­ni sport­­shy oǵan daıyn­dalýy kerek. Ja­rys bastalardan bu­ryn oqý-jat­tyǵý jıyndaryna qatysamyz. Kú­nine úsh ýaqyt jattyǵamyn. Tańerteńgi saǵat 7-de, 10-da, sodan keıin keshki 5-te. 

Tórt aǵaıyndymyz: úsh qyz, bir ul. Men ortanshysymyn. Eki ápkem, ózimnen keıin inim bar. Úıde men ǵana sportqa jaqynmyn. Súıikti pánim – qazaq tili men ádebıeti. Abaı atamyzdyń, Muqaǵalı Maqataevtyń óleńderin jattap óstik. Men ózime ana tilimde sóılep, kók týymdy kóterip júremin dep ýáde ber­genmin. Bári qazaqsha sóılese deımin. О́z ti­limizdi ózimiz kótermesek, basqa kim kó­teredi? Elimniń patrıotymyn. Qazaq ekenimdi maqtan etemin. Qazaqtyń qyzdary álemdi baǵyndyratyndaı sportshy bolsa deımin. Elimdi álemge tanytqym keledi.

Dzıýdo – erekshe sport. О́ziń jaqsy kórip istegen jumys­tyń qıyndyǵy joq. Basty maqsatym – tórtjyl­dyqtyń basty dodasy  Parıj Olımpıadasynda top jarý.

Sonymen qatar 52 kg salmaqta tata­mıge shyqqan taǵy bir otandasymyz Ǵalııa Tynbaeva qola medal úshin bolǵan básekede óz múmkindigin paıdalana almaı, besinshi oryndy qanaǵat tutty. Ol ońtústikkoreıalyq Jýng Ierıngten je­ńilip qaldy.

Erler arasynda Maǵjan Shamshadın (60 kg) jarysty jaqsy bastaǵanymen, jartylaı fınalda ońtústikkoreıalyq sportshy, 2023 jylǵy álem chempıonatynyń qola júldegeri Lı Harımge ese jiberdi. Áıt­kenmen, Maǵjanǵa qola júlde buıyr­dy. Medal úshin bolǵan jekpe-jekte tájik Merzod Sýfıevke «vazarı» ádisin jasap, Azııa oıyndarynyń qola júldegeri atandy. Al 66 kg-da tatamıge shyqqan Ǵusman Qyr­ǵyzbaev alǵashqy beldesýinde jeńiske jetkenimen, shırek fınalda ózbekstandyq Sardor Nýrıllaevqa ese jiberdi.

Parıj Olımpıadasyna – eki joldama

Elena Potapenko Azııa oıyndarynda áıelder arasyndaǵy qazirgi bessaıys­tan jekeleı synda 5-oryndy ıelendi. Osylaısha, ol kelesi jyly ótetin Parıj Olımpıadasynyń joldamasyn ıelendi. Sheshýshi kezeńge deıin ol jalpy esepte 8-shi orynda kele jatty. Myltyq atýda sátti óner kórsetip, alǵashqy bestikten oryn aldy. Jerlesimizdiń qorytyndy nátıjesi – 1340 upaı.

«Jarysqa deıingi jattyǵý ju­mys­taryn elde ótkizdik. Biraq mundaǵy aýa tym ylǵal. Bul da keri áserin tıgizbeı qoı­maıdy. Elge oralǵan soń birneshe aı boıy tolassyz jattyǵamyz. Sodan soń Parıj Olımpıadasyna naqty daıyndyq bastalady. Semserlesetin sportshylarmen birge jattyǵý jıyndaryn ótkizemiz degen oıdamyn. Sodan soń, Álem kýbogi kezeńderi, álem chempıonaty syndy iri jarystarǵa da qatysamyz. Men ózime únemi bıik maqsattar qoıýǵa tyrysamyn. О́ıtkeni bul men qatysatyn úshinshi Olımpıada bolmaq. Keıbir tehnıkalyq múmkindikterimdi jetildirý kerek. Sonymen qatar kóldeneń jaraqat kezikpese eken, – deıdi E.Potopenko.

Al bessaıystan synǵa túsken Georgıı Boroda-Dýdochkın Parıj Olımpıa­dasynyń joldamasyn jeńip aldy. Jarys kezinde ulttyq qurama atleti fınalda 10-orynǵa turaqtaǵan. Ereje boıynsha úzdik bestikke kirgen memleket qana joldamaǵa ıelik etedi. Georgıı 10-shy bolǵanymen, ol Japonııa, Ońtústik Koreıa men Qytaıdyń birneshe sportshysyna ese jiberdi. Bul elden tek bir ǵana adam lısenzııa ala alady. Sol sebepti de Qazaqstan men Taıland atletine bir-bir joldama berildi.

Qalǵan sportshylarymyzdyń nátı­jesi: Kırıll Stadnık 13-oryn, Pa­vel Lıashenko 16-oryn, Temirlan Abdraımov 17-oryn. Jalpy esepte Qazaqstan quramasy 4-satyda.

Osy joldamadan keıin Týrızm jáne sport mınıstri Ermek Marjyqpaev sportshylardy quttyqtap, jeńisti kúnder áli alda ekenin aıtty.

«Osyǵan deıin aıtqanymdaı, Azıa­daǵa qatysýdyń bir maqsaty – Parıj Olımpıadasyna lısenzııa alý. Bizdiń sportshylar 8 sport túrinen Olımpıada oıyndaryna joldama alý úshin kúresip jatyr. Júldeger bolǵan jáne Olımpıada joldamasyna ıelik etken sportshylardy quttyqtaımyn.

Jal­py, bizdiń komandanyń aldynda jan­kúıer­lerdiń úmitin aqtaý jáne ótken Azıada nátıjelerinen asyp túsý mindeti tur. Qazaqstan quramasy bul jarystarǵa uzaq ýaqyt daıyndaldy, biraq jumys munymen aıaqtalmaıdy. Sportshylar medal úshin kúresedi, al biz óz kezeginde shet­eldik áriptesterimizben birqatar ekijaqty kezdesýler ótkizýge nıettimiz»,  dedi  E.Marjyqpaev.

О́zge de sport túrleri boıynsha saıysqa shyqqan el sportshylarynyń nátıjesi kóńil kónshiterlikteı emes. Azııa oıyndary jarystarynyń keshki sessııasynyń nátıjesin kelesi nómirde tolyq jarııalaımyz.