Aralbekke Astanadaǵy Respýblıkalyq fızıka-matematıka mektebiniń dırektorlyq kreslosy da usynylǵan. Ol muny da qup kórmeı, shalǵaıdaǵy aýyl mektebine bet burǵan. 2022 jyldyń 18 aqpanynda Shyǵys Qazaqstan oblysy Kókpekti aýdany Qulynjon aýylyndaǵy mektepke dırektor bolyp barǵan. Osylaısha, onyń aýyl mektebindegi erekshe eksperımenti bastaldy.
Elimizde 7500-den astam memlekettik mektep bar bolsa, sonyń 70 paıyzy aýyldyq jerlerde ornalasqan. Aralbek Berikuly pandemııaǵa deıin elimizdegi áıgili olımpıadanyń uıymdastyrýshysy bolypty. Bul olımpıada aýyldyń balalaryna arnalǵan. Olımpıada qorytyndysyn shyǵarý úshin jaýapty uıymdastyrýshylardyń barlyǵy jumystardy qolmen teksergen. 13 myń oqýshynyń 63 paıyzy «nól» degen upaı alypty. Aýyl mektepteriniń qanshalyqty artta qalyp qoıǵany osydan-aq ańǵarylǵan. Al Aralbek sekildi bilikti mamandardyń aýylǵa barýy ekitalaı.
«19 jasymnan beri muǵalimdik qyzmetti atqaryp kelemin. 2015 jyly aýyl mektepteriniń jaǵdaıymen tanysa bastadym. Shyny kerek, ishim ashydy. Sosyn komandammen tegin beınesabaq jazýdy bastadyq. Qolymyzdan basqa ne keledi? Tym bolmasa solaı kómekteseıik dep oıladyq. Statıstıka boıynsha aýyl mektebi qala mektebinen 1,5 jylǵa artta qalyp qoıǵan. Al jeke óz statıstıkam boıynsha kemi 5 jyl artta der edim. Nege deseńiz, 9-synyptyń oqýshylaryna suraq qoıǵan kezde kóbeıtý kestesin, bólshekter degen taqyryptardy bilmedi. Matematıka ǵana emes, basqa pánderden de solaı. Eń qorqynyshtysy, bul alshaqtyq ýaqyt ótken saıyn ulǵaıa beredi. Sebebi qalada jyl saıyn túrli ortalyq ashylyp, jańa múmkindikter paıda bolyp jatyr. Muǵalimderge de kásibı turǵydan ósýge múmkindik bar. Al aýylǵa eshkim barmaıdy. Bul – óte ózekti másele. Buǵan úlken reforma qajet», deıdi Aralbek.
Keıipkerimiz bilim salasyna qatysty oı-pikirin jıi aıtqanymen, oǵan qulaq asyp jatqan eshkim joq. Mysaly, bilim sapasyn jaqsartyp, oqýshylardy jetildire túsý úshin aýyl balalary oqıtyn pánder sanyn eki ese azaıtý týraly usynys tastaǵan. Biraq júıedegi erejelerge sáıkes bul usynys qoldaý tappaǵan. О́ıtkeni Aralbek jumys isteıtin bilim ordasy – jekemenshik emes, memlekettik mektep. Degenmen onyń qoldan kelgenshe eksperıment júrgizip jatqan jaıy bar. Aýyldaǵy ózin-ózi damytý mekeni jalǵyz mektep ekenin eskersek, Aralbek bilim ordasynda akademııalyq qana emes, mádenı, fızıologııalyq, shyǵarmashylyq jaǵynan da damýǵa múmkindikter jasalýy kerek dep sanaıdy. Máselen, shyǵystaǵy osy bir erekshe mektepte ár kún saıyn sabaq bastalmas buryn 15 mınýttyq «Tańǵy sheńber» degen úrdis júredi. Ol jerde oqýshylar muǵalimmen birge kúızelisti seıiltýge arnalǵan oıyndar oınap, jattyǵýlar oryndaıdy. Sheńberge turyp, kókeılerinde júrgen oılaryn aıtady. Mekteptegi kóz qýantar ister munymen bitpeıdi. Bilim ordasynda oqýshylarǵa kúnine eki mezgil 20 mınýttan tek kitap oqýǵa ýaqyt arnalǵan. Al muǵalimder kúnine 4 mezgil 20 mınýttan kitap oqýy kerek. Tústen keıin aptasyna 3 márte mindetti qosymsha sabaqtar ótkiziledi. Buǵan aptasyna 2 ret ótkiziletin qosymsha úıirmelerdi qosyńyz. Balalar tańǵy saǵat 07:45-ten bastap 17:00-ge deıin mektepte bolady. Úlgergenderinshe úı jumystaryn da osynda oryndaıdy. Tańǵy as pen túski as qarastyrylǵan.
«Pedagog mártebesinde mynandaı bir tarmaq bar. Muǵalim mektepke sabaq bastalǵanǵa 20 mınýt qalǵanda kelse, sabaq bitisimen ketse bolady. Mysaly, bir muǵalimniń búgin úsh sabaǵy bar delik. Bir sabaǵy 10.00-de bastalsa, ol 9.45-te keledi. Úsh sabaǵy aıaqtalǵannan keıin, 12.30-da ol kisi mektepte bolmaıdy. Aýyl aýmaǵynda bul múldem durys emes júıe. О́ıtkeni aýyldyń muǵalimi mektepte jetilmese, basqa jerde óziniń bilimin shyńdaı almaıdy. Men osymen kúresý ústindemin. Bizdiń mekteptiń júıesinde muǵalimder tańerteń 8.00-den keshki 17.00-ge deıin mektepte qalýy kerek. Sabaqtan bos ýaqytta kitap oqyp, kýrs qaraýy shart. Biz soǵan jaǵdaı jasaıyq. Muǵalim ózin kúndelikti jetildirip otyrýy kerek. Bilimin jetildirýdi qoıǵan muǵalimdi oqýshylary da túsinbeıdi», deıdi keıipkerimiz.
Aralbek Berikuly mektepte oqýshylarǵa múldem daýys kóterýge bolmaıdy degen túsinik engizgen. Balaǵa daýys kóterý fızıkalyq turǵyda keri áser etedi. Mashyqtary jetilmegen, óziniń oıyn bólise almaıtyn, qoǵamǵa sińise almaıtyn balalar osydan shyǵady. Bul máseleni eskergen Aralbek mektep júıesine kishigirim ózgerister engizgen. О́rge jeteleıtin ózgeris jemisin de bere bastapty. Balalar basynda óz oıyn aıtýǵa, dıalogke túsýge qınalsa, qazir birshama ashylǵan.
«Bizdegi bilim júıesinde oqýshyǵa basymdyq berilmegen. Oqýshy eń sońǵy orynda tur. Birinshi oryn saıası máseleler men jalaqyǵa berilgen. Sol sebepti logıkalyq turǵydan durys dúnıelerdi usynyp jatsańyz, esepke alynbaıdy. Mysaly, Sıngapýrdan kelgen ǵalymdarmen sóılesken kezde olar baǵalanatyn 7 pán ǵana baryn aıtty. Amerıkanyń professorlarymen sóılesip edik, olarda baǵalanatyn 8 pán bar eken. Bizde 14-ten asady. Sóıte tura biz olardan bilim boıynsha ozyq turǵan joqpyz. Al artyq pánderdi alyp tastaıyq desek, sol pánniń elimizdegi 20-30 myń mamany attandap alǵa shyǵady. «Jumyssyz qaldyq» dep shý kóteredi. Ekonomıkalyq, saıası jaǵdaılardy eskerip, ortaq bir sheshim qabyldaýǵa bolady. Eger oqýshyny birinshi orynǵa qoısaq, onda kóptegen mektepti jaýyp, biriktirip, birshama pándi alyp tastaıtyn edik», deıdi ol.
Mekteptiń jany – muǵalim. Ahmet Baıtursynuly aıtqandaı, muǵalim qandaı bolsa, mektep te sondaı bolmaq. Aralbekpen tildesip otyryp, muǵalim mamandyǵynyń mańyzy tym tereńde jatqanyn túsinesiń. Osy tusta pedagogıkadan máýeli mura qaldyryp ketken Maǵjan Jumabaı: «Qazaqtyń taǵdyry, keleshekte el bolýy da mektebiniń qandaı negizde qurylýyna baryp tireledi», deıdi. «Mektebimizdi taza, berik hám óz janymyzǵa, qazaq janyna úılesetin negizde qura bilsek, keleshegimiz úshin taıynbaı-aq serttesýge bolady». Ras.
